www.blina.org

You are here:   Home Blog Blin/ብሊን ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ ትልማ ወቐይ በሎትክ
ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ ትልማ ወቐይ በሎትክ
Tuesday, 28 December 2010 10:27

ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ ትልማ ወቐይ በሎትክ
 
ጂዊል አረርሰው ክምና
1.አረትራ ኮሊ; 2.ሙርቛ ብሊን፣ 3.ዓዋዲ፣ 4.ናይ ኡሰዉ ሙርቛ ብሊናዅል፣ ናን ህንባዅ ና ኣዋይን፣ 5.ፍትሕ እክላዅ፣ 6..ማእኮት፣

7.ጋብ፣ 8.ሆሄያት፣  9.ምህሮ 10.ምህሮ ጀበረት ደንቢ፣ 11.ብሊነው፣ ድግም በሎቲኺዅዲ ገድዲ፣ 12.አረትራ በሎቲክዅ ረአዲ፣ በሎቲው እንኩልኩሉዲ፣

13.ሙርቛዲ፣ ወንቐራ ናይ ሙርቑዅዲ፣ 4.ሙርቋ ወንቕራ ሲርኒዅ፣ 15.ሆደ ሙርቛ ብሊኑዅ፣ 16.ሸፈልና፣ ፍትሕ መቕርሕ ግን፣

 17.ውሪዅ ሸፈልና መቕርሕ ዪና ኮሊ አረትረትል  ጀረብዳዅን?


18.ትልማ በሎትክ ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ


1.ኮሊ (ሃገር) አረትራ፣ “ላ ኮሊ ናይድ ሰረትስጝረሪ ዲማ ሰላም ሻኽላ”

እና ናንትሪ አረትራ፣ ጂብናርድ (ብመግዛእቲ) እኳርስረር ግን። ጂብናርኻ (መግዛእቲ)፣ ናውክ አርእነሳና ዕሙጫንድ ታሚተሰና እሰ ግንዲ በነላ። እሽታት (መደብ) ጂብናሩዅ፣ ብረስ ለውሮ፣ ከውስኻ፣ ሕያይትሰና፣ ኒ ሓላል እሰ ክድሮኽር ለወትሮኽር ዓንጠጠኵ። እና ሰበት ንድኻ ሙሩቑ ሲኾር ውልወላዓሉ፣ ኮላተል ፈተታሕ የክ ህንበኵ። እን ታሪኽ ከዋኻ፣ ለጘትል ውሪ ሰኾትል በንሰክ ከብቲዅ። አረትራ ኽር፣ እና ወንጄል ኒስ ታምቲ። ጂብናር ደንቢ፣ ሱዳሊ፣ ጁብቲትል፣ ኢትዮቢል፣ ቀረጭሰው ሙሩቑ ገሪው ግን። ጂብናርሲ ተካል ግን ዪነን፣ ኒን እን በሀር ዓገብ ግን።

ጂብናር ጥልያኑዅ፣ ኒ ምልክ ሲ ተብድሮ፣ ከው ሲ፣ ዳድዅር ዓመጭዅር። ንድኻ እንድ ሱቐይ ሲ፣ እርገው ሙርቑ፣ ላ ከው ሰና እኺርኺርሲ ፈሀምድኖ፣ ኒት ዳገንዱኖኻ፣ ላድ ተበላሓድኖ ፍንሕኒ ብርፍ ዩዅ። ና ረአድኻ፣ ላ ጪዊሰና ኽር፣ ላ ኮሊ ሰና ኽር፣ ዳበርኑዅ፣ ና ኣባይ ስኻ ላ ናን ኣኽኖ ተሓረብድኖ ዋነትሎም፣ ፈሀምኑዅ። አረትራኻ፣ ኮሊሰና ዪና ጋመል (ስልጣኔ) ደፋእ ዪኖ ጋእ ይነሪ ኣኽግሪ ዕምጭድ ትንክብስሮ ንርጝርጚ ጃብ እዃርስቲ። ጥልያን ዳልየትል፣ ዪና ከው ውራ ተካዅ ዕምጭ ደኵስንዅን፣ ኒት ለመለም ዩኑኻ ውሪከው ከ ውከፈልኑዅን ደፋእ ዪኖ ቋልነው ኣኸውድ፣ ናን ባንጉርኖሎም ህንብነኵን። ድርጝ ያኹድ ኮዶ ቋልነንሎም፣ ገኖራ ዕምጭድ (ጫዕዳኹዲ አርበዲ)፣ ዪና መቕጠንሊ ኣኽኒ ይና ኣኾርሊ ሙራ ባሩዅልና። እን አሪ ገፍድ ኮዶ ላሪ አረትራ፣ ይስረሪ ኮሊዲ፣ አውርናር አረትሪዅዲ፣ ሻኸው ከው እሲዅና። አረትራ፣ ኳር ለብድ ኣኺኒ ስሐሲ ሱዳንዲ፣ ሰራዅ ባሓርዲ፣ ደቡድ ኻ፣ ኢትዮብየዲ፣ ጁቡትዲ፣ ብርክስጘድ ኻ፣ ሰራዅ ባሕርዲ ግንዲትረሪ ግን። አረትራ፣ ብሓርድ ኣኽኒ ብረድ፣ ሽካ ኮላትዲ ግንዲተቲ። ናውኻ ብረድ፣ ኢትዮብየዲ፣ ሱዳንዲ፣ ጁቡቲዲ፣ ብሓርድ ኻ፣ ሱዕዲዲ፣ የመንዲ፣ ዮርዳኖስዲ፣ ፍልስጤምዲ፣ እስራኤልዲ፣ ምስርዲዲ፣ ቋልስገቲ። ንድኻ፣ እዳናዅ ዕዳገዲ፣ ዓውዲዲ፣ ገዲ ህንበኵላ።  ኔንኻ ላ ኮሊሲ በሀር ርድቕ ግን።

እንግሊዳ ዪና ኮሊ አተዩ ኽር፣ አረትራ ከው ሲ ኣኽኒ፣ አሪው ከውታት ሲ፣ ካቢሮ እንትላ። ኮላት ጀርመን ናዲሲ ጠረሰሰና፣ እንግሊዲ ንርማስዲ፣ መሪ ጀርመኑዅሲ ኣኽኒ ንርጉልፋት እርገውሲ ገለብድኖ፣ ኪዳን እሲነ እንሽኽ ቱኑዅ፣ ናኼኻ ሊጘር እንሽኽ ወልወላዓል ወልዕሱዅ። እንግሊዳ፣ ኪዳን ኳሪ ለቡ ደሺ መርሐ፣ ጥልያናስ  ጀረብሩ፣ ጊኽ ኣፍሪቂዅልድ ገለበድሮሩ ዪና ኮል እንቱዅ። ጥልያና ሊጘር እንሽኽሊ ጀርመን ጉልፋራ እርጉዅ።  እንበኣር እንጊሊዳ ዪና ኮሊትል ቱዉ፣ ኳሪ ለቡ ኮልት፣ ዓግል ደሹዅሲ(እስትራተጂ) እዳንድሮ፣ ና ገድስኻ፣ እዳንድሮ፣ አረትረትል እንሽኽ ከረንሊ እማ ጥንቑልሓስትል ገጠሙዅ። ስለፍል ታሚተውሲ ጋቡ እንትነዲን ዪና ከውር ኒዲ ሕበርሲነ ፋሺሽቲ ጣልያንቲ ጠዓብኑዅ። እንሽኽ ጥንቁልሓስሩዅ ብራ ብሊናዅል፣ እርግነዲን፣ ዪና ከውር ዪና ብራኽር አልብሱ መንደርተኵ።

ጂብናር እንግሊዱዅ፣ “ሲድረክ መለኪ” ያዅ ኒ እሽታትሲ ዓለም አርእዅሉ።  እትይ የሰናኻ እና ግብር ቅዩርሲ ብርፍ ሲዅሉ። ሃይማኖትዲ ዓሌታትዲሲ፣ አርትረት ፈተታሕ ሲሮላ ሙቁል ፈደዲዅ። ኒንኻ ናን ኣኽታሲክ ፋጋዅ ሹዅዳ ኣኾና ህንበኵ። ጥልያን ዳልየትል ላር እንኩላ ዲላ። እና ብርፍ በሎትክሲ ሃይማኖዲ ኣውራጀዲ ዓሊዲት ሰንቖቆክ ሓየምዱዅሉ። ዪና ኮሊት፣ ኳሪ ለቡ፣ እንግሊድ ና መርሐይ ኣኾ፣ ለጘትል በኒድኖላ፣ ኮድጝኒዅ። ኒንኻ ኮዶ ሓየምድዅና። ዪናክክልሲ ለጘት በንስኒልድ እንከልግኒ ኢዮቢየዲ ስምጢድኖ ትክብኑዅሎም። ፍትሕ፣ እንገትኻ፣ እኩባን መሪታት ወልወላዓሉ፣ 390A(v) ያዅ ድጓነድ (ውሳኔ)፣ አረትረት ኢትዮቢየዲ ፈደረሽንድ ቀረኑኽላ።

ኢትዮቢያኻ ይነት ኣኽጊ ብራ አረትሪዅሲ ሳንኪትሩ እርግረነዲን፣ ታሚቶላ፣ ዪና ጋብሲ ዲሂስሮ ኣምሓር ጋቢኖ፣ ዪና ባንደርሲ ዳድኖ ና ባንደረትል እብርክ ዪኖ ሒልድ ቱኑዅና። ንድ ኻ ሰኾርጝን አመታት ለመለም ል ቱኖ ትንክብኑዅና። ደባርዲ፣ ሃሳሰዲ፣ ጋይትነዲ፣ አረትረትል፣ ነገሱዅ። ንጉስ ኒ ገመሲ ስኻ ቑሱ፣ ዪንኻ ካርኽር ብንዅን። ኒናኒ አርዶሉኻ ንጉስ ሃይለስላሴ ንንስካ ኒ ዓከርድ ገለበሱዅ። አከጃሃ አርብ እንገት ከብቲዅ። ኒደንቢ እንታዅ ዓስከር መሪ ደርጊሲ አርእናዅ፣ ንኽር ሒልድ እብርክ ሲሮና ራሸዲ ኩበዲ አሪውዲ ኣኾ ሴፍሲ ዪና ክርሚል ገምዱዅ። ገሪ ከውዲ ገዲ ዲሂሶኻ፣ ንኽር ኒናን አሮ፣ እንሽኽል ሰዓርናሉ፣ ንዓከርኻ ኳሪ ለብሲ ፈሮ ድዱዅ፣ ኒ መራሕራ ሰጘኻ መንግስቱ ዲንባብወ እግሩዅ። 1991ዓም አረትራ ጀበረት አርቲ፣ ኢትዮቢዪልኽር፣ ፈራዓን ሒል ነገሱዅ። 1993ዓም ወንቀራ እስተ፣ ኤረትራ ፍትሕ ጃብል ንፍሖራ ተከልት። እና ኔስኮ አመታት ተዓብኖኽር ደኵለና። ህግሓኤ ጀበረት አወይሲ ፈረጋዅ፣ ዓረብየት ኣኾ፣ ሲመርሲ ኒ ከታባ እርጋዅ፣ ኣቶ ኢስያሲ መጠዮ፣ እን ለመለምዩታት ዓስክር ኒው ኣኽኖ ዪና ክልልድር ዪና ሻንድር ደግደግስኖ ፈርድሶና፣ ዪና ኮሊ ከድ ሙቑል ጂብኖላ ህንበንኵ። ኒኻ ለጛ ወክት ሕስብኖኽር፣ ዪና ደርብ እማኒኹሲ ለወትኖኽር፣ እማ ህግደፍር ደንቢ ከድ ሙቑል መሪት ሻጝኒን ለመለም ህንምነኵን።

2.ሙርቛ ብሊኒዅ፣  “ሙርቛ ብሊናዅ፣ ሰጛዅር፣ ህንባኹር፣ ንደንብኽር ዋናዅ፣ ግን”

ሙርቛ ብሊናዅ፣ ከው ጊኽ ኣፍሪቂውሰና፣ ኒ ሞላድ፣ ኣፍሪቂልድር ነበካ ብርክስጚልድር፣ እንተውድ ዓሌት ሕበርበሮ ግን። ጋብ ብሊነውኻ ኩሽ ግን። ብጅኻና ከው ብሊኑ፣ ኢትዮቢል፣ ከበሳታተልድ፣ ባራኸትልር፣ ባሓር ገፍድ እንተውድ ልምሳኹ ግን። እና ብራ ብሊናዅል ሰልፍ ባርያ መንደርቱኑሉ ሰጘነት፣ ንደንብኻ ሙሲዲ ቀጢንድ ዪሰው፣ ከው ገዱዲ በካይዲ መንደርቱኑሉ ሰጘነት ድግም ህንበኵ። ሓርብ ሓርብ ዳጝል ሰጚነዲንኻ ገሪው ከው ና ብጅኽ ሓየሙ እንቱዅ። ብሊን፣ ናውክ አብልድ አብ ደኮው ጂገዲ፣ ክቱብል ከውዲሲ፣ ና ሞላድ ሺበነኵ። ኣኻኹስካ ናውክ ሴምዲ፣ ሓማውያድንዲ፣ ኒሎቲክዲር፣ ፈደን ኣኽነት ፈጠኖ ህንበኵና። ዪና ብራ እማና ቦጎስ ሽጝስቱ ሰጘኵ። ኒኻ አረትራ ነብክል አረርሰኵ። ጋብ ኩሹ (ብሊን) ኢትዮቢል፣ ጎደርሊ፣ ባህሪ ዳርሊ፣ ሰቖጢል፣ ናን ኣኽታ ሲክ፣ ጋብሰኵ። ተርቐቁርዲ  ጣቑርዲ እና ጋብ ብሊነውሲ ጋቡኑ እና ኣካንሊ ሰከነድ ቋለው ክቱባን ህንበኵ። ኮዶ ኒን ጅርብዲ፣ ተብድነዲት፣ ቋለው ኣኸውድ ናድ ብርሳዅ ክድመት ግን። ጋብ ኩሽሩ ውሪ ብሊን፣ አሪው ጋባት እክል ኣኸት ድምሰኵ። ጊኽ ኣፍሪቃኽር ኒድ ተፋሃሙ ሰጘት ድምሰኵ።

መስከብ ብልናዅ፣ ብርክስጘድር ኳራ ለብድር ስሀስኽር ሙርቛ ሺልዲ፣ ደቡብድኻ ሙርቛ ደሽክሊዲ ግንዲተኵ። ኒ ብራ ዓቐን ኣኽን ኒ ከዋ ብጅኽ እርእሳዅ ኣኽላ። ኒ ብሀሪ ድገ መጋርሕ ሰጘቲ። ጂብናር፣ ቱሩኵኽዲ ምስርዲት፣ ዪና ክልል ታርታርዋ ዩኑላ ሰጝነሪት ናንኻ ከረን ይስረሪ፣ ንግድር፣ ጋሻይድር፣ ዓስከር መከብር ኣኽሩ እንትርነዲን፣ ንሪ ከተማ ብሊንውዲ ኣኽቲ።  በጎስ ኽር፣ ሳሕል ኽር ኣውራጃ ስንሒት ያዅሊ ጠቕለልሱዅ። ጀበረት (ነጻነት) ደንቢ ህግደፍ፣ እን ኣውራጃታት መቕርሕሲ፣ በተንዅለን። ደሽክልያ አውርናርሲ ክብ ሲሮ፣ እሽታት እሰ ኒትክ ሓምሮጉዅሉ። ዓድ ተከለዳንልድ ሱዳን ጊንዲተት፣ እሰ፣ እን ክራ አብል ህንባዅሲ ብሊና ሙርቛስ ኒ ዳግል ደሽክልያ ሙርቖስ ጨዓኑዅሉ። ኒንኻ ለጛ ክራ ብሊኑዅ ግን። ፍትሕ ሻዅጛዅ መቕርሕ ዞባ ዓንሰባ ጠመቅዶ፣ ብሊንሲ ከለብል ቱሱዅና። ሙርቛ ብሊና፣ እና ሰበት ንድኻ 40% ኒ ዓውዲዲ፣ ኒ ጋብዲትል ዲሶ ህንበኵ።

ከው ብሊኑ ና መስከብ ዓግል (እስትራተጂ) ኣካን ግን። በጎስ ወረባ ዓንሰበሩዅል ድኵርቶ ላውዲ ሸንገብዲሲ ጊትድ ተከውሳዅ፣ ኣኾ ኒ ሃዋ ሰዃ፣ ኒ ርድቕኻ፣ ሕያይዲ፣ ጀረብሰው አርዲ፣ አምረዲ፣ ፍሩተዲ ፍሪታኽ ግን። ኒድ አወይሲ ደርብ ኣርባዓ ግን። በረኻዲ ከበሰዲ ደኮናዅዲ ወተተረናዅዲ ደርብ፣ ኒሰና ኳሪ ለብ ኣፍሪቃ ባጽዕድ መካ ፈርድኖ ካረናዅ፣ ሸቐጥ ባሓርልድ ኳሪ ለብ ኣፍሪቃ ወንተርተራዅ ደርብዲ፣ ግን። ኒ ሃዋዲ ኒ ጊትዲ ኒ ገዲሲ፣ ደሽ ሸንህሰናዅ፣ ክርማ ዓግሉዅ፣ ግን። ንድኻ ጊኽ ኣፍሪቂል ተምኔትሳዅ መስከብ ግን። ናውክ ዓምጭድኖ ውሪ ዕምጭልድ ፍድኖ ጀረብው ዓይነራዅዲ ነበኽራናዅዲ ኣካን ግን። ብሊን፣ ና ብረስ ደኩስኖ ኡጚኒን ገጅኖ ክናዅ ቂር ሻኽኒ። ብሊና፣ ኒ ግርውርናርዲ፣ ደኩሶ እወጋኹ ምስጢሩዲ፣ ንጂውልኻ ሓየስድነዲ እኺርኺር ሙኽርነዲሲ፣ ላሕማ ሰጚነዲንሎምኽር፣ ሓርብስኻ ና ጎልዪሰና አርእነዲንሉ እና ኣካንሊ ደው ዪኑዅ። ብሊና ንወረበስ እንከላዅ፣ ኒ ዳንሲ ኒ ርሕሰና ቋላዅ፣ ኒ ጋብዲ ኒ ዓውዲት ኒ ሰረና ኣኸት አርኦ ኒ ቁርሊ ለዳዅ ግን።  ኣባይ ሕለቲተንሉ ኒ ጊት ዓይሩራ ሰጘኵ።  ታሚታዅሉ ወክትልኻ ግርወዲ ኣዅነዲ ምጢትኖ ተሓረቡኑ ኒ ወረበስ ተከዉ። ቱሩክዲ ምስርዲ፣ አስለምድድኖሉ ገሪዅዲክ ጠርስድኑዅሉ። ኒትክልድ ምስር፣ አልስልምነስ እዳንድሮ፣ ደከስ ጨፍጨፋዅ ድግምሊ ንኪር ቂር ህንበኵ። ጎንደርዲ  ትግራይዲ ወራርድ ጠረሶ ሰጝኵ። ጎንደር ነገስታትዲ ሺራዅ ወንድናር ግብር ከፈልኒዅ ሰጝነትና ድግምል ህንበኵ። ጎንደር ሒል ለበሰና ኻ ነገስታት ከቢሲውዲ ትግራዩዲ ገንጃ እወጋዅ ወራር ዪና ብሪል እሲነት ድምሰኵ። ንጉስ ውቤ ከበሰ ስ ወረሮ ገንጂሶሰና፣ ዪና ወረቢል እንቶሰና፣ ዪና ክልል ከንቲባ ሃኪን ና ማርሓይ ጭንድቕል እንሽኽ እሲኑዅ። ግርጋኻ ንጉስ ውቤሲ ኣኽቲ።  ዪና ክልል ሰዓርስኖ ውህር ከንቲባ ሃኪን በኽር መቕራሑ እርጋዅ ኒል ለቡዅ። ንጉስ ውቤኽር ጭንድቕሲ ደኩላ። ሊገሪውል ወክትልኻ ሰሀሲ ቃልጝኒሉ እንቶ ወረሩዅሎም። ውህር ህብቴስኻ ኒቱ ንእስኽዲ ኒ ጊብዲ ፈሮ፣ ውራ ኣቕተጋዅካ የትሉ፣ ንግርውርናርሲ ቋሎኻ ሲመር እወትሉ ድግም ግን። ናኸኻ ሲመር ዪና ወረቢ እንተትር ድግም ህንበኵ። ኮዶ እን ወራር ብጅኽድ ኣኽኒ ለጛ ሃይማኖታት ዕድርድ ኣኽኒ ዪና ክልል ሓየሙኑ ፈርኑዅ።

ኒስ ፈጠነው ነገስታት ባጂው፣ ንጃብ ወጠኖ ለጛ ወክት መጋርሕል ጨርገፍሰው፣ በረኻሲ እንትኖ መጋርሕሲ ጠዕብኖ፣ ሓርብ ኣዅዅ። ግርዋ ደበልታዅ ዪን ወረቢ ከብቲላ፣ ግርጋኻ ናድ ኣኽርነዲን፣ ሽኻ ድገታትሲ ሓውሲነ ዪና ማልሲ ራሰይኖ፣ 300 ኣከው ቆሊዕዲ እንቓቕዲት ገንሺን እስድኖሎም አድኖ ፈርኑዅ።  እና ወክት ኒል ካበና ኣግዋርልድ ላሪ ኤርኒ። ዪና ወረባኻ  ካበሳ ነገስቲ ጎንደርልድ ኣኽኒ ትግራይልድ ብርፍ የው ወረራት ሒለቲተንሎም ዪና ብሪል ዓይብኑሩ ሰጘንት ና ጎወሊተል ኣኽራሲክ ሓልሓልቲ ድመነኵ። ከበሳ ነገስታት ሒለቲተነንሎ ዪና ክል ግብር ከፈሊሱኑሎም ስጘንኵ ግራ ላዅ ናልድ ዪና ወረቢል ንሽቓ ፈሶ መርሕለና። ዪና ጋብዲ ዪና ዓዋዲትር ጂብድኒ። ብሊና፣ ላ ጋብዲ፣ ላ ዓዋዲዲ፣ ላ ብረድቲል ላሕመድ ክርነዲን ንኪ ዪጝር ብሊን ግን ይነኵን። ፈሀም አውርናሩዅ ትምዮ እንተረላ፣ ለመለም ኣኸት ይነክልል አብነት ግን። ብሊናር አውርናር፣ አሪው ጋባይል አወይሲ ኣኸት፣ እንከሊዲ ሕሽምዲ ኣኸት ጎወሊሲ ና ቁርድ መሀርድኖ፣ ወረስደው መሀርስጚ መሀርሰውሲ ለትቀው እርግነት ና ኣግዋር ከበርደውሎም፣ ጓቁተውሎም፣ ና ግርውርናሲ መስከረውሎም ኣኽነት ድግምል ህንበኵ።

ሙርቛ ብሊናዅ፣ ምቓቓ እርጉዅ። ሕያዪት በጃኽድነት ግን ኒ መንብሮ እርጋዅ። ወሰል ሰግሰጛዅሎም እንከልኻ ና ጎወሊትል መንደርተኵ። ላውዲ ሸንግብዲሲ ወረፍዲ፣ ገፈንዲ፣ ሸካታዲ፣ ሃዋ ብሪዃ ታሚታዲ ኣኽወድኻ፣ ብሊን ና ማላ ሺብሲ ኤርኡኑ ሰጘኒ። ስርዕር ሀቢነኽር ቋለነኵሉ።  ጎደን ተር ሲነሰና ኽር ላ ጭምድ ግርጊኽ አመረስ ቁሱሎም ሰጘት ጂጝሰነኵ። ወረበስ ተንከባከብረንሉ ዲመክ ስዋ ሽቑዅ ጨብርና ኒ ጨገም ተቓዅ ግን። እንድኻ ወራር ራእሲ ኣሉለሩዅ፣ ንድኻ ብራ ኢዶ ዓጨባ ዪና ወረብል ትግር ቱዎ፣ ከውዲ ሕያይዲ አሺሰና ረገፉዅ።  ወክት ኒን ጎወሊትል ካርቦኒ የነኩሉ። ጣልያና ዳልየትል ቱዋዅ ኣኻዅድ ታና ኒዅ ግን። ጥልያናኻ ባጽዕል ኣርጎዶ አመታት እሰ፣ እና ትግርድ፣ ዪና ክልል ሓየምነሰና ዪና ኮሊት አረትራት ወረሩኹ።
ጂብናር ጥልያኑዅ፣ ድግምል ከተብሶ ድጉሰላ። ላጛ ወለዶ ዓስከርሊ ሒልድ አደግ ዱጝዅ። ምህሮድ አበዱዅ። ኪሽጝ ትክየሲ ዲሚንያለ አወጆ አዱዅ። ዪና ከውስኻ ዓራይብል ማሉዅ።  ፈሀም ምህሮሩዅ ቋለድ ቱነዲን ግናቲት ሸቐጥዲ፣ ናንድ ከደምሰውዲ፣ ጀራዲንዲ፣ ክንትሲዅ። እና ውክት ኒን ደኣም ዪና ወረበድ ኪድ ያዅ ሰገት ድምሰኵ። ውሪዅ ወራራት ገንጁዅ።

ሊጘር ወልወላዓል እንሽኽ፣ ጥንቑልሓስትል ከርቲነዲን በሀር ደግም ሻኵ ዪና ብራ።  እንግሊዳ ኪዳንሲ መርሐ ጣልያንሲ ሙኵድሮ ሱዳንልድ ወርወርሳዅሲ ጥልያና ወልታ አርባ ጥንቑልሓስትል ኣኾ ገበብዅሉ። እና ወልታ ኤርበስኻ፣ በርኻስኻ እንግሊዳ፣ ከረንድኻ ጣልያና፣ ማል ይነወሲ ለሓጩኑዅ። ብንበት ጥያረቱዲ፣ ብንበት ተቐው ስላሕዲኻ፣ ዪና ከዋ ምቕጠንሊ ገመክ ገሪው ከው ኩዉዅ። ወረቢልኻ ጨገም ሓንጎሉዅዲ፣ አሪው ሽዅዳታትን፣ ቱሱዅ። ጢልያን ዓሳክር እግሩኑ ኽር፣ ና ጃብል ዲየዅሲ ኩዉኑ ኽር፣ ወረሩኑኽር ፈርው ኣኸውድ፣ ብራ ብሊናዅል ዓባር ቱዉኽ። ንኪር ቂር ኤርፍ እንግሊዱ ይና ብሪል ክብርድ ገንጆ ዋኑ፣ ይና ከውድ ጋር  አልብስላ።

ሰውረት ሓሪርትሪ (ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ) እን 1961ዓም በራኻትል ብርፍ ያዅ፣ ብራ ብሊናዅል ኒድ ኒድ ቱዉዅ። ንርድ ንርድኻ ሙርቛ ብሊናዅልር፣ ብራ ብሊናዅልር ዓይብሩዅ። ሻሎት ጀበረት ዋስነሰና እክብሰኢነክ ሓሪረትል ሕበርሲኒዅ። ጎወልዲ ሕላይዲ ላበከስ ወንተሰው እንቓቕድ ጎሊሱዅ። ዪና አርናርሲ ትብድኖ ለምለም ኣኽገት አሪ ደርብ ዋኒገት ፈሀምኑዅን። ንድኻ ኢትዮቢያ ነዓልቲና። ደካስ ሓው ሲኒዅ። ናማልሲ ወረርኑዅ። እና እከይ ክደምትድ፣ ኒንኻ ብሊንሲ ለጛ ሃይማኖትል ሲዲነ ዋኺስድኖና ፈዓልናዅ ግን። ላዅ ለጛ ሲመርዲ ና ጎዱግዲር እንደርሲ ቋለገውሲ ሻኽኖ ወረበስ ሲዲድኖ ጉኑዅ። ዪና ከዋ ኔድ ምልሲኒ። እንክራኻ ናትክል ኒወክትድ እንቱዅ። ብራ ብሊናዅ ኒውክ ሓዉዩዅ። ዓስከር ኢትዮቢው፣ ሓርብል ሰዐርሲነክ ከረን ወንተሩኑ፣ ከውሲ ኩነዲ ማልሲ ረሰይነዲ ና ዋጅብ እሲነ ቋልንነዲንሉ ብራ ብሊናዅ መደርሳጋዅ ኣዅዅ። ዖነዲ፣ በስክዲረዲትል ካያ 1000 ቆልዕዲ እኩንዲ ደክኒዲ ክርኑዅ።  ደካኻ ብራ ጨበል ኣኾ ከብተዅክ ሱዳን ጋይቱዅ። ዪና ብሪል ጋይትነዲ ዓባርድ ውህርቱዅ።

ሰውረት ሓሪርትሪ (ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ) እን 1961ዓም በራኻትል ብርፍ ዩ ተብዶኽር፣ ናትክ ከዋት ዓውዲዲ፣ ሃይማኖዲ፣ ቋሎ ነብካ ጉግ አዶ ጉላ። በላይን ደኩስናዅልድ ኪድረና ዩኑ ንሰልፍልድ ብርፍልኽር ኒ ትክስኒልኽር እርግኑዅ። ጮጨይሶ ብርፍ ያዅ ሰውረት፣ ኣስላም ሲመርዲ ዓረብ ጋብዲ ናትካ አወይሲ ከፍ ሲሮ ብርፍ ያዅ ኣኻዅድ፣ ጋብ ዲ፣ ዓዋ ዲ፣ ብሊነውሲ ዓረብል ለወትሮ ሕንግር ዩዅ። ሙርቛ ብሊናዅ ሲ፣ ዓምጭነ ዲ፣ ኩነ ዲ፣ ከው ብሊን ሲ ሲድነ ዲ፣ ተርሲነዲን፣ ይነው ግን ዪነውድ ከርከበትል ቱንዅን። ዪና ወረቢል ቋልኖ ኣአርእግናዅ፣ ኢትይብየዲ ሰረዲሲ ሃይማኖት ሲድና ዪና ዓዋዲት መንከልኑዅ። ሙርቛ ብሊናዃ መጥቓንዲ ማንጂዲል ነበክል መንደርትሮ ቋሉዅሉ። ኒ ኻ ጉኢ ዲ፣ ሓንጎል ረበሽትነ ዲ፣ ሓጋለት ዲ፣ ዪና ወረቢል ናዕስነዲን አውትል ጨግዕስነት ድድዅና። ሓሪረት ወላ ተካሊ ኣኽርኒ፣ ትክ ይተሪ ያኹ ሳደት ኣምሓርሲ  ነጨጎ ከው ንርትል ቁልሕ ዩዅር ንሪ ጀረብረውሲ እሲዅር።

ሰውረት ሓሪርትሪ (ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ) እን 1961ዓም በራኻትል ብርፍ ንርቲ ልመውዲ፣ በረኻትልድ ከተማታተል ቱቶ ደርፍፍ ብደውዲ በላይን ገሪ ክድመት እሲነት ድግምሳዅ ግን። በላይን ሸንሀት እርጋዅ፣ ና ወረባ ሰላምዲ ፍትሕዲ፣ ነገስሮ፣ ሳዱኑ እርግኑዅ። ጉግ ሰውረቱዅ ትክ ዪሮ ቀደርላ ገሪዊ ከውስኻ መሽግዱኹሎም። ክብ ሲነ ጋበግኒን ኻ፣ ብሊና ዓውዲ ሰተር ሰና ሰተርድኖ ርና ኣኽነዲን ሽዅሹሎም ቀደርድኖሉ ዋንተትሎም ቋልኖ፣ ፈረነጝር እን ሰልፍ ፈረው ላዅ ላዅድ ሽልቁሪነክ ከሰላ ጋይትኑዅ። ጉግ ሓሪረትሩዅሲ ትክስኒል ኣሪ ለመለምይርዱ ኣኽኖ ላሕመድ ከደምድኖ ወጠነነጘር እን ዓዋዲ ናዋሲ ቋላዅድ ፈረገው ቋልነሰና መሽግድዅሎም። ጃበረድ ሓሪረሲ፣ ንርቲ ትክስያ ግን ዪሮ እኳርስረሪ ሻዕብየትሲ ሳዳ ትኩዅ ቋልገው ብሊን ወክት ጨበርድኖ ጋይትና ቛሎሎም ዓረብ ኮላተል ፈርኖ ክደምኖ መንደርትድኖ ባሓርሲ ካርኑዅ። ከብተውኻ ሻዕብየዲ፣ ሓዳይስ እንኩል ፍድኖ ኤሪ ለመለምዩድ ጀበረት እንትራሲክ ና ገርዳ እሲኒዅ።  እና ሆደ ኒብርፍሊ ገኒት ለመለምዩንታት ሰልፋ ዋዲክ ኒል ገእ ይነት፣ የውዲ ሕሽም እወውዲና ናው ግን።

3.ዓዋዲ፣ “ዓውዲ ሙሩቑ ሰረነ ዲ፣ ኪዳን ዲ፣ ግን”

ብሊና ሙሩቛ ሺራዅልድ ተከወውዲ፣ ጋመልደውዲ ዓዋዲ ሻዅዅ። እያም ዲ፣ ጋመልነ ዲ፣ ከብቲሮ ሻኸው ኮዶ ሓያም ዓዋዲ ህንበኵ። ናን ኣኽራሲክ ክኒተው ባላይን ኮፍ ዩኖ ዪና ዓዋዲ ሲ ዓገልኖ ድግም-ክኒተው (ስነ-ታሪኻውያን) ከተብናዅ እላ። ኒርሕ ሲ ጃር ከልብርኒድ፣ ክንሱራ* ሚካኤል ጋብር ድግም-ክንተዅ* ድርጝ ያዅ ከተባዅ ባሮ እን በሀር ክድመሲ ኒ ፊኾኒል ጋእሰጊ፣ ሽልቑሩዅና። እን ከተብድኖ ቀደረውር ጣፍሓት አርኒ። ኤውሮባ ኣፍሪቀት መለክኒ ጃብ፣ ሸቓጠንዲ፣  ወንጌል ሓቆፈው ኣቕሽሽቲዲ፣ ጃቢስኖ ታንተርዉኑ ሰጘንኵ።  እና ታንቱርኻ፣ ናው ኒው ገይእ ዪዅስክ ኣካን ስእሊራ ናንዅድኽር፣ ክትቡድር ና ናት እንሸቐኮላተር ወንተሱኑ ሰጘንኵ። ብጅኻነክ እና ታንቱር ና ዓዋድር ሰና ውሪ እን ናት እንሸቓዅ ሰና፣ ኣፍሪቀድ ከተብኑዅ። ኒድ ኻ ዋኒገው ና ክቱብሲ ክንተው ኣፍሪቂው ከሰሱኑሎም መንደርተነኵ እንኵኑዅ። እና ካትበንልድ ዪና ብሪል ታንቱር ሰጛዅ፣ ቨንገር ሙዚንገር ሙቁል ዪና ወረበድ ከተቦ ህንበኵ። ዪና ዓዋዲት ዪና ጎራተውዱ ሕበበረ ዪና ሰረና ኣኽጋዅ ሰሶና ዋነት ኒ ክቱብሲ ነበብደውክ ላሓመነኵ። ዪና ሃይማኖትስ ኽር፣ ዪና ፍትሕ ስ ኽር፣ ዪና እክትናር ስኽር፣ ዪና ክብርስ ኽር፣ ዪና ውረቢል ክርስትግነስ ኽር፣ በርዮ ከተቡዅ። ላ ከዋ አውናር ኻ፣ በረይቶ ጀረብሰገን፣ ኒ ጋብሊ፣ ኒ ዓዋዲትል፣ ኒ ላሕሚል፣ ኒ እክትናሊ፣ እኺርኺርልድ እኻርስነዲሲ፣ ለበካ ብሊናዅል ካኻርሶ ህንበው ኣኸውድ በረይስሮ ቀደረላ። ጂብናር ክውሲ ሲደገን ገንጆ ካላ፣ ኒስኻ እንግሊዳ ዳልየትል ቋልኖሉ ግን።

ብሊን፣ ኒል ድየውዲ፣ ኢትዮብያቢልድ እንተውዲ፣ ካበሳታተልድ ገመውዲ፣ በረኻሲ ፈውዲ፣ ባሓር ገፍድ ሳገመውዲ፣ ገሪው ከዋ ዓውዲ ሻኽንዅን። እዳናዅ ዓዋዲ ሓቆፋዅ ዪና ዓዋዲ ግን። ንድኽንኻ አሪ ገባይል ናው እንከለናዅና። ዪና ክልል ክራስትያን ሰጘነኵ። ንድኻ ዪና እክትናር ወንቐራ ሰጘትና ቋሊሰኵ። ናን ኣኽርሲክር ዪና እክትናር፣ እኺርኽርሲ ሓሸምድነኩን፣ ከበርድነኵን፣ ጋሻይ ከለብርነኵን፣ ጃርልኽር እምነዅን፣ ጃርሲ ጓቁትነኩር። እስልምና ዪና ኮል ቱዉንጝሲክ ዪና ወረቢል ሓርብ ሰጘላ፣ ሲድድግናኻ ጂብናር ሕንፍፍለው ግን። ኒን ኻ ኒትክ አሪትሪል ቋልሳዅ ግን። ነፈር ኒ ጀረባዅልክ ማእኮትሮ ዪና ዓዋዲ ሲ ኣኽኒ ፍትሕድ ከለብርሳዅ ግን። ዪና ክል ኮዶ ብረስ ቋላዅድ ኒን ውህበት ጃሩዅ ግን ዪኖ፣ ጨገምታዅ ረሀይኒ ያዅ ማእኮትድ፣  ኣትሓደርዱኑሉ ሰጘነኵ። እና ዪና እኺርኺር ከበርድነዲ፣ እኺርኺር ሓሸምድናዲ፣ ሃይማኖታት እኺርኺር ተከውነዲ፣ ፍትሕ ብሪዅዲት ቋለው፣ ዓዋዲ ዪነውሰና ዪና ኮሊ አርትረትል ሰርገየን የው ዋስነኵን። ዪና ውረቢል ሻን መቕርሕ ሰጘት፣ ንጉስ ውቤር ደንቢ ኮዶ ሲመር እንተት፣ እን ሲመርኻ ኒላውድ ሰየመውዲ ገምደውዲ እርግገትሉ፣ እን እማኒሰና ሻን መቕርሑሲ እክቦ ናዲ ኣኾ መቕርሑ ሰጘኵ። እና ስሚ ብራ ብሊናዅ ኒ እክናርድ ናውክ ከበርዱኑዅርሉ ዋሱኑኑኽር ሰጘነኵ ኣኸውድ ዪና ዓዋዲ እንከልሰውር ብረስ ሰላምድ መንደርደውዲ ሸጘኵ ይግር ፋርሓን ሰጝነኵን። እትማሓዳር ብሪዅ 1991ዓም እኽራሲክ ኒ ኣክኣካንድ፣ በህሊን ድገ ቁር፣ ዓልያታ ሽማግሌታትር፣ ሰይምድር፣ ሲድና እንገድ መቕርሕሱ ድዪዅ። ኮዶ ኣኻኹክ ደርብድ ደኵዅ ኣኽኒ ብሊና፣ ኒ ጀረባዅልክ ብራ ምዳተላ፣ ላዅሲ ጉዶ አደላ፣ ንድ ኻ ህግደፍር ብራ ምዳስነስ ቃየርነኵን።

ወክት ጣልያን ጂብናርሊ፣ ዪና ዓዋዲ ተከውኖ ኽር፣ መንደርትኖሎም ኽር፣ ዪና ሸየምድ ኮዶ መቕርሕስኖ ባርነዲን፣ ዪና ጋብዲ ዪና ዓዋዲዲትል ሺርኒ። ጂብናር እንግሊድዅ “ሲድረ መለኪ” ዮ ፈተታሕ ሲነዲን ዪና ዓዋዲት ጎቱዅ። ኒትልድ ኻ፣ እን ለጛ በሎትክ እኩባን አረትሪው፣ ሻን ኣስላምያ አረትረ ዲ፣ (ራቢጣ ኣል ኣስላሚያ) ኣንድነት እክብ* ዲ (ማሕበር ኣንድነት)  ና በሎትክ ማእኮትል ጨግዕሶ ፈሩ እርግነዲን፣ ዪና ከው ሲ ለጘትል በኒኒዅሉ። እስላምሲ መካ፣ ክስታንሲ ሹዋ ቁልሕ ይነሰና እሲኒኹና። ጂብናር ኢትዮቢውል ኽር፣ እን ና ደንቢራ ከብትነስ ዪ ና ኮሊትል ናዕስነዲንሉ ዪና ዓውዲትል ላሓኵዅ። ኒን ኻ ደርገፍገፍ ዓዋዲሩዅ ዪን ወረቢል ገምዱዅ። ሰውራ ኮዶ ኔስ ለመለም ዪሮ ተክለብናዅ፣ ንኽር ኒውሲ ዪና ዓዋዲትል ቱስሮ ሓለነዲን ለጛ ገፍድ ዪና ዓዋዲ ጠዓንብሱዅ።

ዪና ኣዋይን ሰረነዲ፣ ግርውኻ መታልክ፣ ሰማዲት፣ እኩንኻ፣ ረጾራ ካኒራ፣ ዪና ነብራኻ ካላ፣ ክብሶራ፣ ዓጋለንዲ፣ ዪና ሽብክኻ ገደልስነዲ ፋልስነዲ፣ ናውክ ዪና ሃወዲ ፈረው ግን። ኔንኻ እያምዲ* ኪዱ ፈረኵ እንኵዅ። ህግደፍ ሳዋ መልመሎት* ብርፍ ስረደንቢ ዪና ዓዋዲ ኣግዋሩውድ ኣኽኒ፣ አሮውቢውድ፣ ጨለውሰኵር መንከልሰኵር እንኵዅ። ማእኮትር፣ ዓውድ ኽር፣ ሀሰሱዅ። እና በዳናን ሸሉትኻ፣ ክኻናተልኽር፣ ሕሽም ላሕማ-ኮዋዅል*  ቋልሰኵ። ኒንኻ ኒ በሀርድ ኮሊሲ፣ ሰቐቕስሮ  ህንበኵሉ። ህንዳዊ ከብር* ውሪ ዶክቶር ውሪ ጃባኑዅ ከብር ውሪ ዶክቶር ና ዓዋዲት ሻኽኖ ግን  አረደት ና ኮላትዲ፣ ና ሩኽኽዲ እከናዅ። ዪና ዓውዲትል ሺርነን ዪና ክራ ግን እማ ኩድኖና ሓለነውሲ ትም ዪኖ ቋልጚኒን።

ህግደፍ ትግርዲ፣ ሓጋለዲት፣ እሽታት ኒ ዕምጭ እሰ አደትሉ ናውክ ከተበንኵር ጋበንኵር። ደኣም አውንኻ ኣኽራ እና ጉግ ንድ ጃብራ ጎትሳዅ ሙርቛ ዪኖ ቋለኒ። ንድኻ እን አርእገውዲ፣ አርኡኑ ጂብደውዲ ላዅ ኣከነኵ። በላይንኽር ዪና ወረቢል ንበው ኣጭጉምሲ አርእኒ፣ አርእነግር ሰተርጚኒ ዪን ኣግዋርሲ ድውነሊ። ክደምት ኒኻ ኮዶ ላ እብሊ ኣኽሮ፣ ሰልፍ ኩሹቲ ፈሀምና ኒደንብኻ ከውሲ መሀርድና ኣኸት አርእኖ እክብስኖ ሰደርኒ። ጭልሲ በርህድና ናትክድ ነፍዓዅ ግን። ኒስ ስማርኖሉ ሻኽኒ። ሙርቛ ብሊናዅ ነብክል መንደርተት፣ ከደን ደርብ ባሕርድ ኣኽኒ ብረድ፣ ሕጓ እንግገት ናውክ አርእናዅ ግን። ሽቅ፣ ሰናይ ኣከገን፣ ዪና አረስ ካበና ከደኑዅ ጀረብደኵሎም። መሪ ህግደፍሩኻ ኒዅር እወላ፣ ካበና ከደንድ እውስጚንኽር ገበቦ ዋነት አርእንዅን።
አረሳ ብሊናዅ፣ ሰናይ ሽቕ ቋልጚ አመታት ኣኽነዲን፣ ዓጨበ ዲ፣ ትግር ዲ፣ ዪና ኮሊትል ቋልስን ሰልፍ ክራዅ ብሊና ግን። ዪና ኮልኻ ሰናይ ሽቕ፣ ቋልስጚ አመታት ኣኾ ህንበኵ። ንድ ጋባዅዲ እና ብሊና ክረስ ጋባዅ ዋስኒ። ዪና ከው ትግርድ ድደኵ፣ ኒንኻ አርእግድ እስተው ግን። ሻሎት ከደሞ ኒ ከኣውሲ ካበጝን ኻ፣ ዓስከርሶ ኒድ ዮ ድደኵ እንኵዅ፣ ንድኻ ንጃብ ቋልስገው ዪና ዓዋዲትል፣ ሺዋን፣ ቆልዕዲ እኵንዲ ገኒትዲ፣ ፋይቶዲ፣ ዪና ወረቢል ቱዉዅ፣ ከውር ኣንጨርጨርክ ሸከርዲ፣ ደቕርስነድ፣ ደቐልነዲ፣ በጃዅዅ። ሕክምና ኽር፣ ከረን ወሸቓ* (ሆስቢታል) ቱቶ፣ ዋስድኖካ፣ ሰልፍ ከፈልሰው መቕጠን አወይሲ ኣኸውድ፣ በላይን እድ ወሸቒዅል ክረው ገሪው ግን። በካይት እክትናሩ፣ ካበና ትልል እዉኑና ሰጘነውስኻ ህግደፍ አበድነዲንሎም ውሪ ኮዶ ትልልሲ ዶላርድ ወንቀርነዲንሎም አበደው በጃኸነኵ። ዋነነጝር ዋኒጝነሰ  ግን። ዪና ከው ሕክምና ብነድ፣ ለሓጭሰኵ እንኵዅ። እቢርዶ ቀደረው ሹዅዳዳትት ሸመምሰኵ እንኵዅ። ሓዲስ ሹዅዳ አች ኣይ ቪ ኽር፣ መሀርዳዅ ፣ ትልል እዋዅር፣ ዋኒጋዅ ኣኸውድ፣ ከው መልዓሰኵ እንኵዅ።  ዓዋዲትል “እሸኒሰና ቋልሳዅ ኣኻዅድ” ከው ሽዅደድር ብሂልድር ጨልገምሰኵ፣ ና ናንድ ና ርሕሲ ዲሂስነኵ።

እያም ትክያዅል በላይን ወዓብ ብትነሊ ይሰኵ። ህግደፍር ዳልየትል ኻ፣ ህጅግዲ ወዓብዲ ናውር ዪና ወረቢልድ ጋይቶ ህንበኵ። ሻሎት ብሊነው፣ ዪና ዓዋዲትል፣ ክኻን ጃብ ና ጉልፋረዲ፣ ገንጅኑዅ ዋሱሱ ሰጘላ። ናን ህግደፍር ዳልየትል ህንባዅ ዓውዲዲ ይና ክላ ዓዋዲዲ ኻ ገሽዲ ሰግዲ ግን። ደቐልነዲ፣ ጂብና ጉልፋርዱዅዲ፣ ፍትሕ እንገት ላት መንደርትነዲ፣ ለፈክ ዋልደኑዅ ሲ፣ ከረ ህንባዅ ግን።

4. ናይ ኡሰዉ ሙርቛ ብሊናኹል፣ ናን ና መንድርተንዅዲ፣ “ናይ ኡሰዉ ከበርደጋዅ፣ ልሓማ-ከዋኽ* ገሽ ሰላም ቋለላ”

ኡሰውድ ጋብኑ፣ እን እንከልነውዲ ዪና ሻማትዲ፣ ኣኸው ዪና ገንዲ፣ ዪና ሻንዲ፣ ዪና ቁርዲሲ ግን ዪን ጋብናዅ። ዪነዲ መንድርተውዲ ዪነዲ ሰሀርውዲ ኣኽነት ሰቆርዶና ሻዅዅ። ሙርቛ ብሊናኹል ገፍ ትክየው ዓዋዲ ኡሰውሲ ቋለው ህንበኵና። ንኻ እን ሹጉርናርሊ ሻሎት ዋኑኑ፣ ዋዓቢድኖ ኽር፣ ከደምድኖ ኽር፣ ጂጚስትዲኖ ኽር፣ ማል ሻኽድኖ ኽር፣ ዪና ዓዋዲ ኣኽኒ ፍትሕ ገበበላ። እን ተካላን ዓዋድኻ እና ኔሰና ግን።
1.ኡሰሪ ዓለተስ ሰመተርና፣ ለበኪል ሀሰሰጋዅ ሙራ ሓንጎሉኹዲ መቕጠኑዅዲ ባራዅ ኣኻዅድ ኒ ከብቲሮ ሻዅዅ፣ ሹዅዳታትር ላመድ ካርዶ ቀደረው ኣኽውድ፣ አሪ ንዓር ዪና አጀኒተል ናዕሰት ፈሀምኖ ህንበኵና።
2.ኡሰሪ ግርዋ መጡ በሎትክል ከደምቶ፣ መርሒቶ፣ መቕርሕቶ፣ ን ናይ ኣኸት ከለብርኖ ሻኽንዅን።  ኡሰሪት ክድመትልድር፣ ምህሮትልድር፣ መቕርሕርልድ፣ ከብሰውላ ዓዋድኽር፣ ናይ ኡሰሪሪው ሲ፣ ደልመው* ኣኸውድ ሕጊሲ ሸለትኖሎም ህንበኵና።
3.ኡሰሪ ብራ ሻቶኽር ንር ናይ ግን፣ ኒግር፣ ናይ ኡሰሪሩሲ፣ ደለማዅ ኣኸውድ ሸልትስሮ ህንበዅሉ።
ኮዶ ኡስውር ና ናይ ሂኒ ዩሶ እውሳዅ ኣኽገት አርእኖ፣ ለመለም ለመለም ዳክ ይድኖሉ፣ ክድመዲ ፈሀምዲ  ለመለምዲ ጀረብደኵለን።

ሚኺርሰገው ሻሎት ብሊና እንቓቕ ሰውረትል ለመለም ዪናዅ ግን። ሻሎት እንቓቕ፣ ብሊነው፣ ሰውረትል፣ ውህርናር እሲነዅ ድግም ግን። ለመለምሲ ሕሽምዲ፣ ሳቡርዲ፣ ከው ሲ፣ ጉድደው ጎሊትት ኣኽኒ፣ ሊኮዲ ሲ፣ ሰልፍ ሰውረስ ደው ሰውግን። እና ዊህራን ኔን ገድሊዲ ኣኽኖ፣ ከተሚል ስላሕ ቱስነዲ፣ ደርብ ብድነዲ ሲ፣ ጀውሲ ሲ፣ ኩነዲትል ገሪ ክድመት እሲኒዅ።

ሰውረትል፣ ሕበርሲነ ስላሕ ሙዅርወር ህንበነኵ። እን ሰውረት ኮዶ ጉግ ናይ ኡሰውዱዅ ሲ፣ በረያዅ ኣኻዅድ ሕሽም ኤርኒ፣ ንድኻ ደንቢራ ወንተርኑዅ፣ ሰወረትሲኻ ጎወሊትት ኣኽን ገሽ ገሽድ ኣኽኒ ኒ ጉጉሲ ትክሲሮ፣ ሰላምዲ ናይዲ ነገስሮ፣  ለመለም ዩኑዅ፣ እንከብተውክር ከሰለስ ደኵሲነክለን ክኻንቲነክለን፣ ውሪ ከደን ከደምድኖ ፈርኑዅ። ንድኻ ብሊና እንቓቕ ኮል ወንተርጝኒን ክራ ኣኸውድለን፣ ጋይትኖ ዓረብ ብሪል ገነው ና ሰበትት ግን።

ሻዕብያ፣ እዃርስረሰና ንሪ ኒድ ለመለም ይራዅ ኣካንዲ፣ ብራ ብሊናዅዲ ግንዲ እርግጋዅሉ ኣኸውድ፣ ሓሪረት ይረውድ ካያ ግን ከው አርኡላ እርገው። ኒድኻ  ሻዕብያስ አርእጝ ብራ ብሊናዅል ትክ ያዅ እርግላ። ሻዕብያ እና ሲርና ኒስ ምህሮስ ኽር፣ ፈሀምድር ትክሲቶሉ ወጀቡላ፣ ቅቤዲ ሒልዲ ሲ ከው ሲ እውናር ንሩዅሲ አርእሲስቶ ጀረብርነዲን እን በጣ እዳኑዅ። ሻዕብየት፣ 1977ዓም ከረን ሲ፣ ሓረርደሰና ኻ፣ በላይን ሲ ንርዲ እክብስገውስክ ዕዳጋ ከረኑዅል ገምግኒን፣ ገበኦብረሰና ኮዶ ጂቡዅ። ብሊና ነስኮ አመታት ለመለም ያዅሲ፣ ኒ ዕርዲል ገምጋ ዪና ተባዅ ግን። ወሲ ወረቢል ገምግሪን ገበብኒሰና ቋልስነዲ በላይን ለምለም ዪድኖሎም ና ሓቕ እርጉዅ። ሻዕብያኻ ገሪው ሲ፣ እሸውነዲ ከትከትነዲ ኣኽረሰና፣ ኮዶ እን ተፈሀምና ጂቡዅ። ሻዕብያኻ ንላውድ እስረዅድ ከው ጉሹዅላ፣ ጎወሊሲኻ ና ነዓልነስ ደጙኑዅሉ። ብጅኻና ብሊናኻ ሓሪረዲ ጭግዕ አዱዅ።

ጀበረት ደንቢ፣ እን ዶኩረለን ንስኮት ለመለም የው፣ ኡሰው ሙርቛ ብሊንውድ ቁር፣ ና ሓይትልክ ቋልግናዅ ጅርሰት አርኖ ህንበነኵ። ሻዕብያ፣ ሕኵመትሲ ዓትዓትሮሰና አሪው እንኩል ኤትይጝኒን ድጙ ደዅስቲ። ንድኻ ገን ሙሩቑ ብሊነው ና ቁር እና እንኩልዲ ከደን ከብቲኒነዲን፣ ጀበረት ሲ ወላ ታምኒ። ኮዶ ህግደፍ ናይ ኢሰዉ ሲ፣ በረይርነዲን፣ ለጋ ክራ ኣኽዅለን። እንሽኽ ሰልፍ ለበካ ኡሰውሲ ሰብኵ። እና እንሽኽ ሕንፍላዅ ህግደፍ ኻ፣ ገን ና ግሩው፣ ና ቁር እና እንሽኽል ዕምጭድ ፈረው፣ ወንተርገው ኣኸውድ፣ ናላውድ ጎዲኖኽር፣ ሕያይት ሲ ተከድኖ ኽር፣ ና ቁር ሲ ለገድድኖ ኽር፣ ቅደው ሲ ጉድኖ ኽር፣ ሓይት ናዅ ክቱብል ጂግስሮ ዱጙራዅ ኣኽላ። እን እከይ ግብር ህግደፍሩዅ ንድ ደኮለለን፣ እንኵላ፣ ንሽዊል ኩንጝ ቱኖ ክሰራ ሬሳ ናዅ አዳ ይሰውር ግሪው ግን። ሕክምና ብነዲ ትግርዲ ሲ ማሰኖ ክረው ሺብ ሻኽኒ።  ናጝር ለመለምልድ ገንጂኒ። ህግደፍቲ ጓቁትግኒ ለመለም የው፣ እና ዕምጭ ኒን ወንተሮ እንትጊን ኒ ስርልድ ሙኩድኖ ተርሀው ገሪው ህንበንኵ።

5.ፍትሕ እክላዅ፣ “ፍትሕ እንገው ከው፣ ወከልድ ስረኒ”

ፍትሕ ሙሩቑ ብሊናዅል፣ እን ሰልፍድ ላዅ ኣኸት ድግም ህንበኵ። ፍትሕ መጋርሕ፣ ናትክ ብሊንሲ መንደርዱኽር በይነኡኽር ሰጘኵ። ኒንኻ ወራራትኽር፣ ሸሉት ኣጉዋሩውድኽር፣ ትንክብሱ ፈሩዅ።  ምህሮዲ እክብዲ ፍሪስጛዅ ኣኻኹድኻ፣ ሓደሱ ፈርዶ ቀደርጋዅ ኣኸውድ፣ ወንቀራ እክብ ከዋዅሲ ወንተስሮ ቀደርላ። ሙርቛ ብሊናዃ እን ኒ ክልል ሰና ኮፍ ዮ ዲባ እሰ ኮድጙጚን ወራራትድ ገንጃ ቢዅ። ላውዲ ሸንገብዲ ሲ፣ ጂብናር ናትተል ቱዉዅ። ደኪልኻ እስልምና ቱዉዅ፣ ነራ መጋርሕልኻ ውሪ ሰንሒትል ክርስትና ቱዎ ከው ናትናቱር ቋላ ናዕስኑዅ። ና አውርናርሲ ሃይማኖታተል ጀረቢኒዅ። ክሱሰን እን ሰንሕት ውሪ መጋርሕ ገፍ እን ሃይማኖት ናጋብድ ጋበጋዅ ኣዃዅድ ገሪዅዲክ ደንቢራ ወንተሱዅሎም። ሃይመኖዲ ግብርዲ ናትናቱ ኣኽኑዅ። ኒሳ ወክት እንጊልዲዅል፣ “ሲድረ መልኪ” ያዅ ጉግ እርግነዲን፣ ኮሊት ኣኽኒ ብሊንሲ ለጛ ሃይማኖትል ኽር፣ ዓልያትል ኽር፣ በንኒንገ ዓዋዲት መንከሉዅ። ሳሕልሊ ኣኽን በርኸትል አረስዓመጭሱኑ ሰጘነኵ። አድረዲ ገንሺነዲ ኣኽኖ እን አርደት ግን የው ገሪዅዲክ ከውሲ ዓመጩኑ ሰጘንኵ። ዕሙጫን ብራኽር ሓለት ጪዊኽር ሰጘለሎም። ንድኻ ሰውረት ጉድኖ እርውርናር ወንቕርኑዅ። ዪና ወረቢል ኩ ክልል ዲየዅ ዓዋዲ ተከውና፣ ውህርናርዲ፣ ዋጅብዲ፣ ኣኾ ናውክ ካ ከበርዱኑ እርግናዅ፣ እንግስና ሓረምስነስ፣ ናይባቱዅሰና ኽር፣ ድግለላታዅሰና ኽር፣ ኣኾ ቃልስሮ እንግሊዳ ከውሲ ጉድድጚዅ። ኢትዮቢያ ኽር፣ ኒ ምልክ ሲ፣ ተከውሮ፣ እና እንግልዳ “ሲድረ መልኪ” ያዅ ጉግሲ ግርም እሰ ዪና ብሪል ኣኽኒ ኮሊትል ከደሙዅሉ። ኣምሓር ከውሲ በኒድኖ፣ እናት ተክለበውሲ ሲመርድ ቀረኑኹሎም። ናውር ነገስ ኣኽነት ና ወረቢልክ ደግም ተታቅድኖ ተርሲኒዅ። ፈድረሽን ደንብኻ ዪና ኮሊ ሻን መቕርሕድ መንደርትሩ ሰጝረሪ፣ ንጉሱ፣ ኒ ንሽቅ ሰየምክ ብሪ ሺባ ፈተታሕ ሲዅ። ናውር ና ምልክሲ ተብድኖ፣ ከው ሲ ሃይማኖት ኣኽኒ ዓልያትድ ሲድነክ፣ ሓዳይስ ሰየምኑዅ። ባላይንሲኽር እና ሙቑላ ፍተን መሓርለሎም። ሻን ላገሽ መቕርሑ ሰጘውዲ፣ ጅልል ፍንጢሩው ኣኾ እኺኺር ሓሸምዱኽር ሙኹሩኽር ሰጘውሲ ሻማ ቱዉዅሎም።  ኮፍ ዪኖ ጨገም ፍትሕዅ ሲ እንክኒን ኻ ደርብ ሲ አበበድኑዅሎም። ዪና ክል ግርውናርድ፣ እና ናዳግል ምልክትድ ሓንበጠው ሲ ደኮኖ፣ ወረበስ እክባዅ ወራት ፍትሕድ ቋላዅ፣ “ ክኻን አኢከውሲ ቋላዅ ፣ ኣኻኹድ ናው ጀረብናዅ ፍትሕድ ክኻንዲድኖ፣ ኒሰና ኣድማ ክርጝር፣ ጋር ሲ  እን ክረውድ ከው ሲ፣ ቃላዅ ኣኸውድ ና ፍትሕድ ጠቕ አድስሮ  ዪኖ” ዲቢል ዱጙኑዅ። ኒጝር ዪና ክልል ተምኔትናዅሰና ፈርጚን ገሪ መዃልፍ አሩዅ። ደርጊል ወክትል፣ ጎስጓስ “ኣውቶኖሚ ብረኻሩውድ እውየጚን ድገቁር አዊል ህንብደናዅን የሰና” ተጎስጓስ ወረቢል እንቱዅ። እና ምለና ደርጚሩዅሲ ፈሀምገው ከው ብሊንሲ ለጘት በኒነ ቋልኑዅ።  ሰውረትር፣ ጉግ ኒዅ ከዋ ናይ ሲ፣ መልኦ ተከውጋዅ ኣኸውድ፣ ንኽር እና ብሊና ዋኺልድ ድራትሮ ጀርበ ፍትሕ ፍድላ።  ኒትክልድኻ ለብና ሓርነቱዅ፣ ሙርቛ ብሊናዅ ኒ ሻካዅ ብነዲን ጨገምል ጨገም ኮዱዅ። ጋይቶ እርገው ከውር ነፍዕኒ።  ጀበረት ደንቢኽር፣ ህግደፍ ሲድና ንርሕክምሲ ተብድኒል እሽታትድ ከድምረሪሉ ኣኸውድ ዪና ሲርና ንርድ ካላ ስኒዅ ኣኽዅላ። ኣዳም ኣዳሚንዱዅራ፣ ፍትሕድ ጋብነዲ ደርደርነዲ፣ ሰልፋ ጋመልና ደርብ ግን። ኒን ሰልፍ ቲዃ ግን። ዪና ክልል ኒሰና ድርድርድ፣ ኮፍ ዪኖ እንከሊሲ መቕርሑኑ ዪና ብረስ ኣኽኒ ዪ ዓውዲት ላውዱኑዅና። ዪ ግር ናት ተለይኖ ዲየዅ ግን። ዪና ወክትል ዪና ብራ ናን ኣኽራሲክ ኒ ናይ አርጋዅ ኣኸት ፈሀምኖ እልኒ። ኩ ብረስ ኣኽኒ ኩ ዓዋዲት ዓመጨውሊ ፈርዶ ፍትሕ እሲድኖና ወንቀርናኻ ኮዶ ሃሳሰት ግን። ንድኻ ምልስነኩን እንኵንዅን። ናውኻ ዪና ጭገምሲ፣ እንክጝኒን፣ ቂርኻ ላዋሲ ግርም ህብደኵ የንኵ፣ ኣደሓኻ ላውሲ እንትን ዪደናዅሲ ባርጋ ዪነክ ወረበስ ጠርስድነት ፈሀምኖ ሻኽንዅን። እንዳሀብጝነንኻ መልክድኖና ቀደረኒ። ሻን ዋኺትናዅ ነብራ ፈጠርንለ ዪቲ ቆንሸላ፣ መሰልሰና ግን።  ኣባይ ገንጆ ክሮ ሻንሲ ዋኺስሮ ኒ ዋጅብ ግን። ሻንኻ ኒስ ፈጠንድኖ፣ መሀርሰው ለመለም ዪድኖ ና ወረበስ ትክዲ ሰላምዲትል ሳንኪትድኖ ቋለኵሎም። ግብር ኒኻ ኣፋይታዅ ኣኸት ፈሀመግነን ዲመክ ጂብሊ መንደርትኖ ግን። ኒዳንሲ ዳዶኽር ቓበቦኽር ደኳዅሉ እላ። ዪነት ሓከመው፣ ዪና ትክዲ፣ ላሕምዲ፣ ጀርበኒ። ንድኻ ዪና ወረባ ዲምክ ደንቢራ መንደርተኵ። 2005ዓም ኮዶ ዪና ክልልዲ ዪና ሻንዲ እና ሙቁልሲ ካርኖ፣ ዲባ ሓሊብምነተልትል ሽጝኖ ላዅ ፍትሕ ወረቢል እሲነት ዋስንዅን፣ ጃር ትክሲናት ትክ ዪኖ መንድርቲኒን ሻንሲ አረከው ብረድር ሰመድር ሰላም አርድኖ ግን። ዪና ውረባ ሓይሳን ዪና ሻንድ ካላ ስኒዅ ቁዅ። ፍትሕ መናብረትሲ ደፍእዳዅ፣ ፍትሕ ጋመልና ደርብሲ ጠፍሕዳዅ፣ ፍትሕ እንከሊዲ ሻናርዲት እዳንዳዅ ግን። ንድ ኣኸውድኻ ፍትሕል ላዅ ረትዓዅ ላዃ ከሰረዅ እላ። ናውክ ሙርቛ ብሊኑዅ ሓበንስጝ። ዪና ወረባ ወራራትድ ኣኽኒ ምልክድ፣ ኒ ሓይት ጂቦ፣ 200 አመታት ደኵሶ ህንበኵ። ንክር ቂር ኒድናኽር ጠሎት ዋልደኑዅድ ግን።  ሆደ ኔሰናስ ከተመ እሲቶ፣ ናይ ሙርቑዅ ንር ወንቐርና ሸካ ካዪልድ ጉሮ ኣኽላ። ብሊና ኒ መቕርሕ ሲ ኒ ቁር ናተል ገምድሮ፣ አደራ ኒ ሹሩዅ ኣኽሮ፣ ኒ ቁር ክደመት ወረቢል አርድኖ፣ መሀርስድኖ፣ አሪዊ ሙሩቑዲ እኩልናርድ ገንደልድኖ ለመለም የቲ። ዪና ወረበስ ፍትሕድር ሰላምድር ጋመልድኖሉ ክደምዲ ላሕመዲ ለመለምዲ ጀረብደት ድምና ጀረብደላ። ፍትሕ ወረቢዅ ከበርኒ።

6.ማእኮት (ሃይማኖት)፣ “ማእኮት ላዅድክ፣ ኮልኻ ናትክድ”

ሙርቛ ብሊናዅ እያማትልድ ክርስትና እምነው፣ ልጝን ተወሃዶሩኽሲ ከተለውር ኣኽነት ካሓድሰላ። ግን 1849ዓም ትልድ፣ ደኪል መንደርተው ብሊን፣ ምስር ሒልድ ከትከትሮ ኣስለምዲቲሎም። እን ከብተው ማጋርሕ ገፍ ኽር፣ 1850ዓም ደንቢ፣  ናይባት ባጃሩ አረጋ ቱርኵዲ ምስርዲ ሲ፣ ብራ ብሊናዅ ሲ፣ ወረርነሰና እንሽኽ መጋርሕል እስቲዅ፣ ብሊን ሰዓርስኒነዲን፣ ባጂው፣ ገሪው ቆልዕዲ እንቓቕዲ ገንሺን ኣኽድኖ አድኑዅሎም። ኔስኻ ቐሺራ ፈረንሲዅ እስተላ ይስታዅ ሱዳንል ወንተስነዲንሎም፣ ንደንቢ ክርስትና ሮሚዅ አላ ኽር ኣኽረና ዩኖ ልጝል ሮሚኹል ጠምቕስነት ድግምሰኵ። ብሊንሊ፣ ተዋህዶዲ ፕሮቲስታንድ ህንበነኵ። እን እማና ላት ጉዱኑ ሰጘነው ታቦታት ዓዋዲርሰና ከብቲነዲን፣ ብራ ብሊናዅል እስላምዲ ክስታንዲ ከበርደነው ሻትካን ህንበነኵ። ክስታንዲ እስላምዲ ብራ ብሊናዅል ስጙ ሲ ሽጛና ቋልነን ሃይማኖት ሲ ቋላዅድ ፍደኒ፣ ተክለብዲ ሓሸምዲ፣ ዪና ስጙግ ድወኵ። ሙርቛ ብሊኑዅ፣ ወራራት ካብሰድ እንትን በረኸ ሲ፣ ውሪ ባጽዕድ እንትን በረኻሲ እስላመዲ ክስታነዲ፣ ላሕመድ ና ብረስ ተከውድኖ፣ እንሽኽ ላገሽ ጨምዱኑ ሰጝነኵን። ብሊነል፣ ዓንቒ ጀረብው፣ ና ሃይማኖትድ ክኻን ገብሱ ሰጘላ። ዪና ክል ላ መንቂል ስኸስ ቱስኖ፣ ሕበርሲጚንኻ ኣንጓድ እንሸውኖ፣ መረቕሲ ላ ግባርሊ ጁኡኑ ሰጘነኵ። ማእኮት ውሪ ሃይማኖት ዕልል ዪና ክልላዅድ እንከሊ ግን ናትካ አወይስኻ ጃር ዋነት ማእኮትና ግን። ሻሎትኻ ኒትክልድ ስሪዕ ሃይማኖቱዅ ናት ቋላዅ ኣኽላ ና ምራድሰና ዋዓቡኑ ኽር እንከሉኑ ኸር ሰጘንኵ። ብሊን ሰውረትል ፍነሰና አውኒ በረኽራ ዪነክ አሪው ሙሩቛት ሰደድሱኑ፣ ብሊና ቁር አውኒ በራዅንሉ ከሰር ሱኑ ሰጘነት ናውክ ድማናዅ ግን። ክስታን ሲ ሱጙ እስላማዅ ኡዉኑሎም ኽር፣ ብሊና ንድሓድ ሹዅሸለሉ ሰጘት ድመነኵ፣ ናን ኣኽታሲኽር ገሪው ብሊን እንሱጚሲ ለወትገው፣ ውሪ አሰለመው ህንበነኵ። ኮዶ ኒን ኒ ግንዲ ደኳሰና በላይን እና ከታ ጉጉሲ ትክሲድኖ፣ ገሪው ከፍልነት ድምሰኵ።

ዪና ኮሊትል ጂብናር እንተትልድ ላጛ ሃይማኖታት ሰላድ መንደርትጚንን መለከወና ገንጂኖ ክኒ። ላዅሲ ክብሲነ ላዅሲ ለተቕ ሲነ ከደሙኑ ሰጘንኵ። እኵልናር ሰጘለሎም ንጝር ህግደፍር ዳልየትል ኒሰና ህንበኵ። እስላም፣  ኢትዮቢየዲ ወንድናር ሲ፣ ጨገም እምነትል ኣኽኒ፣ ብሪል እንትሮ ኣኸት፣ ቋልንነዲን ጂብርናርሲ ጉሽኑዅ። ንድኻ ምልክ ኢትዮቢዩዅ፣ ክደመትልድር ሲመርልድ ገለልዅሎም። ናውር ኒስ ቋልነሰና ሰውረስ ብርፍ ሲኒዅ። ጂብናር ኣምሓሩኻ በኒኒጚሮና ሰልፍ፣ እስላምሲ ና ልጚቲ ሓው ሲዅ፣ ና ማል ወረሱዅ፣ ጃምለድ ና ከውሲ ኩውዅ። ክስታን ላዅ ላጛ ና ጎድጙዲ ና ሲምርድር መታን መድርተውሲ ባርዶ እና ዕምጭሲ ካብኒ ካያ ኣኽጚ ለመለም ዪነዲሉ ናውር ና ሻን እስላምሰና መርጃዅስኑዅ።  ኢትዮብያኻ  ሕበረ ናትክ ረጨቑዅና። ክራኻ ልጚል እስላሚኹልር ክርስታይኒዅልር ቱዉዅ። ለመለመር ናትካዅ ኣዅዅ።

ሰውረት ሓሪርትሪ (ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ) እን 1961ዓም በራኻትል ብርፍያዅ፣ ሰውረት፣ ብራ ብሊናዅል፣ ዓዋዲትል ቱዉሱዅ። ሰጘገው ሹዅዳታታ ናዕስኑዅ። ጋብ ብሊነውሲ ሓረምነዲ፣ ክስታነዲ እስላመዲ የው ሲድነዲ በኮልድኑዅ። ኒኻ ዪና ወረበስ ጨልምዱዅሉ። ጎወልትድ ኣኽን ገሽ ገሽድኻ ለመለም ዩዅሉ።  1971ዓም ብርፍ ያዅ፣ ሻዕብየኽር ደሽክልያ ጋብዲ ዓዋዲዲት ነገስድሮ ሒሊድ ከውሲ እምንድሮ ብርፍ ዩዅ። ሰልፍል ረአድ ሸንገቡዅሲ ጋቡ እርጚነዲን ከውሲ ሚሊዅ። ጂባዃ ሃይማኖት ኢድነዲ ከውሲ ሲድነዲ ንገስዱዅ። ዕቁብ ሰውረቱዅ እርጋዅ፣ እስላማ ደመልነዲን “ጃሃድ” ኣአወጁዅ። ረአድ ኮሚንስቲሩዅስ ኻ ደው ሲሮ ለመለም ዩዅ። ኩነዲ እንሸነዲ በጃኽነዲንኻ ገሪው እስላም እና ሓዲስ ፍንሕንዲ ደው ዩንዅ። ብሊና፣ ክታናኽር እና ወንቐራ ማእኮቱዅሲ ካቢዅ። ሻዕብያ 1977ዓም  ከረን ሲ፣ ሓረርደሰና፣ ረአድ ሸንግቡኹድ፣ መቕርሕቶ ብርፍ ይረሰና ክስታንዲ እስላምዲዲት ደመልዱዅ። ብሊንዲ፣ ከረን ቁርዲ፣ እስላምዲ ኣኺኒን ክስታንዲ ላሕመድ ላሕማሕ ለመለም ይነትሉ ድግምል ቋልነኩን።

ጀበረት ደንቢ ኽር፣ ህግደፍ ሰልፍል ሃይማኖት ክስታኑኽ ሲ፣ ሻኽሮ ሓለኖ፣ ልጝል ክርስቶሱዅ ተዋሃዶሩዅል ወንተተሩ ሓቀፉዅ፣ ኒ ደንብኻ ናይ እምነታቱ ሲ ነጨጉዅ። እና ወክትል ሰልፊል እን ዱጙና ህግደፍ አድራዅ ሲ፣ ካቶልክ ሃይማኖት አሪትሪዅ ቃልዕድ ከታ ግን ዮ ጋቢነዲን፣ እክትናሩ፣ ካሪታስዲ፣ ምህሮዲ፣ ሕክምናዲ፣ ዩንቨርስትዲት፣ ልጝንትስ ደርብ እንጋዅድ ወረሱዅሉ። ካበና ከደኑዅስ ኽር እንትጊኑሉ እድ ሲ አገፍተኑዅ።

እን ጣዓንቢል ህግደፍ፣ “ሲድሮ ጠዓንቢ” ያዅ ጉግድ ሰልፍ እስላም ሲ፣ “ጀሃድ” ያዅ "ወንጄልድ" እንሸውነዲ ኩነዲት ናድ ብርፍ ዩዅ።  ከረንዲ ደከዲትል ኻ ገሪው ብሊና ቁር ሲ፣ ኩውኽር ንሽዊል በልዱኽር። ዪና ውረቢኻ እና ወራት ዕምጭድ ሓራቕርዅ። እና ፍትሕ እንገት እንሸውና እስላሙዅ ሲ፣ ክርስቶሱር ልጝን ካቶሊኩዅ፣ (ቤተ ክርስስትያን ኣቶሊክ) ካታ ኣኸት ክብሰ ጋቢዅ። ሙርቛ ብሊናዅ፣ እን እስላም ፍንሕኒሕሲ ኒ እስላማ ኒ ክስታና ካቢዅሉ። ንድኻ እን እንሸውነዲ ኩነዲ ናትከል ኣዅዅ። ብሊን ሲ “እማና ኽር ኣንትን እምንስደኒ ናጝር ሽፍታ ድራስደንኵር ደርብ ሓበርደንኵር፣ ዮ ድመል እሰ ብሊና ትግርድ ክርዶ ካባና ኣኽን ክደምት ብድና ኣኽን ሕክምና ዪና ኮል ሕኩመት እውሳዅ እላ። ንሽወዲ፣ ከአርዲ፣ ሹዅደዲ ሲ፣ ዪና ወረበስ ለምጨኵሉ እንኵዅ። 

ሆደ ሙርቛ ብሊኑዅ፣ ኒ ሰልፍ ዲቢል፣ ህግደፍ ኣኽርኒ አሪው እንኩል እና ኮሊት ለኻ ሃይማኖቱዅድ መርጃኽድኖላ፣ ጀረበንት ተብዱዅ። ጂባዃ ለመለም ከለብል ህንበው፣ ላኻ ማድናር እስላሙዅ፣ ያኹድ እስላምሲ ጣዕሲሮ፣ ሊጘርኻ ፍራብክፎርት ሕብረት ያዅ ክስታንሲ ጣዕሲሮ ወጠናዅሲ ገለበብዶ ተብደሰና ሙርቛ ብሊናዅ፣ እና ናው ሸዓገናዅ ዓውቲተን ሰልፍ ክራዅዲ ድዳዅዲ ኒ ኣኸት ቋልነዲን፣ ናንትሲ እክቦ ጨበርጚን እክብ በሎትኵዅ እሲሮ ዲባ ደጝዅ።  ሙርቛ ብሊነውዅድ፣ ላጛ ሃይማኖታት፣ ኒ ዕል ሸንገብዲ ኒ ዕል ላዉዲ ግን። እና ዪና ዕልልድኻ ላሪ ዓረብቶ ጀረብነሊ። ኣኾ ወክትልካ ዪና ብሪል ባራ ሓርብ ለጛ ሃይማኖታታዅ፣ እንትሮ፣ ቀልብሲ ከረዅ መኸልትና ዋኒሮኽር ጀረብነሊ ዮ ለመለም ዩሮ ፊና እሲዅ። እና ለጛ ክፍላት ደንቢ፣ ብሊን ለጘትል በንሲነ ቋልሰነኵ።  ነፈረን በላይን፣ “የሆው ከበሳ ቁርዲ ጨግዕስነን ና፣ እና ክስታንድ ግን ዓወተ እንተራዅ” የው ህንበነኵ። ኒሰና ነፈረን በላይን፣ “የሆው ዪን ዓረብ ዓዋዲዲ ጀሃዲትል ጨግዕስነን ኪደኩና” የውር ህንበነኵ። ኒኻ ዪና ኮሊር ድግምሲ ሚኺርነዲ፣ ዪና አውርናሲ ኣኽኒ ዪና ዓዋዲት ምኽርዶ ንኪር ዓውትሲ ቋልና ግን። እስከ ዪና ድግምሲ ቛልንን።

•ኣንኩረጝሊ፣ እረገውሲ ቋልነን፣ ብጅኻና ክስታንልድ ኢትዮቢየዲ “ጨግዕሰነን ሰላምዲ ነብረዲ አርኖ ግን እንድድኻ ንጉስ ክስታና ኣኸውድ ዪና ሃይማኖት ዓንበብሮ ግን”፣ የውድ ትንክብስኖ ፈደረሽንድ ኢትዮብየብል ሸኸልኑዅና። “ኢትዮቢያ ውሪ ክራ” ዪኖኻ ጀመርኑ ለጘርትክ እረኑዅን። እትዮቢየትር ክረስር።
•እን ሰውረትሲ ብርፍ ሰው ዪና ሻንኽር 1961ዓም ‘ዓረብ ኮላዲ ጨግዕስነን፣ ካቢድኖና ቀደረነኵ፣ ዪና ሃይማኖት ዓንበብሮ ግን” ዩኖ፣ ጉግ ስወረቱኹሲ ኣንጃልሓጥድኖ፣  ፈተታሕ ሲነና፣ ክረዲ ጋይትነድኻ ዪና መንብሮ ኣዅዅ።
•ሻዕብየትር ትክሰንታ ተክሩ፣ እንትሮ ደሽክልያ ሲመርሲ ካያ ነገስድድቶ፣ ሰውረሲ ኒ ደርብሲ ሺሺቲ፣ ገሪ ዓምጭ ከወል ገምድቲ፣ ጀበረት ድንቢኻ ሲመርሲ ከውድ ኡጚሪን ህደምል ገምድሮና ህንበቲ።

ንድኻ ዪጝር ህግደፍቲ ለመለም ዩኑ፣ ክስታንዲ እስላምዲ እንኩል እስነ ውሪ ሃይማኖት ደርብድ ዓውቲኖ ቀድርነኵን ዪነን ዪና ብሪል ክሱሱ ሸክ እንትሮ ኣኸት ፈሀምኖ ህንበኵና። ናጝር ሃይማኖታትድ ዪና ብሪል ፍትሕ ውሪ ናይ ናዕስድኖ ሓሰበው ዋነን ከታ ግን። እምንድክ ሰላምዲ ፍትሕዲ እንተራዅ፣ ሙሩቑ ኮሊሩ እርውናርድ መንደርተነጝ ግን። ሙሩቑሲ፣ ሃይማኖትድር፣ ኣውራጀትድር፣ ዓሌትድል ሲድረ ዓውተ እላ። ኮዶ ግን ጂባ እንተራዅ።  ኒን ኣከገንኻ፣ ዪና በልኻ ኳሪ ለብሲ፣ ዪና በልጛኻ ብርክስጛስ ቁልሕ ይኖ፣ ዪና ኮሊ አረትራትድ በኾርኖላ ግን። ኒን ሙቁላ ጉግ ኣኸውድ በላይን ንድ ምልሲኖ ሻኽኒ። እንኩልኻ ናን ኣኽራሲክ እና ካታ ንድ ከውዲ፣ ኮሊዲት፣ ስርሰነኵ እንኵኑዅ እማ ፈሀም እስኒን ድድግኒን። ሙርቛ ብሊናዅ፣ ናይ ሃይማኖቱዅ ሲ፣ ዪና ክልል ብርፍዮ እርውርናርሲ ደው ዪናኽር ግን። አሪ ሙሩቑል ጨገም ዋነን ክስታን ኣኽናው እስላም ናይ ወንቀረውሲ ካቢኖሎም ዪና ዋጅብ ግን፣ ናድኽር ለመለም ዪኖ ጨገም ሻኺኒ፣ ኮዶ ዪና ውረቢል ሰጘጋዅዲ ዋኒጋዅዲት ናዕስድኖልና  ጀረብነሊ። ዋኒገውሲ ጋበውሲ፣ ዪነድ እንደረሲ ኣኽኖ ጋቢድኖ መኾዅነኩንሎም።

7. ጋ ብ፣ “ዪና ጋ ብ ሲ፣ ዪና ዓለታ ላንቅልድ ሓከክነን፣ ዪና ጋብ ሱክ ቁንን”

ጋ ብ ዪነው፣ ዪና አውርናር ግን። ጋ ብ ዪነው ሲ ዲሂሰን ዪግር ድዳ ቋለኵና። እና ጋ ብ ዪነው ኩሹ ኣኸት ድግም ህንበኵ። እን ብርክስጛ ኣፍሪቃ እማና እና ጋብ ኔድ መቅርሑ ሰጘኵ። ብሊን ናትካ ጋ ባት እኽር ኻ ይሰኵ። ዛጔ ፈራዕ፣ ይስታዅ አመታት እና ብርክስጛ ኣፍሪቂዅ ሲ መቅርሓዅ፣ ኒ ክብ ይረሪ ድገ ላስታ ይስረሪ፣ ብሊንድኻ፣ ዓደፋ ንርስጝ፣ ኢትዮቢል ህንብረሪ እሊንውድ መቕርሑ ሰጘኵ። ኣምሓር ኣገው የነኵሎም። ዪና ውረቢል ዓልያት እና ኣካልድ እና ጋ ብ ብሊነውሲ፣ አድኖ እንትነድ፣ አብድ ኣኽኒ ክቱብድ ደገመነኵ። ብሊና ንጋብሲ እንከሎኵ። ኒ ውላድል ኮዶ ደኵሰኵ። ብሊን ከተብስሮኽር ና ድግም በርህሮኽር ድግም ጋባት ክንተውድ ፊና ባርነኵን። እና ዪና ጋብ ብሊነውሲ፣ ኪኒተው ከተብናዅሲ ቋልነን ድርጝ ያዅ ወክትል ድድሮ ግን ዪኖ ህንበንኵ። ጃር ዲሂስናት ኮዶ ድድጚን ና አርደት ዪን ኣኽናዅድ ዪና ቅቤሲ ዪናዅ ኣኻዅድ ድድጚን ዪን ጉንን። እና ጋባት ኔን ና ወንዲ አረትሪል፣ ኢትዮቢል፣ ኣኽኒ አሪው ኮላት ኣፍሪቂውል ጋብሰኵ። ጋ ብ ብሊነው ሲ፣ ሴማውያን ጋብ፣ ከለበውሉ ኣኸውድ፣ ዪና ክልልድ ወክትል ኣኽኒ ዪና ወክትል ዲመክ ለመለምድ ካያ መንደርትሮ ኣኸት ኒ ዋንን አርእድኖ አስታሀለኵ። እና ጋ ብ፣ ኔን ታሚተው ኣከገጝር፣ ዪና ወረባ ዓዋዲ ኒው ስርዕ እንግጋዅ ኣከጝር፣ ምስጢርዲ፣ ላሕመዲ፣ እኩልናርዲ፣ ዋንገው ኣከን እምና ድድርድ። ናጝር ኔን ዪና ሰርጎ ኣኽነዲን ድሂስኖሎም ኣኺኒ፣ ናዲ ክርኖ ጝን ውሪ ናዲ መንደርትኖ ግን። ብሊናኻ ፈራኽልክ ፈረን ናድ ከበርዶ ሻዅዅ። ናድ ጂጝስነኵን፣ ናድ መቅርሕነኵን፣ ናድ እንቋርነኵን፣ ናድ ስርነኵን፣ ናድ ጃርሲ ሺውነኵን፣ ጎሊትንትኵን፣ ሓለይነኵን፣ ናድ መንደርትነኵን። ኔን ወንትነኻ ዪና ሰረና ግን፣ ክርጘጋ፣ ዪና ግናደድ ናት ገንድሳዅ ግን። ላሕማዲ፣ ውህርናር ዪና ክላዅዲት ተከውኖ፣ ዪና ጋ ብ ድድጚን እሽባ ለመለም ጀረብደኵና።

ሙርቋ ብሊኒዅ፣ ሰውረት ሓሪርትሪ (ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ) እን 1961ዓም በራኻትል ብርፍ ጃብ፣ ኒ ዓዋዲዲ ኒ ጋብዲት ተከዉ ዲኹ። ለመለምል ብርፍ የሰናኻ፣ ነብክ ኮሊር ጋብሲ አዱዅ። ኮዶኻ ኒውሲ ባሩዅ።  እን እንኩል ኒ ናል ሕበርሰውኻ ና እስታት ና ጋብሲ ሰርገልድድኖ ለመለም የንቲ ኣኽነት ናን ኣኽራሲክ ፈህምላ። ኣን ኣመጭሰኵን ዪ ጋብ ድደኵ ዪናኻ ኒድ ስማሳዅ ኣኾሉ ህአላ። ንበኵ።  እንኵረጝን አመራ ሰውረትል ለመለም ያዅ ኒ ጋብድ ከተቦ ውሪ ኒ ጋብድ ዲባ ሽጎ አርጋዅ፣ ኮዶ ብሊን ትክ ዩኖ ህንብነኵ ዩሮ ስማረላ። ኩሲ ባርዶ ወዳይ ሰናይ አርው ጋባት ኣክናኻ፣ እመሪናትክ ስማሳዅ ግን።  እና ለጘትረጝን አመታተል፣ ላሪ ኣንኩላ፣ ጃቢትሮ ውሪ ደንቢትሮ፣ ብሊን ጋ ብድ ላሪ ኩቱብ፣ ውሪ ኒ ታሪኽ ቋላዅድ፣ ከተብረሪ እልላ።  ብሊነ ቁርሲ ና ጋብሲ ሓጠርድድኖ መሀርድላ ኽር ሳዳ እዉላ ኽር። እና ጋብ ኔኻ ባራ ና አርደት እቅሩንጝር ተክለበነው ግን።  ድድጚን ናውክ ኮሊ ቁር ከብተጝኒ ለመለም ዩኖልም ህንበኵና። ዪና ኮሊ እና ጋብ ኔን ከብተንላ ንርኽር ባህ የላ።

ደግም፣ ሰውረት ሓሪርትሪ (ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ) እን 1961ዓም በራኻትል ብርፍ ወንተርነን፣ ሓሪረት ብሊን ና ጋብሲ ጋቢድኖ ፣ ክስታን ና ስጙጙሲ እስላም ስጙጝል ለወትነትሎም ዓምጭሩሎም ሰጝረት ገኒት ለመለዩሩታት ደግምደናዅ ግን። ሻዕብያኽር ደሽክልያ ጋብዲ ዓዋዲዲት ሕልድ ዪና ብሪል ከደምረትሉ ናውክ አርእናዅ ግን። ወክት ኢትዮቢዅል፣ ኢትዮቢዊራ ብልብል ኣኽቶ ኣምሓር ጋ ቢቶ ቋሉን ሰጘኵ። ጀበረት ደንቢ አረትረትል ብልብል አረትራዊራ ኣኽቶ ደሽክሊ ጋ ቢቶ ቋለኵና። ሳዋ ኒን ግን ኒ እስታት። ናጋብሲ ጋቢኖ፣ ና ኩደስ ክንቲኖ፣ ና ዓውዲሲ እንከልኖ መዓስከር ደሽዅ ካያ ኣኽጊ ደሽክሊ መርደናዅር ግን። ሻሎት ኩሳዊልድ ወንተረው ና ኽርድ፣ ቃ ዕረትል ደሽክሊ ጋበንኵ፣ ደሽክልያ ሕላይሲ ድመነኵ፣ ኩዳ ዓረዛ፣ ተወደብኻ ሳዕሲዓነኵ። እን ጀበረት ናትካዅ ግን ያዅ አዊል ህንባዅን። ኩ ወረቢል ኩ ጋ ብድ ከደመግራኽር፣ ኩ ጋ ብድ መቅርሓግራኽር፣ እክረን ፈርዶ ድድና ካይ ቛለኵካ። ንድ ሰበትኻ፣ ሻሎት ዪና ቁር ጋይተነኵ እንኵኑዅ። መለልዖት ሳሃረዲ ባሓርዲትል ድደነኵ እንኵኑዅ። ኮዶኻ ውራ ዲሂሰትሎም ፈሀመኒ።

እና እከይ ግብርድ በኻኽረው በላይን፣ ገሪው ግን። ኒሰና ጋይቶ ህንበውር ትልሚል እልኒ።   ና ቁርሲ ደሽክሊ መሀርሰነን ኪደኵና ዪነክ፣ ብሊንሲ ነዓለውዲ፣ ብሊንሲ ዋሲስገና የውዲ ገርው ህንብነኵ።  ኔንኻ ክስታንልድ እስላምነኵን። ናውክ ንኪ ዪና ጋብሲ ቃበብነኵን። ክስታናኻ ደሽክልያ ኣኽሮ እስላማኻ ዓረባ ኣኽሮ፣ ገፍር፣ ጋብሲ ሓየድነኵን። ኒንኻ ዪና ክላ ፊነስ ደለምነ ግን። ዪና ክልል ትክዲ ጋመልነዲት፣ ና ዓዋዲዲ ና ጋብዲት ሻኽኖ ጀረቢኒዅሉ ግራ አሪው ጋብሲ ጋቢነ ጀረቢኒሉ። ዪና ወረባ ጃር ሒልድ ላሪ ብላ። ጃር እን አሪውድ ኡወውልድ ላሪ ከብለሉ። ኣኾርኽር፣ ብራኽር፣ ጋ ብር፣ ዓውድ ኽር፣ ከውድ ጀረብደውሲ ዪን ኣኽንን ዪና ወረባ ኒትክ ሻዅዅ። ዪና ውላድ ሲ ለገድና ብኖ ሽውነዅ ወክት እላ። ዪና ግምል ኔን ቛሰን ዪን ሕይምንተ ግን። መሀርሰው ዪና ብሪል እቁቱ ኣኽኒ። ምህሮኻ ኩ ወረበድ ሰሀርደጋዅ ኣከን ለጛ ክራ ግን። ጃር ዪና ጠሎት እሰጋ ዪለና። ጃር አሪወሰና ፈሀም ኡዉኽና። ዪና ሕምንተኻ “ዪን ናት ተኪኖ ህንበኵና፣ ናልድ ዓደግስና ጀረብደለና” ዪነክ ዪና ወርበስ ደንቢራ ከብስኒዅን። ዪና ሙሁራን በህሊን ኣኽድኖ ደሽክሊዲ ዓረብዲሲ ጋበንኵ። ዪና ጋብሲ ጃቢስድኖ ሰሀረኒ፣ ናውድ ድድኖኻ ወረብስ ለከመንኵ። ኒንኻ እሸና ግን። ዪና ሙሁራን ናጝር ዓቑ ደኩለሉ እንታ ዓዋዲትል ወንተራ፣ እንታ ከውሲ ዳሕኒሳ፣ ቲዃ እንተወረብድ ኣኻ። ሆደ ጋብረው ዪና ኣጭጉም ግን። ልኸላ፣ ቃበበላ፣ ኮዶ ኣኽገውድ ሳበላ፣ ብራ ብሊናዅል ህንባዅሲ ናውክ ቋልኖሉ፣ ድንጋሕ ኣበቲ፣ ንድኻ እንታ ካበና በሀር ኣኸት ሙቑሰቲኵም። ዪን ድድንዅን ካያ ነፍዓላ። ለመለም ጀረባዅዲ፣ ሪሕዲ ስድቕዲ ጀረብደኵ። ናውክ እርው ኣኽኖ፣ ጀረብነኵን። ናውር ናክልሲ ተኪድኖ ዪግር ዪና ክልል ፊነስ ተከውኖ ዪና ዋጅብ ግን። ደኮው አመታትል ዪና ጋ ብ 40% ነቀሶ ህንበኵ፣ ንድ ፈረንኻ፣ ጥዕስ ብሊናዅ ተቓዅ ኣኽሮ ግን። ዪና ጋብ ሓያምን ኣኽላ፣ ክስታና ኣኽቶ፣ ደክልያ ጋብ ጋቢቶ ውሪ እስላማ ኣኽቶ ዓረብ ጋብ ጋቢቶ ጃርኽር ከለብረለና። ኒ ፈጠርው ጋብሲ ቓበብና ኒት ቓበነ ግን። እማ ፈሀም እስኒን። ዪና ኣጉውርኽር፣ ዪና ክልልሰና ብሊንሲ ጋብነግር ተከውነኽር ግን ናው ከበርደናዅና። ዪና ኣግዋርሲ ዪና ድደስ ድወግነሎም፣ ውርክ ህንበንኵ ዩድኖና ግን፣ ዪና ጭገምሲ ደወግነንሎም ናውኽር ሓጥያጥ ሻኽኒ። ዪንጝር ደለምናኽር። ውሪዅ ዪና ክልዲ ዪና ገንንዲ ዪና ሻንዲ፣ ና ጋብድ ከደምኖ ዔርጝኒን፣ ደለምስኖ፣ ዪና ወረባኻ ገፍርድ ሳንስዓ ኣኾ ህንበኵ።  ዪና ወረባ ግናይ ውሪ ሓግል ኣኽላ። ጃር ዪና ድራርሲ ዪና ጋብ  ቆፎሪል ገምዶልና ህንበኵ። ዪና ጋብሲ ሓመድኖ ሻኽነን ካያ ግን ዪና ፈርሓዲ ሰላም አረርናዅ። አሪራ ሳንክትነኻ ጠፍሕሮናኽር፣ ድራርኽር ናትክድ ኣካኽ አርኖ ኣኽኒ። መሀርሰገው ኒስ ቛልድኖ ሻዅኑዅ። ወርከስ ውርካ ዪና ዪና ዓዋዲ ግን። ወርካ ኣኽጋዅሲ ወርካ ህንብነኵን ዪናኻ ኩ ገሽ አውት ጡፍ ዪንሰና ግን። ዪና ጋ ብሲ ዲሂስናኻ ኩ ገሽ አወት ቁልሕ ይሮ ጡፍ ዪና ግን። ደሽክሊ ኣኺኒን ሽሊ ናውክ ዪና ሙቑል ጀረብው ኣኽኒ። ዪና ጋባ ጨገምሲ ድውነንሎም ናውር ሰቆርዶሎም ግን፣ ዪነዲኻ ደው ይድኖ ግን። ዪና ጋብሲ ተከውንን። ህግደፍር ዳልየትል፣ ህግድፍር ጉግሲኽር፣ ላ ግርዊ ምልክስኽር፣ ጎሊታዅ ንሰልፍ ብራ ዪናዅል ሬድዮራ ዪና ጋብድ ብርፍ ዮ ህንበኵ። ኒንኻ ዪና ናይሲ ኣኽን፣ ዪና ኣጭጉሙሲ እንክኒል ኣኽን፣ ላሕማ ወረቢዅሲ ዳበርድኒል፣ ኣኽን፣ ላር ኮሳ ሻኽላ።  ኮዶ ጋብሲ ለገድኒዲ፣ ሚኺርስጚን አልብስሮ ካባዅ ኣኻዅድ፣ ሻሎትድኻ ክድመዲ፣ ጎሊዲት ዳበርዳዅ ኣኻዅድ፣ ሓንኳል ሰድር ግን ይነኵንሉ።

8.ሆሄያት፣ “ሆሄያት፣ ጋመልና ድረብሲ በርህደው፣ ትዅ ግን”

ጋ ብ ብሊነውሲ፣ ናውክ ብሊን፣ ናድ ከተብነው፣ ሆሄያት ፍሪርነው ውሪ ክኒሲ ዓዋዲትል ከው እላ። ደኮ ደኮ ሆሄያት ግእዱውድ ከተብሰውኻ ኣንኩርጝልድ ህንበኵ። ኔኻ ገሪ ደርብ ፈርላ። እማ ንደቢ ናውክ ረደይነውዲ፣ ዪና ሻቐነዲ ፈረውድ፣ ዪ ላሕመስ ልመውዲ፣ እና እያምዲ ሰደርውዲ፣ ሆሄያት ደለምድኖ ኽር፣ ዱጙኖ ኽር፣ ጨበርሰኵና። ዪና ፍሪር ጨግዕ ሃይማኖቱዅር፣ ወሪ አሪ ጨጊዕ አድጚ ኣኽሮ ዪና ወረባ ተክለበኵ። ንደንቢ ኮዶ ዪና ላው ናንድ ዪና ወረበስ ሲደውሲ ፍሪርነን አሪ ጭገምል ቱስሮና ሻኽላ። ዪና ወረበዲ፣ ዪና ወለልድ መታንዲ፣ ዪና ጋብ ዋኒሮኽር፣ ካያ ለበካ ጣፍሕድ አድስሮ ህንበኵሉ። ናን ኣኽራሲክ ንዪነ ላውድ ናን ዪና ወረበስ ጨልመድኖ ህንብነኵን፣ ዪና ጋብሲኻ ሀሰስድኖ ዋትነድ ፈሀምኖ ጀረብደኵና። ሃይማኖታት ናው ጀረብንዅ ሆሄያትድ ና መእምናንዲ ጋቢድኖኽር፣ ክቱብድ ተፈሀምሲድኖኽር ናት ቛላዅ ግን። ወረባ ለጛ ሃይማኖታተልድ ሓር ኣኾ ኮድጚሮ ኒ ናይ ኣኸት ናውር እርእድኖ ሳድነኵን። ሆሄያት መሱንሲ ተከልነን፣ ዪና ቁር ዪና ጋብሲ ክቱብድ መሀርስድኖሎም ግን፣ ንኣኸውድ ኻ ዪና ጋ ብ ዓለታ አብልድ ድደላ።  ህግደፍ ጀበረት ደንቢ፣ ዪና ከው ጀረብናዅሰና ኣኽጊ ንሪ ጀረብራኹሰና፣ ቆልዕ ሲ ሆሄያት ላቲኑውድ መሀርድነስ  ብርፍ ሲቲ። ካሊኩሉምር ከደሙ እርገው ትክሲነ አርእናዅሰና፣ ዪና ወረባ ኮፍ ዮ ኒድ ጀረብደሲሉ ፍሪርጚን፣ ኒ ሸንሀት ሲ ጋበጚን ደርብሲ አበበድኖ፣ እን ሆሄት ሲ፣ ደሽክሊዲ ፈረውሰና እሲነ ምህሮትል ጫራማት ዋሩቑድ ገምድኑዅ። ንጝር ትምዮ እንታዅ ተከዉሎም ህንበነኵ። ለመለም ሻዕብያ ጁዊል እርጋዅ ትንክቦ ሰና፣ ባህሰጝኒንሎም፣ ኮዶ እስቲን ያዅድ ኣኸው ግን። ሙርቛ ናይ አርጊ፣ ኒብረስ ኒላውድ፣ መቕርሕጊ፣ ዲባ ኒዅ ተከልጊ፣ ኒወረበስ ኒላውድ መቅርሕጊ፣ ቆልዕ ሲ፣ ምህሮ ና ገነር ላንቂ ሲ፣ መሀርድነኵን ዪና በሎትክ ምለና ግን። ምለና ካያ ኣኽጊ ቅቤ ግን፣ ቅቤ ኻ ዕምጭ ግን። ቆልዓ ኒጋብድ መሀርድሮሰነሉ፣ ኒ ወረቢል ኒ ጋብድ ክድመት ኣኽኒ መጻሕፍቲ ትያትር አሪው አረረጋዅ ኣከን ውራ ነፍዓዅንሉ። ኮዶ ሳደስ ጨለምደኵሉ ኒ ጋ ብሲ ኻ፣ ቃበበሰነክ ኣከኵ። ሆሄት ናን ፍሪርኖ ደጙነን፣ “ዪና ገኒትል ሀሁ ዪኖ የው፣” ደርብ ሲ ብርፍ ይጝኒ ጨለምደው ህንበንኵ። ኔንኻ ሳዳ እንግገው፣ ና ወረበድ ሰሀረገው፣ ከው የናዅ ግን። እን ብርፍ ይሮ ጀረበውስኻ ሓለከነኵ። ጨገም ሆሄያትሩዅ፣ በሎትክሲኽር፣ እኩባንድር፣ እምነትድር፣ ገኒትድር፣ ቋልሳዅ ኣኽላ። ኒን ናይ ቆልዒዅ ዲ፣ ዓዋዲዲሩኽዲ፣ ጋ ባዅዲ፣ ላ ሙርቑኽ ግን። ሙርቛ ዓረቦ መንደርትን የው ዋነነን ከታ ግን። ብሊና ኒ ጋብድ፣ ድግም ኒብሪዅ ውሪ አርውዱሲ ተርጀምሮ፣ ለበካ እኳረው ከተብሮ፣ ምህሮሲ ኣኽን መናብረትድ ነዓው ኒ ወረበድ ኮድጛ ሱክስሮ፣ ሕክምነድ ኣኽን ጎደነድ ቋለው ምህሮ አረስድ ካበና ክቱባን ጠፍሕድሮ ናውክ ነበብድድኖሉ ቀደራናዅ ሆሄይትድ ሱኵስሮ ኒ ዋጅብ ግን። ናን ኣኽርሲክ እና ደርብ ጋመልኒዅ ብርፍ ዮ እላ። ዲብል ዱጙስውሲ ከወል ፈተታሕ ሲቶ፣ ከበር ክቱብ ከውድ ፍቶ፣ ትያትር ኣኽን ጎወሊ ሸረብቶ እማ ናውክ ቋልድኖሉኽር ነበብድድኖሉኽር ጀረብደኵ ኣኻዅድ ሆሄያት ጀረብደኵና። ብሊና ኒስ እንግጋዅ ኣኻዅድ ናትክልድ ኒ ቁር ኪኒተው ውሪ መሀርሰው ስማርድኖ ህንበኵሎም። ሆደ ንልሰልፍል ሰጃ ጋ ብድ ከተብቶ ወጠንቲ። ዓረብድ፣ ትግሪኛድ፣ ላቲን ብሊን ሆሄት፣ ግእድ ሆሄይትድ፣ ገሪው ከው እንደስ እኽን እንደስ ነበብና ቀደርኒ። ዪ ጝር ዪና ብርፍዲ ሰጃ ጋባሲ ጠፍሕድኖ ከተብኖ ኽር፣ ሓተምኖ ኽር፣ ቀድር እርግለና። እማ እምንድክ ብሊን ሰሀራዅ እና ሆሄያትሲ ና ጨገምሲ እንክኖ፣ ብሊናኻ ኒ ጋብድ ከትበሮ ኽር፣ ጂጊሲሮ ኽር፣ እኺኺር ሲ መኾዅሮ ኽር፣ ድጙኖ ህንበኵና። ዪና ከውሲ ዳብርጚንን ደርብ ሲ አብድኖሎም ህንብነኵን። ብሊና ግን ኣን ዪና፣  ኩ ውረበድ ውራ ሂብሪዅን ያዅ ወንቀራ እንተረን፣ ውራ ወንተስና። ቢራ አርጋዅ እንገት አረሳ ጎደላ። ሆሄይት እንገትር እና ወክት ዪን ህንብናዅል፣ ላ ሙርቛ፣ ከደመላ ኽር፣ ኒ ገሽ አወት ፈረላ ኽር። ኒ ላሕሚል፣ ኒ ዋንትኒል፣ ኒ ክብርሊ፣ ኒ እምነትል፣ ኒ ትክልድ፣ ደንቢራ ከብተኵ። ብሊናዲ ጀከልዲ ላዅ ኣኽኖ ህንበንኵ። ጀኸላ ጋበቲ ግራ ግን ከተበላ፣ ብሊና ኽር ጋ በኵ ግን ከተበላ። ዪና ከው ናሹቲ ልዅኑ፣ መንደርተንኵ፣ ሓሩቑተትኻ፣ ዪና ጋብሲ “ኣይጥሓፍ፣ ኣይድረብ” ዪኑዅሉ ዪነክ ስረነኵ። ኪኒተው ሲ፣ ቋላዅ ክደምት ኣኸውድ፣ ዲባ ኢሲነ ኮድጚድኖ፣ ናግር ናት ሳድነኵን። ሆደ እና ጨገም ኒን ጂብናሩዅ ኣኸት ቋለኵሉ። ሆሄይት ዋነጚንና ደርብል ፍድኖና ዋኒገው ጋበውዲ ጂብደውዲትኻ ህንባ ዪሮ ሞኾኾቲ። ጭልም ጭልም ግን፣ ጭልም ተምኔትጋ። ኒን ዪና አውርናርሲ ዲህስኒና እስረ ቋለቲሉ። ሙቁል ክድመትስኻ ለመለም ዩኖ ጉኖ ህንብናኽር ኣኸውድ ትክ ወረቢዅ ጀረባዅ ኒ ካበና እመሪ ኣኽጚ ንኪ ኣኽን። ዪና ወረባ ሂሄያት እንግጛዅ ኣኸውድ ኒ ኣኾርሲ ለተቕሰ መንደርትሮ ጀረብነሊ። እና ጨገም ኒስ ደበልትሮ እንክቶሉ ለመለም ዪቶ ግን። ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ፣ ሰላምድር፣ ዲበደር፣ ናትክ እክባዅድር፣ እና ጨገም ኒን እንክስሮ፣ ፈሀምደት ኽር፣ መኾኾት ኽር እንኵቲ።  ሆሄያት፣ ጋመልና ድረብሲ በርህደው፣ ትዅ ኣኸውድ ዪና ወረበድ ትክሰ ጀረብደኵሉ እንኵዅ።

9. ምህሮ፣ “ምህሮ፣ ጭልም ቲዃ ግን”

ምህሮ ብራ ብሊናዅል ሚስዮናውያንድ 1850ዓም ብርፍ ዩዅ። እና ምህሮ ኒንኻ፣ ጋብ ብሌነውድ፣  ኣኽላ ኮዶ ብሊንሲ ናትክ መሀርድሮ ብርፍ ያዅ እርግላ። ማእኮት ወሪ ሃይማኖት ልጝን ካቶሊኩዅ ሮሚዅሲ፣ ዪና ኣፍሪቀትል እዳንድድኖ፣ እስታትድ ብርፍ ያዅ ኣኽወድ እቁቱ ግን ኒል መሀርሰው።
ኣና እቁቱኻ ኣቕሽሽቲ ኣኽኖ፣ ልጝን ካቶሊኩዅሲ፣ ሰብከው፣ ካያ ግን ንእዉሱ ሰጘዅ። እና ወክት ኒል ቅዱስ ቁራን ሲ ነበብና መታን እስላምሲ ኽር ሆሄያት ዓረቡ ቆልዕድ እውስሮ ብርፍ ዩኹ። እማ ለጛ ሃይማኖታት፣ እና ብራ ነበክል አረርሳዅ ኣኸውድ ዓግልድ ግን ናው ኮፍ ዪናዅሉ። ምህሮ እወነንኽር፣ ብሊንድ ሰሀርኖ ኣኽኒ። ጀበረት ደንቢ መሪ እሽተዅ እንቶ ግራ፣ ልጝን ካቶሊኩዅ ፈሀም ናን ኪደኵ።  አረትረትል ካቶሊክ ፈደርሽንድ መቕርሔው ኣኸውድ፣ ትክ ዪጚ ከብተላ። እንግሊድ ኣውካትል ምህሮ ዪና ወረቢል፣ አሸረትል፣ ሓሊብመተልትል፣ ዋድነዲትል፣ ቲዅ በርህድሮ ብርፍ የት ጂጛ ህንበኵ። ነንኻ ፈደረሽን ደንቢ ርድቕ እለና ዪኖ አበድኑዅሎም። አራ ኣካናተል ልጝንቲ ምህሮሩ ገበርሱዅር ቆልዕ ምህሮትል ሰገሩዅር ብሊና ጭልም ከብቲዅ። ውክት ኢትዮቢዅል፣ ንሪ ንርሹቲ ጭልም እግርነዲን ብርሃን ውራ ተካዅን አርእላ። ገለ ብርፍ እርገውሲ ሰውረሲ ምኽኒታት እሰር ሚስዮናውያን ገብርነው ልጚቲ ምህሮሩሲ አበድቲ። ከረንሊ እርገው ልጝንቲ ምህሮሩኽ፣ ገድ ሻኸውድ ካያ ኣኽነዲን አረስ ቁርሲ ቋለው እርግላ። ዋንግር ምህሮ ደሽክሊ ሲ ኣኸውድ ዪና ጋብሲ ኩውዅር ዪና ዓዋዲት ቃበበውር ስጘኵ። ንድኻ መሀርሳኽክ ዪና ወረበስ ሓመቅዱዅ።  እን ደሽክሊ እርእገውዲ ደሽክልያ ምህሮት ነዓለውዲኻ ሱዳን ህረብ ዪኖ መህርስና ኣኽገት አሪ ብሶት እርግለሎም። ንድኻ ዪና ወረባ ምህሮሲ ምኺርሳዅ እርጉዅ። 

10. ምህሮ ጀበረት ደንቢ፣ “ምህሮ ፍትሕዲ፣ ናይዲሲ፣ ልምስጋዅ ፣ ከውድ ነፋዕ ሻኽላ”

ሙርቛ ብሊኒዅ፣ ምህሮትል ገሪ ጨዓት ዋኑሉ፣ መሪ ኒስ ቋሎ ምህሮር ልጝንትዲ፣ ጋበልደውዲ፣ ብሊና ጋብ ካሪኩሉምድ እሲሮ ንየት እሲላ። ቋሎ ቋልገሰና ኣኾ ገንጁዅ። ብሊንኻ ጀበረት ደንቢ ላውዲ ሸንገብዲሲ ኒ ወረባ ኒ ግባድር ኒ ዓውዲሲኽር መሀርስሮ ለመለም ዩዅ። ቓበብና ህግደሩኻ ግንዲ ደኮ ፍትሕ እንገትር መሀርሰውሲ ኮድጚስግኽር ኒድ ታሚተሰነሉ ገለ ድገታተል ብሊን ጋብድ፣ ሆሄያት ላቲንውድ ቆልዕሲ “ና ገነር ላንቒ” ሲ መሀርድሮ ዮ ብርፍ ሲዅ። ለመልም ኣኽኒ ጀበርተ ደንቢ፣ ና ናይ ብሪዅ መታን ሱቖት አውት ይወሲ እትሓምቕድድኖ፣ ህግደፍዲ ኣኽኖ ገሪው ሙቑል እሰው ወረቢል ቛልሱኑዅ። ኩ ወረበስ ደኵሶ ኡናኻ ሕምቕ ግን። ጋብሲ ባርኖ ናጝር እና መሪ ሒል ከዋኹድ ለበሰና፣ ዪና ወረባ ኒ ጀረበውድ መሀርስሮ፣ ናትልድ ካሪኩሉም ምህሮሩ ብሊንሊ ገለበስሮ፣ ክንሰው መልመልስድኖ በሀር ክድመት ዪና ጃብል ህንበኵ። እና ክድመት ኒንኻ ናውክ ኪዋ ሰገርኖሉ ዪና ዋጅብ ግን። ዪና ወረበስ ላገሽ ልምነን አንኮት ዱሮና ግን። ንድኻ ነበካ ሆሄያትድ ፍሪርንን። ኩዳንሲ ነዓልዶ ጋመልና ወረቢዅ እንተረላ፣ እማ ዪን ክስታንዲ እስላምዲ ግን። ለጘርትክ ላድ ክሰው ጀረቢኖ ህንበኵና። ነበክ ላቲን ካያ ኣኽላ አሪውር ዋኒሮ ቀደረኵ። ሻንሰና ካያ ዲባ እስነ ኮድጚንን። ንድኻ ዪና ወረቢቑር መሀርሰው ነበካ ሆሄያት ገውርስሮ ዲባ እሲድኖ ወረባ ጨበረትሎም ቋልድኖ ሳድነኵን። ደሽክሊሲ መቅርሕሰውዲ ደሽክሊር ካሪኩሉምዲ ፈረውዲ ምህሮ ዪና ኮል ናን ኪደኵ። ኒንኻ ዪና ወረበስ ጨልመዳዅ ግራ ቲዃ እወጋዅ ኣኻዅድ ነዓልነኵንሉ። ምህሮ ፍትሕዲ እኩልናርዲ እንግጋዅ፣ ኣከን ገንሺና ኣኽሮ መንደርትቶ ግን ኒ እውሳዅ። ቆልዓስ ኒ ገነር ጋብድ መሀርድረሰነሉ፣ ኒ ወረቢል ከደምሮሎም ኮዶ ፍትሕ ገብስሮሉ ሻኽላ። ሕክምኒል፣ ፍርዲር ልጝን፣ ምህሮር ልጝን፣ ተከውና ሰላምዱዅል፣ ዲቢል፣ ኒትክልድ፣ ኒ ጋብድ መቕርሕሮኽር መንደርትሮኽር ኒ ዋጅብ ግን። ቆልዓ ኒ ጋብድ ሓስብሮ ጃር እዋዅ ናይ ግን። ጀረመንድ ኒ ለንቒ ጠሕዳዅ ቆልዓ ጀርመና ግን። ደሽክሊሲ ጠሕድጝር ደሽክልያ ግን። ኒ ኣኾር እን ኒ ሰልፍ ኒ ላንቒ ጠፍሕዳዅድ ግን ኒ ሓሰባዅ። ዪና ወረቢልኻ ቆልዓ ብሊንድ ኒ ላንቒስ ጠፍሕድሮ ጀረብነኵን። ውሪዅ ይደነን ብሊና ኣኽሮ። ኒን ናይ ቆልዒዅ ኣኸት ዓለምክ አርእዅሉ።

ብሊና ምህሮ እንከላዅ ኣዃዅድ ለመለም የክ መሀርስው ገሪው ግን። ኮዶ እና ዪና ሙሁራን ውሪ ክኒተው፣ ና ለንቒ አሪው ዓዋዲሲ በለልሳዅ ኣኸውድ ና ወረበድ ገሪዅዲክ ሰሀረኒ። ኒስ ገለበበድኖ ቋልነን ሆደ ይረው ንርእምን ኣኸት ቛልኖ 1850ዓም ተርስነ ገሪው ክኒተው ውሪ መሀርሰው ዪና ክልል ውሪ ዪና ዳልየትል ውራ እሲኒዅን፣ ዪኖ ወንቀርጝኒ፣ ዪና ወረባ ሰረነዲ ሻንፍፍዲት ቋልነን ኒ መናብረሲ ኮድነን ዪና ወረባ ብሸቶ ዋነት ትብተለና። ናን ኣኽታሲክ ሆሄይት ብሊነውር ሻኽኒ።  ኒን ጂብናር እሰው ግን ዪናኽር አሪውል ሓጥያሲ ማልና ግን። ዪጝር ዪና ለበካ አርው ጋብድ ጠፍሕነዲን ውሪ ሸመልስነዲንኽር ዪና ወረቢል ላሪ እስቲሮ ቀደረገሰና ሸምልስንዅን። ኒኻ ገርዳ መሀርስውዱዅ ዪና ኮል ግናይ ሰጘኵር ህንበኵር። መሀርሳዅ ኒ ወረበድ ኣከገን አውሲ ኣኽሮ። አውሮቢል ምህሮ ኣዋኸ ብርፍ ዩዅን። ጪንልድ እንትኖ መሀርድኒሎም። መሀርሳዅ ኒ ከውሲ መሀርዱ እና ናን ህንበናዅል ጋእ ዩኑዅ። ጀረመን እንግሊድ ጋብ ታሚተው ግን ዩኖ ናቁርሲ እንግልድ ካያ መሀርደኒ ኒሰና ኮዶ ፈረንሳ ወሪ አሪው ሙሩቑ ኮዶ ናውሲ ባርኖ አርው ጋብሲ ለውኒ። ዪና ኣግዋርኽር ዪነውሲ ባርነሊ ካያ ኣኽጚ ዪነትር ንፍንፍድ መሀርድድኖና ሕንግ የነኵ። እማ ምህሮ ኩ ገነዲ ኩዅርዲ መሀርስጝኒ ምሀርደውሲካ ና ገውራ አርቶ ኩ ወረበስ ወንተርዶ መሀርድና ዓመል ግን። ብሊና ኩ ኣክነድ ጀመርና ላሪ ንዓላ። መሀርስጋዃ መሀርስላ፣ እን መሀርሰው፣ ሲመር አርድኖ ውሪ አርው ሸሊስጝኒንሎም ና አውርናርሲ ትብስድኖ፣ ሙርቛ ጋብሲ ሓየምደው ገሪ ከታ እሰንኵ። ኒንኻ ትምዮ ኒላውድ እንታዅ ኣኽላ። ዓዋዲ አሪውድ ጨለውስና ግን። ዪና ሙሁራን አስመረድ ወሪ ካርቱምድ ውሪ ሮመድ ሎድንዶንድ ግን ናው ነየትሰንዅ። ብሕል የና ግራ እንመሀርሰው፣ ዪና ኣቕሽሽትዲ ዪና ሸኻዲኽር፣ ሮመዲ መካዲ ኣኽጋዅ መጋርሕዲ ሓልሓልዲት ክብ ሲነ ቓልኒ።  ዪናኽርድ ደግምሲ ውሪ ዪና ወረባ ጨገምሲ ቋለኒ። ንድኻ ጨገም እንቶሰና ከውሲ ላሕመድ ዲብድኖ ቐደረኒ። ሆደ እንበኣር፣ ንድጝንኻ ፈሀም ሙርቑኽ ድደኵ እንኵዅ እማ ናውክ ዪና ዓውዲትል ወንተርንን ንሪ ዪራዅና። ንድ መታን ግን ቋልዓ መሀርሱ ኒ ገነር ጋብድ ጠፍሕሮ ዓለምክ ለመለም ያዅሉ።
ዪና ጃብል ኒን ዓውቲትጝን ገሪው ድክክ ህንበኵ። ዲመክ ና ንሽቕ ኣኽኖ መንደርትኖ፣ ብሊናርድ በረርኖ፣ ብሊናርሲ ሓየምድኖ፣ ገሪው ሙቑል ምህሮ ፈረው ዋንተት ፈሀምኖ ሻኽንዅን። ሆደኻ ኔስ ለመለም የቲ። ቲዃ ምህሮሩዅ፣ ዪና ናይ ዪና ወረቢል ነገስጚ፣ ዪና ወረቢል ዪና ጋብድ መቕርሕጝኒ፣ ምህሮ ጋመልዶ ቐደረገት ሆደ አርእርነዲን ግን ንሪ ለመለም ዪራዅ። ቆልዓ ንገነርስ ጋብሲ መሀርድሮሉ፣ ፈርዶ ወስዲ ጂጚሲ ይስሮ ኣከን ዕምጭ ግን። መሀርሳዅ ናድ ኒ ሳንስዓ ቋልዶ፣ መሪር ክደምዲ፣ አሪው ክደምዲ ኒኮል ውሪ ኒወረቢል ህንበው፣ ብሊን ጋብድ አቕርሕስሮ ሻዅዅ። ንድ መታንኻ ሆደ ለመለም የቲ። ኮዶ ዪና ሻን ፈሀም ድርገውሎም፣ እማ ናንማ ናውክ ብሊን ሀሁ ዪኖ መሀርስኖ የውር ህንበነኵ። ንድኻ ናጋብሲ ኣኽን ና ናይሲ ጓቁቶው ቋልሰንኵ። ኒሰና ኣኽላ፣ ብራ ብሊናዅል፣ ነበክ ጋብ ኮሊሩ፣ ዓረብር ደሽክልዲ፣ እንግልድር በህሊን ክድመታተል ጋቢሲሮ ግን።  ዪና ቁር፣ ኔስኽር ብሊን ጋብስኽር አርአው ደው ዪኖ ዋኑኑ፣ አሪውድ ክድመት ኡዉስሮ ሻኽላ ግን ዪን ዪናዅ። ኮዶ ምህሮ ግንዲ ሻኽላ፣ ዪና ቁርር ዕዳጊል ገመልድኖ ለመለም ጀረብደትሎም ናትልድ አርእድኖ ሻኽኑዅ። ዪና እስታትኻ፣ ዪና ወረባ ኒ ላንቂ ብሊን ኣኽሮ ግን። ኒንኻ ሰቐቕስና አሪውልድ እንትሮ ግን ዪኖ ጓቁትኖ ሻኽኒ። ንሰና ዓረብዲ ደሽክሊዲትል ዪና ቁርሲ ሓረጥነንሎም ደንቢራ ከብቲድኖ ግን ይወር ህንበነኵ። ካሪኩሉም ምህሮሩኵ፣ እና ህግደፍሩኹሰና ውሪ ኣምሓሩኹሰና ቆላዓስ ዓምጫዅ ኣከን ዪን ሓር ኣኽኒ። ቆልዓ ኣኽን ኒ ወለዲ ፍሪር ምህሮሩዅ ዋኒሮሎም ግን። እን ፍሪርኒል ብሊን ጋብ ቶሮ ዪን ዋጅብ ግን ዪን ዪናዅ። ጀረባዃ ኒ ውላድሲ ኒ ጀረባዅ ጋብሲ መሀርድሮሉ ንጝር ኒ ዋጅብ ግን። ህደፍር ጉልፋር፣ ህግደፍ ምህሮ ብሊን ጋብድ ተርስና በሀር ክድመሰና ቋለውር ህንበንኵ። ውራ ኮድሮሎም ግን ዪና ቁር ምህሮ ብሊኒድ ዮ ሳደድሰውር ህንበንኵ። ንንኻ እን ዕምጭ ትንክቦሎም ጋበው ግን። ለመለድ ካያ ግን ናው ወንተርድኖ ቀረናዅ። ኣኻኹስክ ህግደፍር ዳልየትል ብሊን ሆሄይት ብሊን ጀረብናዅድ እላ። ኒጝር ዕምጭ ግን።  ኒትክልድ ጋይትኖ ህንብናኽር ዓመል ምህሮሩ ህንበኵና። ዪና ወረበስ ጋመልድኖ ምህሮትል ሰገርንን። ጋይትኖ ህንብናኽር፣ ሆሄያትሲ ተከልኖ፣ ሓር ዲባ እስኖ ፍሪርኖ፣ ምህሮኻ ቲዃ ኣኸት አርእኖ፣ ጭልምልድ ብርሃንሊ ሰደርንን።

11. ርድቅዲ፣ በሎትክ ድግም ብሊናዅዲ፣ “ርድቅሲ አርደሰና ሸቐነግረን፣ ጋይትሩ መንደርትረኵ፣ ሒል በሎትኪኹሲ ተብደግረጝር ጋይትሩ መንደርትረኵ”

ጎደና ቋላዅ፣ ሙርቛ ብሊናዅ ኒ ኒል መንደርታዅ፣ ሃዋ ትክያዅ ኣኻዅድ፣ ኣዳምድ፣ ሕያይትድ፣ ኣኽን ጎደነድ፣ ትክያዅ ኣካን ግን። ብራ ብሊናዅ ሰዃ ሃዋ ህንበኩሉ። ስሔሩኹ፣ ደኪዅ፣ በራኻሩኽ ዪስትሮ ቀደረኵ። ዪና ብሪል፣ ለገደገደግረሪ ሕያይት፣ ለገደገደግረሪ አራትልድ፣ ፍሩቲልድ፣ አምሪልድ፣ እልላ። ና ጀንጅንስድ፣ ዪና ወረቢል በኮልዶ ቀደረኵ። ዔለብርዕድ 15ሺሕ ከው ከደሚሱ ሰጛዅ፣ ኒ ፍርያትኻ አውሮቢል ስለፋ እርገው ንክኻ ቃደሮ ህንበኵ። አርልድ ብልቱግ ጀረብሰው ነብራ ግን። ስኻ ማላዅ ዪና ብሪዅ ኮዶ ካብር ግን። ሓልሓልዲ፣ ሃገርዲ፣ ሓመደይዲ፣ ከበሳ ሃዋ ክምነዲን ከበሲል ፈድሰውስክ ኒል ፈዲሰኵ። ጃርዲናድ ኻ፣ መንደሪን፣ ኣራሺ፣ ዘይቱን፣ ለሚን፣ ባናና፣ ባባዮ፣ ወይኒ፣ ናን ፈድሰ ኤተይው ግን። ዪና ብራ ካንዲ፣ ሻንከዲ፣ ከደኑ ሕያይዲ ኽር ህበኵሉ።

በሎትክ ድግምል ከው ብሊነው፣ ክርማ ከበሰዲ በረከዲትል፣ ባጽዕልድ ፈረውዲ ወንተረውዲ፣ ኳሪ ለብልድ፣ ባጽዕ መካ ፈረው፣ ኒሰና ዓግል ዓስከሩ እን ብርክስጛ ኣፍሪቂዅል ኣኸውድ፣ ዪና ከው፣ ወራርድር ጋሽድር ላ ቂር ሰላም ቋልኖ አርኒ። መለክስ ግኒን፣ ብራ ናዅ ሲ አድስግኒን፣ ማል ናውሲ ሰልብስግኒን፣ ና ቁር ገንሺት ኣኽጊን፣ ና ሃይማኖት ድድጊን፣ ዪ ና ከው ላሕመድ፣ ዉህርናርድ፣ ምስጢርድ፣ ሓርብድ ለመለም ዩኑ መንደርተነዅ ኣካን ግን። ከታባ፣ ጫዕዳዅ ቨርነር ሙዚንገን፣ ንእዃርስና ስዊስትል፣ ሲመር ባሻ ጋእ ያዅ፣ መሪ ምስሩዅሲ ባጥዕልድ ከረን ኣኽታሲክ፣ መቅርሑ ሰጛዅ፣ ዓፋር ብረስ መለክሮ ፈረሰና፣ ዓፋርድ፣ ንዓሳክርዲ ደምሰስቶ ክራዅ፣ ግርዋ ግን። እና ግርዋ ኒን  ዪና አውርናርሲ ደባለቆ፣ ዪና ድግምሲ በረዮ፣ ታዊና ሙቁላ ሰሰኹና ግን። ኔሰና ቡጚት ጫዕተው ኣፍሪቂል ገሪው ስጘነት አርእናኽር ኣኸውድ፣ ዪና ክልሲ ሓይምዶ ኒ ከተብነስ ባርኖ እን እምን ንሰና ግን።  ዪና ክልል ሓርብድ አርእስተው፣ ፈርድድ ታሓረበው፣ አባይ እንተረን ና ኣግዋርሊ ኣላ ፈሰው፣ ሰጘንት፣ እምነት ጃሩዅሲ ከበርደነድ፣ እኺርኺርሲ ሓሸምደነድ ድግም ህንበኵ። በረኸሲ፣ ከበሰድ፣ ባጥዕድ፣ ዲማክ ወራራት ሰጘኵ። ሙርቛ ብሊን፣ ኒ ጂዊል ላሕምዲ ሰላምዲ እርግጋዅሉ ኣከን እማና ድድርድ። ላዅ ግናይ ሩራይ ሙርቋ፣ ናን ኣኽራሲክ ዲዪሮ ደው ሰዅሉ፣ ላሕመዲ፣ ኪዳ ፍትሕዲ፣ ግርውርናርዲ ግን።  ንጉስ ውቤ ትግራይልድ ጔወ፣ ከበሰስ ሰዓሮ፣ ዪና ብረስ ወረርዶ እንተሰና፣ ከንቲባ ሃኪን መቅርሓዅ ጭንድቕ ሓርብ ኣዅዅ። ኒልኻ ውህር ሃኪን ለቡዅ፣ ዪና ክልል ገሪው ለብኑዅ፣ ንጉስ ውቤ ኽር ጭንድቅሲ ደኮ ወረዶ ቀድርላ። ጭንድቓ ዪና ሰልፋ ፍዳዳታ ሆደይ ኣኽሮ ንኪር ቂር አልብሰቲ። ድግምል ታና ሻኽቲ።

እና አሜታት ንጉስ ውቤሩ፣ ደው እንገት ሓርብ እርግነዲን፣ ዪና ሽጉዲ ገሪኹዲ ሓይምዱዅና፣ ኔስ ቋለው በረኻሲ፣ በጃ ነጋውስ፣ ዪና ብረስ ሌጛ ወክት ውረርድኖ ሓለነው መጋርሕል ጨልገምስኖ ሰዓርስኖ ወንተረው፣ እና ግርጋ ኒሂቲ ጨበሩኑ እርግኖ፣ እንግሊደዲ ምስርዲ አረጋ የውሎም፣ መጋርሕል ሲኾር ወክት፣ እንሽኽ ኣዅዅ። ዪና ወረቢል ግርዋ ደው ከብቲላ፣ ንድኻ ሽካ ድገታትሲ ሓውሲነ 300 ኣከው ቆልዕዲ ልሽክክ እንቓቕዲት፣ ግንሺን እሲድኖ ኽር ክድኖ ኽር፣ ሱዳን ኣደኖ ፈርነት ድምሰኵ። ቅ.ገርጊስ ኒ ሃንበላይዲ፣ ኒ እንሽክዲ፣ ጭግዕ ዪና ኮዅ ኣኸት እስላመዲ ክስታነዲ ደገማዅ ግን። እና ሓርብ ደንቢ እኽር (ባድረ) እስተላ ወይ ዮሓንስ ዪሳዅ ፈረንሲዅራ፣ ሱዳልድ እን ሰለብሰው ገንሺን ኣኽሮ ፈርውሲ፣ ወንተሰትሎም፣ እማ እና ብራ መጋርሑዅ፣ እንሰካ ልጝል ሮሚዅ ካቶሊኩዅል፣ ትወት፣ ኒኻ ንደንቢ ሰላምዲ ዓይብዲ ኣኽሮሎም ሳዲነት ድምሰኵ።

ናውክ መለከው፣ ና ጃብል ሻትክ ወንጌልዲ፣ ሻትክ ቁርዓንዲት ውሪ ሻቓጠንዲት ፈሰነኵ። ታንተርነሰናኻ ዓስከርዲ እንትኖ ብረስ ውረርኖ ከውሲ መለክነኵ። ምስርር ሰልፍል ሻትክ ቁርዓንሲ ዪና ኮል ፈይሕድሮ ጀረቢዅ፣ ንድኻ ላጛ ወክትስክ ከበሰዲ ትግራይዲ፣ ይና ክወዲ ሲ፣ ከትከትሶ ደንቢራ ወንተሩዅ። ፖርቱጋል፣ ፈረንሳ፣ ጣልያን፣ እንግሊድ ር፣ ሻትክ ወንጌል ሻኸው ኣቕሽሽቲ ግን ደርብሲ ሓበርውሎም። ንድኻ ኣፍሪቀት ኣኺኒ አሪ ኮላትሲ ናው ሓከምናዅ። ጥልያና ዪነኮል ቱዉኽር ቐሺራ ግን ኒት መርሐዅ። ስለፍ ሕልድ ሻኽሮ ብርፍ የሰና ንኽር ምስርሰና ሰዓርሶ ባጥዕል አርጎዶ ኣያም እሲዅ። ዪና ክልል ላውዲ ሸንገብዲሲ ጣዕምስኖ፣ ኒዳግ ትግር ቱወሰና ኻ፣ ኣቕሽሽቲ መርሒነሉ አስመራ ሰላምድ ገእ ዩዅ። ሃይማኖት ኣኻ ወክትልክ ፊዅሲ ዳሕኒስሮ ተክለብናዅሉ ኣኽሮ ሻዅዅ። ሃይማኖትድ በለድ ሲ ኣኽኒ ሙርቛስ ተከውኖ ግን ዪና እና ዪና ከው ደኩስናዅ ሲ ቋልነን ንደንቢ ድምስሮ ጀረብግኒድ። ጣልያና ክስታንዲ እስላምዲት ናትክ ዳዱኹና። ዪና ክሺጝ መለምልስክ ዲመንያለ ዮ ሰለብዅና። ዪና አንትትሲ ዪና ክልል ሲ ሓርብ ሶማልዅል፣ ትሪቦሊትል፣ ኣምሓር ብሪል ኩዉዅሎም፣ ዪና ብሪል ከውሰና መንደርትግኒን፣ ሕብር ኣኺዅድ ንድ ፈርጋ ኒል ቱጋ ኒሂትል ጨዕንስጛ ዩና ሰጝኵ። ንድ ኻ፣ ሰሳ ሙርቑ ኮሊሩ ሻን ሓኽነት፣ ጥልያናኻ ወላ ክስታና ኣኽኒ አባይ ዪናዅ ኣኸት አርእኖ ቀድርኑዅን። እን ዕምጭኻ ድገ ውሪ ኮሊ አረትረት እዃሩዅ። እና ዕምጭ ድድሮ ኻ ናውክ ላገሽ ኣኽኖ ለመለም ዪኖ ዋነትና ሰቆርሱዅና። ፋሺሽቲ ጣልያንት ኻ እርኵኵ ሲ ነከትኖ ለመለም ዪንዅንሉ።

እንግሊዳ አተዩኽር፣ “እንምዱዅሰና እንታ ናይ ኡውየኩም ዮ ሳዲሶ” ንኽር ጠለሙዅ። ኒ ምልክ ሲ ተብድሮ ፣ አረትረት ለጘትል በኒሮ፣ ሃይማኖትድ ሲዲሮና ወጠኑዅ። ኒ ወክትል እርገው እኩሉ በሎቱሱ ሃይማኖትል ጨግዕሲነክ ከደምንነዲን፣ ዪና ብሊናዅ ዓዋዲት ንኻ ክስታንዲ እስላምዲ ሲዱ ሰጘጋዅሲ ለኸንድኑዅሉ። እንኩላ* እክብ ላሕማ ኢትዮቢዪው፣ (ውድብ፣ ማሕበር ኣንደንት ኢትዮጵያ)፣ ብሊን ክስታን ሲ፣ “ኢትዮቢየት ነጨግና ክትስነስ ነቸጚንሰን” እን እክብ መቕርሕ ሻኑዅ እስላም (ማሕበር ራቢጣ ኣል እሲላምያ) ኮዶ “እና ላሕማ ኢትዮቢየዲ ጀረበው ሻትክ ቁርዓንልድ ገለደው ግን” የው ለጛ ጂዋ ለበካ ከወውል ሙቁል ፈዲድኖ እንግሊዲ ኢትዮቢየዲ ተተቕነው ዪና ዓዋዲትል ቋልኖ አግርነው ጎታ ቱዉዅ። እኩሉ ና ስልጠት ማታን እሱኑ እርግነው ዪና ለፈከል ከብቲዅ፣ ናዋ ፈደረሽንሊ ዓገልኑዅ ዪነትኻ ዋኺልን ባርኑዅና። ዪና ከውድ ፈድረሽ ኽር፣ ተከልሱዅ፣ ፈተታሕ ዩዅ፣ ዋስዅ ግራ ኒ ወረበድ ላሪ እሲዅሉ እላ።

ስላሕ ለመለም 1961ዓም ብርፍ የሰና፣ ብሊና ሙርቛ፣ ንኮሊትል ኽር፣ ኒ ብሪል ኽር፣  ፍትሕዲ ሰላምዲ አርዶ፣ እን ኒ ደኵሰው ሲ ሺቦ፣ ከዋ ጃብ ሰውረትል ጉራባዅ ሙርቛ ግን። ብሊን ሱዳንልድ፣ ትክያዅ መናብረዲ ስልጣንዲ እርገውሎም ከብተጚ፣ ርሕሲ ኡድኖ፣ ለመለም ሕበርሲኒዅ። ተሓኤ ብርፍ ዪሩ ንሪ ሻኽሮ እርግራዅ  ናትክ ሙሩቑስክ ኣኽኒ ሃይማኖታትሲ ሕበረጋዅ፣ ከውሲ በንንጛዅ ጉግ፣ ኣኸውድ ብሊና ቁር ና ብርፍሰና ገንደልድኖ ደርብ ሲ ኣበድዅሎም። እና ሓሪረት ከታኻ ሰልፍ ብሊንሲ ሓየምዱዅ። ሓሪረት፣ ዓረብ ጋብዲ ዓዋዲት ሸንገልድቶ ለመለም ዪረሰና፣ ለመለም ነብክል አሪ ለመለም ጉሮ አስተሃላዅ ኣዅዅ። ሻሎት ብሊነውር ና ርሕዲ፣ ጎወሊዲ ሲ እና እከይ መቅርሕ ትክ ዪሮ ለመለም ዪኑዅ።

“ኢትዮቢያ፣ አረትራ በለድ ጀረብደኵለ ግራ ንርከውሲ ባሓርሊ ቱሰሎም” ዪሮ ጀመርደሰና፣ 1967ዓም ተርዮ፣ ብሊና ሰውረት ዓይብ ግን ዩሶ ጃምለዲ ላዅ ላዅዲሲ ከው ድዱዅ። ዖነዲ በስክዲረዲ ዓለት ናገን ክረውዱ እንጉግ ነቡኑ ዲነዅ ወክት ግን። ደካ ብራ ብሊናዃ ኒ ማልዲ ኒ ከውዲ ኒዉክ ሓው ዩዅ። ሰኾረን በጥሕ ሲ እክክምድ ከለብኖ ላኻ ቱስኑዅሎም። ሒልድ ዓመጭነው፣ ና እንጉሲ ቀረጭሰው፣ ና ሰርጎ መንተልሰው፣ ሺብሮ ድጙሰጘው ግን። እና ድዳ ብሊናዅ ላዅ ኒድ ሰሀራዅ እላ። ገሪው ሰረትል ለበው ብሊነ ቁር ና ድገም ዋስነው እላ። እና ፋሺሽቲሩዅ ኩና ደንቢ ብሊን ና ሕያይት አድስረሰና ኽር፣ ናል ጝትዲ ና ኪሽጝ ሓው የሰናኽር፣ እን ሕል አረዃ ሰውረትል ፈሩዅ ከብተዋ ሱዳን ህረብ ዩኖ ሙቁላ ወክትሲ ደኵስድኖ ሳድኖ ፈርናዅድ ናን ኣኽታሲክ ወንተራዅ እላ። ንድኻ ብራ ብሊኑዅ ኮዶ ሓየሙዅ። ጀበረት ደንቢ እምንድ ኮል ጀበረት እንታዅ ኣከን እና ሙርቋ ብሊኒዅ ጀበረት መታን ክራዅዲ ፈተታሕ ያዅዲ ኣኸውድ ትልልስሮ እርጉዅሉ፣ ህግደፍ ኻ እን ጂቢል ጂባ ኮዱዅሉ ግራ ላሪ ካቢለሉ።

ሻዕብያ እዃርስራዅዲ፣ ንር ለመለም ኣካንዲ፣ ብራ ብሊናዅልድ ሺራዅ ኣኸውድ፣ ሙርቋ ብሊኑዅ፣ ሓሪረት ዪረውድ አወይሲ፣ ሻዕየት አርእለላ። ንድኻ ብሊን ኣኺኒን፣ ሻዕብያ ፈሀም፣ እኺርኺሩ እርግለሎም። 1977ዓም ሻዕብያ ከረንሲ ሓረርደሰና ኻ እና በጣ እዳኑዅ። ሻዕብየት፣ ከው ሲ፣ ደፋእይሮ ፈሀምድቶ ቀደርድላ። ጂባዅ፣ ሒልዲ ቅቤዲ ቋልስቲ። ኒንኻ ብሊና ዓዋዲትል ከለብርሰጋዅ፣ ኣኻዅድ፣ እንጠሪትል ፈሩዅ። ከውሲ እንሸውነዲ፣ ከረንሊ ዕዳጋ ፈርጝኒን ገበብነዲ፣ ተር ስረሰና፣ ገሪ ከው ኒልድ ደኵሪኒሪ፣ የክ ገሽድ ገሽ ሻዕብየት ለመለም ዩሮላ ተሲዅ። ንርኽር እን ዕምጭሲ፣ እዳንድትሉ። ገሪው ከውኻ እንሸውት ኽር ዲሂስቲ ኽር። እና ዕምጭ ኒስ ዪና ዓዋዲርሰና ሰልፍ ቅደው በላይንዲ፣ መርሐን ሃይማኖቱዲ፣  ሻዕየት ህንባ ይኖ ዲቢል ጋብኒነዲን፣ ክራ ቋልዅሎም። ገሪው ቅደው፣ ፍትሕ ደርብ ኣኽገት፣ እሸውሮ አዊል ቱስረትሎም አርእስተላ። ግናዳት ብናኻ ዪና ዓዋዲትል ስርዕ ግን። ናን ኣኽታሲክ ዪና ውረበስ መጨጭዶና ህንበኵ።  ናልድ ፋርስ ሰርጀንቲ ተወልደ በይን ይሳዅ፣ ሰውረት ሲ፣ ከተማ ቱሰውልድ፣ ቦሊስ ናትተልድ ከውሲ ፈተታሕሱ ሰጛዅዲ፣ ውህር፣ ኩነውልድ ላዅ ግን።

ሙርቛ ብሊንዅ፣ 1991ዓም፣ ዪና ጀበረት ውሪካ ርሕዲ ውሪካ ታዓብዲ ሲ፣ እንተሰና፣ ወንቀርናሊ፣ 99% ዪና ብሪል አጃ ዋሱሱዅ። ኒንኻ ዪና ከው ጀበረትል እራጋዅሎም ምራድ ሲ፣ ቋሊሳዅ ግን። ግናይ ግጅጚ ሑኩመት ኣስመሪዅ፣ ቅቤዲ፣ ዕምጭዲት ዪና ወረቢል ሰገሱዅ። ንድኻ ቋልሰኵ። መሪ ፋዳትት ካበና ኣከው ሰላዲ ና ከውድ፣ ኡቶ ተርስረሰና፣ ብሊንልድ ፍዳታት ከው ካበና ወንቀርነሰና፣ ደብተርሊ እልኒ፣ ንድኻ ውሪ ክቱብ ናዕሳ ውሪ ምስክር ዩኖ ገብኑዅሎም። ናት አርአው፣ እማ መስከርድኖ ቀድረውስኻ፣ እን ኣስሉ ሓሪርሊ እርገው፣ እንኩልሲ ኮል አተይጝኒን ዳገኑዅ። ንድኻ ብሊነ ቁር ፋዳት ብርፍ ሰውረትል ክረውድ፣ ና ከው ናን ካያ ከብሲኒዅሎም። እና ዕምጭ ንድኻ፣ ወረብክ ሻዕብየስ እንጠሩዅ። ህግደፍ እና ክድመት ንድ ወረቢል እንጠርስረሰና፣ ዪና ብሊን ሲ ሲዲድኖሎም ፍትሕ እክላዅ ሲ፣ ላዅ በሀር ወራት ሰና እሲነ ከው ሲ፣ ተጎስጓስ ቱስኑዅ። ብሊና ላ ለብኪዅ ኣኾኻ ንጉርበትል ውራ ተተቕሶ ዋነት ቋልጚ፣ “ይኽርዱዅ ድድጚን” የክ፣ ቂርድ ቂር ከው ሲ በታተኑዅሎም። ፍትሕ ኮፍ ዪሮ ዲብሊ እንክስሮ ቀደራዅ ሲ፣ ሰሚል ፍድኖ በላይን ዲባ ሽጚኒንን መደብድ ከደምኑዅ። ላዶንጛ ላኹሲ አረጚ ዩኑ ላዶንኻ ላዅ ሲ ለተቅስጝ ዩኑ ሽካ እንኳ አመራ ወዓቢኒዅ። ብሊን ላሓመነን፣ ሓሪርቲ ውሪዅ ኮል አተይነስ ግብድንዅን? እስላም ውሪዅ እንሸውስንዅን? ሙርቛ ብሊኒዅ ንድ መታን አውን ለመለም ዮ ዪና ናይ ጀረብነኵን ይጝኒንሎም፣ ላሕማ ብሊናዅ፣ ህግደፍር ክራስ ቋላዅ ኣኻዅድ፣ ደርፍፍ ሲ አበድነዲ፣ ጂባዃ ሓምሴንትልድ ኒ ገፈስ ሰንሒዲ ቱስኖ፣ ገርዳ ዓንሰባ ዩኖ፣ እን ግናይራይ ባይቶ ኣውራጃ ስንሕትሩዅል ትርቁምቁም እርጋዅሲ   አበደኖ፣ ናገሽድ፣ ደሽክሊት ዪና ኣኾርሊ ገለበድኑዅ። ብሊን ጋብዲ ዓዋዲዲ፣ ብረዲ፣ አርናርዲት ኻ፣ በለልኑዅሉ። መጋርሕ፣ ሓልሓል፣ ዔላበርዕድ፣ ሓጋድ፣ ዓንሰብር ገፈን፣ ና ኮኔረላትዲር፣ ደሽክልያ ቁርድር ቀርደዲነክ ኪሺጝሲ መጠይና ተርሲኒዅ። ኒኻ ባሪ ብሊነስ ከረንሊ መንደርተው ደሽክልያ ቁርዲ ሻልያ ቁርዲት ኣካን ገእዮ ይንበኵ። ሙርቛ ብሊኑዅ፣  ጅበረት አረትራ ቋላዅድ እምን ጋቢኖ ኣከን፣ ሽልቱት ባንዴረት አወይሲ፣ ፍትሕር ቋላ፣ ናይር አርላ፣ ዩና ወረቢል ኬርኽር እላ።
ወረባ ውሪ ብራ ብሊኑዅ፣ እድ ጎር ድገትል፣ ውሪ ባሓርሊ፣ ብዳዅ ሻኽኒ። ዪና ኮሊ አርትሪል፣ እሽክ፣ ውሪ ብራ ዓበረን፣ ሰልፍ ዓመጭሰው ዪና ከው ግን። ህግደፍር ጃርድ ኻ፣ ዪና ኮሊትል፣ እንሽዲ ዓባርዲ፣ ቋረና፣ ኮዅ፣ ኣኾ እናሓን ሺካ ለጛ አመራ ዳድኖ ህንብነኵን። ህግደፍ፣ ሻሎት፣ ከደምኖ ና ከውሲ ካቢድኖልም ጨብርሰውሲ ኻ ና ሽካ ኣንኳ አመራ ጊትል ማሎሎም፣ እን ጨገም ወክትል፣ ካበና እወው እክትነር እክብሲ ኮዶ ኮሊትልት ዳገኖ፣ ዋነት እቅራንክ መከረናዅ ግን። ህግደፍ ኒውስኽር እወገት አርእንዅን። ናውክ ኮሊ ቁር፣ እንሽኽ ኣኽኒ ዓባር ዪና ኮሊትል ዋነት ከተበንኵ። አውኒ እና እንሽክድ ኣኽኒ ዓብርድ ሰልፍ ጎትሳዅ ዪኖ ከተበው ውሪ ሰሀረው ኮዶ ዋስኒ። ናውክ ዲክታቶርድ ረገጭስነኵን ግን ናው የናዅ። እና ገለበሶ ህንባዅ ዕምጭስኻ ዪና ሻን ከብ ተጝኒ ድመነኩሉ። “ቆልዓ፣ ኒገና ባርዶሉ ዓቊ ወረድራኽዲ፣ ኒጋ ክርዳኽዲ፣ ላ ስረና ስረንኵ” የና መሰልሰና፣ ሙርቛ ብሊኒዅ፣ ኒ ብሪልድ፣ ኒ ዓዋዲትል ሓከክሱንጙሲክ፣ ክራዅዲ ድዳዅዲ፣ ደሽክልያ ኣኽኒ ሽልያ፣ ኒ ብራ አድሳዅዲ፣ እንሸውሳዅዲ፣ ክራኽዲ፣ አደዅዲ፣ እንሸዋዅዲ፣ ኩዋዅዲት፣ ላዅ ግን የው ከው ጃር ጉኢተገው ግን። ሰልፍ ድድዃ ዪና ብሊና ግን። ኒን ስርሰጓና ኣከን ላድ እዃርስንዅን ውራ ነፍዓዅን። ሻሎት ዪነው፣ ምህሮ ድጞውር ክድመት አረረኒ፣ ሰርገል ክድመቱዅ ዲማ አረረኒ፣ ክድመትል ቱወንግር እምንሰኒ፣ ኒክልድኻ እስላም ኣከነን ጂባዅ ኮሊ ቁርሰና ሓሰብሰኒ፣ ንድኻ መቅርሕ ኮሊሪኹ ጂቦ ዋነት ህርብሮው ጂግሰናዅ ግን፣ ዓበርናር ዪና ኮዅ ዪና ኣግዋር ዪነድ ስረንኵ እንኵኑዅ። ዪግር ሓይማን ኣኽኒ። ናትከል እንኩል ለመለም ዪነኵን እንኵንዅን። ኮዶ ኒን ዓቅታዅ ግን ዪና አመሪ እንተራዅሲ አርእብና ኣኸውድ ሆደ፣ ክረዲ ዋንትነዲ፣ ዪና ዓዋዲዲ ዪና ጋብዲ ዪና ብረዲዲ ኣኽኒ ይሮ ዋኺትራዅ ደአል ኣኽላ። ዪና ሻሎት፣ ና ጋብሲ ሚኺርነሰና፣ ና ዓዋዲት ቃበብነሰና፣ ና ብሪልድ ህረብርነሰና፣ ሳዳኻ፣ ላውዲ ሸንገብዲ ሲ፣ ብነሰና፣ እመሪ ሽጐ ዋሲሲሪሎም ያዅ ቡጛ ግን። ሆደ ና ጉርበት ጋጚቶ፣ ና ጋብሲ፣ ና ዓዋዲት፣ ና ብረስ፣ ተክለብድኖ፣ ኒ መታን ክርድኖኽር መንደርትድኖኽር ለመለም ዪራዅ፣ እመሪ አርደት ና ወረቢው ኣኽድኖ ግን። ሙርቛ ወረባ፣ ጋብ፣ ዓዋዲ፣  እንግጛዅ፣ ገኖራ ገንዅዲ ላዅ ኣኸት ትክስነ አርእኖ ህንበኵና። ብሊና ኒ ብረስ፣ ኒ ስድቅዲ፣ ኒ ብርዲ ሲ፣ ዲሲኹሉ ግራ፣ ህረብሮኽር ዓይብሮኽር ዲሲለሉ። ተላፈኖ ኽር ኒ ጋብሲ ውሪ ኒ ዓዋዲት ተከውላ። ብሶትሲ እዎ ግን ኒ ከበሮ መንደርታዅ። ሻሎት ባሓርሊ ዓሲሰና ለከምሱኑ፣ መለሎዖትል ሳሃሪል ና ግናደድ ማሉሱ፣ ጥርቅም ያጋዅና፣ ድግም በሎትክ እመሪ ወንቀርውና ኣኸውድ፣ ኪዳ ድግም ደንበርድ ባርኖ ለመለም ንኻ አሪዅ ቋላዅና እላ። ናውክ ጠለምስንዅን፣ ግርም ናውክ ኮዶ ናይ ዪናዅሲ አርአናንና፣ እመሪ ጠልምስጝኒን፣ ናትልድ ናትክ ኣካዅ መቅርሕ ሻኽኖ ጉንን ግን ዪን ዪናዅ። ኒስኻ ዪና ጃብል ህንበው እንኩሉ ናይ ሙሩቑ አርእድኖ፣ ሙርቛ ብሊኒዅ ኒብረስ ኒላውድ መቕርሕሮ ናትልድ ኒ ፍትሕኽር ኒ ናይር አርእድኖ ወንቀርነኵን። ድግም ሓዲስ ኒን፣ ድግም ጃበራ ደኵዅ። ድግም ናንዱዅል “እመና” የውድ ምልስነሊ። ንድ ቋለው ድግምሲ ካበና ኣኽሮ ዪና ክቱብል ሸፍሸፍኖ ህንብነው ሲ ቋላ፣ እንታ ጉጉስኻ ጭግዕ አድግድኒ እንተ ቁርሲ ቋላ፣ እንታ ወረበስ ወንቀራ፣ እንታሪሕሲ ወንቀራ።

12. ኮሊ አርትራ፣ በሎቲስ ፈሀምዲ፣ በሎቲስ እንኩሉዲ “ዪና ፈርሲ ገውርንን ውሪ እሽኒን”


ጣልያና፣ ዪ መሀርስነን፣ እማ በሎትክ ፈሀም አርእጝኒን፣ ምህሮ ገቡዅና። ኒድ፣ ኒኦፊሾትል ታሚትሮሉ፣ ላዅ ላዅ ሰየም ቁርዲ ኒ ዓስከር ቁር ዲት መሀርዱ ሰጘኵ። ንድኽር ዕምጭ ጥልያኒዅ ሲ፣ ላ ቂር ኽር አጃ ዪኖ ገንጅኖ ክኒ። ፋሺሽቲ ጥልያን፣ ዕምጭ ሲ ከለብርነሊ፣ የውስክ በልጝስኻ በሓርሊ ማሉ፣ ገልትኻ ናዅረዲ፣ መለልዖት ደንከሉዅዲት እንሸውነዲ፣ በልጝስኻ ና ድገታቲክ ሓውሱ፣ ሻኻ ናንድ ደኵዅና። ንድኻ እን ለመለም ዪና ወረቢል ውሪ ዪና ኮሊትል ጃብራ ፈርዶ፣ እኽርልድ ኒ ውላድል ደኵሮ ቀደርላ። ዉህራን ዪና ክልል ኢትዮቢያ ውሪ ሱዳን ሀርብርኖ ለመለም ዩኑ ሰጘነኵ። ንድኻ ገሪው ዪና ክልል ሱዳን ውሪ እን ኢትዮቢል እርጋዅ ዉህራና ለመለም ሕበርሲክ ለመለም ዩኑ ሰጘነኵ። ንድኻ ጥልያና ፈ እንግሊዳ ቱዉ ዪና ኮሊትል ላሪ በሎትክ እንኩላ እርግላ። እማ እንግሊዳ አተየሰና ሆነ ዪኖ ትልማ በሎትክ እንኩላ እሲኖ ቋላዅ ኣዅዅ። እና ክድመት በሎትክ ኻ፣ እን እንግሊዳ “ሲድረ መለኪ” ያዅ እከይ ግብርዲ፣ ንግስነት ደንቢራ እርጋዅ ኢትዮቢዩዅዲ ስዳዋዅ እርግላ። ዪና ክልል አርትረት ላጘትል በንሲቶ ደኵስኖ እውኒ፣ ኮዶ ና እክብ ሃይማኖትድር፣ ዓሌታትትድር እርግነዲን ዕድር ዓዋዲትል ባሩዅ።

ፈደረሽን ደንቢ፣ እን እርገው ዓዱርሲ ሓከመው ወራታት ከደምስላ። ኮድክ ጂቡ ፈሩዅ። ኒስ ቋለው ዪና ክልል እክብ ክደመውዱ ዲ፣ እክብ ክንቱራትዲ፣ ላ ፈሀም ኮሊትል ናዕስድኖ ሰላማድ ጨርግር ገምኖ፣ ናይ ወንቀረው ሲ፣ ጨርጚል ገሪው ከው ኵነሰና፣ ለመለም ጉጉሲ ለወትኖ፣ ምስጢርድ ፍንሕንሕ ይድኖ ማሕበር ሾብዓተ ውሪ ሓርከሲ አርእሳዅ እክብ መሀድኑዅ። ኒጝር ለገድጝ ዋኑ እን ፈደረሽንሲ ደምሰስና ከብተጛዅ ኣኵ ፈረሰና፣ አርው ዉህራን 1961ዓም ትድ፣ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትረድ ውሪ ሓሪረቲ፣ ምስር እርገው፣ ዓረብል ጨጚዕስኖ፣ ሃይማኖት እስልነስ ነበካ ጉግ እሲነ ተንቢህኖ ሸካ ኤረትሪዅል ተከልኑዅ። ኒንኻ ጉግ ሰውረቱዅ ሒልድ ካያ ዓውቲትሮ ወጠነው እርግንነዲን ሓረከት ስላሕድ ደምሰኖ ናቱ ሸካ አረትሪዅሲ ወነኑዅ። እና ሒሊ ካያ እምናዅ እንኩላ ሓሪረቱዅ፣ ንር ጂዊል ወንቀርሱ እርገው ናይ ወንቀረስ ስላሕድ ወተሱኑ እርጝኒነዲን፣ እና ዕምጭሲ ኮሊትል ለመለም ዩ እርገው ትም ዪኖ ቋልድኖ ዋጂብ ኣኽጋዅድ ንር ጂዊል ለመለም ብርፍ ዩዅ። እና እረምረምሮ ጎዅ፣ ኮሊትል ለመለም ያዅዱዅ፣ ከው ሲ ሓበረ ጉጓዅ ኣኸውድ ልውታ ጉጉል እንትላ።

ሰዃ ኣከው እክብ ሓሪረትልድ ሲርኖ 1971ዓም እኩላ ህሓሓኤ ይስረሪት ተከልኑዅ። ሰኾክ ኮዶ ና ደደርብ እንተው እርጝኑዅ። እን ህሓሓኤ ርትረድ ሰልፍ አርእሳዅ ኒ ናይ ናትካ ከዋዅሲ ወንቐራዅ ኣኵ፣ እን ለጛዅ፣ ላዃ ዪ ዓሌትልድ መቅርሕል እልኒ ያዅ፣ እን ሰልፊ ነጻነት ኤርእሳዃ፣ ደሽክሊ ኣኺኒን ዪና ሃይማኖት ናይ ተሓኤ ዓምጭሱዅ የው “ንሕናን ዕላምናን” ያዅ ና ቆሊ ክስናዅ፣ እርእሰነኵ። ገሪዅ ፈርጝ እና እንኩላ ሰልፊ ነጻነት ያዅ እንደንቢሩዅ እንኩለድ ዋሓጥስነት ግጅኖ ቋልኖ ግን። ሓሪረትር እንኩላ ዲባ እሰረ እና ሲረውሲ “ተኸት ወክትል ወንተረጝነን ስላሕድ ደምሰስድኖ ድጙቲ” እማ እንደን ወንተርኒ ሓረረትር ደንቢራ ዪላ፣ ሰጃ አመራ ሻካ አሪትሪኹል ሻን እኽር ኽር ዱጙኑዅ። ርሕዲ፣ ወክትዲ፣ ርድቅዲኻ ከደን ከራይል ዲሂስኑዅ። ኢትዮቢል ለውትና ሕኩመቱዅ እንተሰና ኽር፣ ዪና ከው ነብከል ቱነሰና ኽር፣ ዪና ሻን ኩነኒ ዪኖ ሓሪረትል ነበክል ዓስከር ጉሽነሰና ኽር እን ሓርብ እኺራዅ ገለ ወክሲ ደው ዩዅ። ግጅላ እን ህሓሓኤ፣ ሸኺዅዲ፣ ልጝን ክታበድ ከደኑዅዲ፣ ለጘትል በንሰ። እን ክደኑዅ ክታበድ ኻ 1975ዓም ህግሓ-ተሓኤ ያዅ ሱጙድ ተከልሶ ንኽር ሸካ አሪትሪኹል ቱዎ ለመለም ብርፍ ሲዅ። ሸካ አረትራ ኻ ሻና ዋኸስ ሰላምዲ፣ ፈርዕዲ* ሲ፣ እንከገው፣ ሒሊ ካያ እምነው፣ እኺኽር ሲ ነዓለው፣ ሰዃ እንኩሉ፣ መጥጥኑዅ። ደርጊ ኒ ጂዊው ኣጭጉምሲ እንክራሲ ካ ኔን በህሊን ከተማታት ሲ፣ ሓረርኖ ና ጂዊል ሻናር ሲ ተብድኖ ናገሽ ጃብራ ፈርግኒ፣ ሕርጉም ዩኑ፣ ላዅ ላዅሲ ዓመጩ ኽር ዓንቀፉ ኽር፣ ውክት አድኑዅ።

 ሓሪረዲ፣ ህግሓ-ተሓኤ ሰዃ አመራ ገሽ ገሽ ኣኸነሰና እኺር ኺር ቀደርና ብነሰና፣ ሓሪረት ህግሓ-ተሓኤ ቲ፣ ስላሕድ ደምሰስሮ ሱዳን ካስቲሎም። ወክት ኒል ደርጊ ኽር፣ ኒ ሒልሲ ሓየቦ ራሽየዲ፣ የመንዲ፣ ኩብየዲ፣ ኳሪ ብክስጛ ጀርመንዲ፣ ካቢነሉ፣ ሰውረሲ ከተማተተልድ ፍዶ ጊትል ቱሱኹሎም። ህሓሓኤ ረአድ ላገሽ ለመለምዪኒዅ አርግጋዅላ፣ ኣኽውድ፣ ሒልድ ሻና ዋኸስ እንክና ሸካ አረትሪኹል ክኒ ኣኾውድ፣ ህወሓት፣ ትግርይድሪዲ ኣኽሮ ስላሕድ፣ ሓሪረትር ንርወክት እንቶላ፣ ሸኪልድ ደምሰስኖ ሱዳን ቱስኑዅላ። ኣባጥሕ ኮሊት ሓረርዶ ፈውኻ ስላሕ ና ሻኑውድ ድድኑዅ። ውሪካ ሒል ኻ ኮንቱ ህረብል፣ ድዱዅ።  እንኩሉ ዪና ኮሊሩ፣ ናውክ ሒሊ እምነው ኣኸውድ ኻ፣ ዪና ኮሊ ብርሲ ጣይዕሩ ሰኾርጝን አመረስ መንደርተቲ። ህግሓኤ ሸከስ ንርቱ ባሓትሮ፣ ሻካ አመሪ ደንቢ 1991ዓም፣ ደርጊት እን ኣፍሪቂል ህንብኵ ዪሳዅ ሒልሲ፣ ኒ ጉልፋርዲክ፣ ሰዓርቲ። እና ዓውተ ኒንኻ እንኩላ ኢህወደግ ኢትዮቢሪዲ መጢትሮ፣ ኣኸውድ፣ ኢትዮቢያ ኽር ሰላምዲ ፍትሕዲ አርቲ። ለጛ ኮሊት ኻ ጀበረት አርኑዅ። ኮዶ እን ኢትዮቢል ሰዓርደሪ እንኩላ ኢሂወደግ ናይ ከዋዅ ሲ እምንዱ እርጝረሪ፣ ኮል አተይረሰና ኽር፣ ንር ቆል ሲ፣ እሽብግሪ፣ አረትራ ወንቀራ ኢስቶ፣ ካብረ፣ ወንቀራ እስተ 99% አጃ ጀበረት ዪና ኽር ዓውቲንነዲን፣ ኣቁራናተ ጃብል፣ ዪና ናይ ብርዲ ስድቅድሲ እንታዅ ሲ፣ 1993ዓም ፍትሕ ዓለሙዅድ፣ ዓውቲስኖ ገንጅንዅን።

ናውክ ዪና እንኩሉ እና ቋልናዅሰና፣ ሃይማኖትል ውሪ ዓሌትል ጭጊዕስኖ ሲመር ሻኽድኖ፣ ጓው ኣኸውድ፣ እንጠሪዲ፣ ቂምዲ ና ረአድ ግን። ሻና ዋኸስ ሰላምዲ ፈርዕዲሲ እንክና ክኒ ሻኽኒ። ንድኻ ግን ሙሩቁ ረአድ ዪን ቱኖ ህንብናዅ። ህግሓኤ ኽር፣ እና እንጠሪዲ፣ ቂምዲ፣ ሲመርዲ፣ ጀበረት ደንቢ፣ ሕክም ሻኽሮሰና፣ ሹዅዳ ባርለላ፣ ንርድ ንርድ፣ “እንኩሉ ኮል  ወንተርትኖ ኣከነን እንታ አውርናርሲ ደምሰስድኖ ቱዋ” ዪሮ ዱጙቲ። እን ብጅኻንክ እንኩሉ ጀበረት ወክትል እርገውኻ ኮሊትል ኣተይጚኒን ዳገንስኑዅ። ገሽ ለመለሙኻ እና ቂሪ ንሂትል ለውትሱዅ። እማና ወንቀራ እርጋዅ፣ ኮሊት ኣባይ ናትተልድ፣ ጀብርና ሰሓዅ፣ ናንኻ፣ ናን ኮኽሪልድ አዋሃብነ ፍትሕዲ ናይዲ አርና ያዅ ወንቀራ ጃቢቱዅ። 1994ዓም ትል፣ ህግሓኤ ዲባ እሰ ኒ ስጚሲ ህግደፍ ያዅ ስጙሊ ለወቱዅ። ናን ኣኽራሲክ ዲባኽር እሲላ ፈርዕር ቋሊስላ። አረትረትል እኩላኽር ከደመላ መር ኽር ስርዕድ ፍድላ፣ ኒውክ ላ ናን ኣቶ ኢስያስሩዅል ቱዎ፣ “ልጝን ክትበቱዅ ፕረሲደንትል” ያዅድ ኮሊ እዋጃዲ አከጃህዲሲ መቅርሕሰቲ እንኵቲ። ሲመር ሲ፣ እን ለመለም ያኹ ከውድ ኡጚንኻ፣ ላውዲ ሸንገብዲሲ እንሽኽሲ ወልዑዅ። ሰልፍ ሱዳንዲ፣ ሰውረትሲ ኣኽን ዪና ክውሲ ምዅርደሪዲ፣ ኒ ደንቢ የመንዲ፣ ነንብኻ ኢትዮብያ ዪና ጀበረት ሲ፣ እምንደሪዲ ሰውረትል ኣኽኒ ወንቀሪል ካብረሪዲ፣ ናንኻ ጁቡቲዲ፣ ግንዲ ኣሳበብደክ እንሽኽሲ ጉዱዅ። ከው ድዱዅ፣ ርድቅ ሓውዩዅ፣ ወክት ረመጭሱዅ፣ ሻሎት ሽካ ኣንኳ አመራ ጊተል ጀጊሰና ጠልዩዅ፣ ኒውክ ዪና ብራ ጭልም ኩቱዅ፣ ኒ ኒስመርሲ ተክውን ጝራ ኔን ኒድ ላሪ ኣኽላ። “ህንቢ” የዉሉ ንጭርሲ ንሽውል ሓቀቅዶ፣ እክትናር እንጋዅ ከውሲ ንሽዊል በረስዱ፣ ኮሊት ግርፍፍ ሲ ከሩ መንደርተኵ። ኣኽላ የውስክ አመሪከስር፣ አውሮበስር፣ ኣፍሪቀስር፣ ነዓሉ፣ ናዲ ሀረሪት ዮ ኣቅሩንድ ወገሰውሲ፣ ስላሕዲ አከይ ፍንገርዲት ጊኽ ኣፍሪቂውል ፈተታሕሱ አርስነዲን ኻ፣ ወገሶ ጂባዅ ዪና ኮሊ ኒዲ ለከምስድሮ፣ ኣቅሩንክ ወጋህ የንኵና። ኣቶ ኢስያስ ፋሺሽቲ ዲክታቶር ኣፍሪቂዅ ይሰኵ።

ወንቀራ ህንባዅ፣ እንኩሉ አርትሪል ውሪዅ ናው ንስኮ ጨገምዲ ተዓብዲር ደንቢ፣ አሪትራ ከው ና ሑር አርገው? ውሪዅ ኒ ዪን ንስኮት ክርኖ ኔስኮ አመታት ለመለም ዪኖ ሰላምዲ ፍትሕዲ አርግናኽር? ውሪዅ እንኩሉ ዪና ኮሊሩ፣ ቂሚዲ እጠሪዲ ካያ ቋሊሰንዅን? ውሪዅ ና ክወ ሲ ተክለብግኒ ሲመርሊ ካያ ሃንኪተናዅ? የው ውንቅረስ ወንተስኖ፣ ድርጝ ያዅድ፣ ዪና ፈር ሰውረቱዅ ሲ ኣኽኒ፣ ጀበረትር አንቢ ተከልሳዅ ሕኩመሲ፣ ዎ ኒት መቅርሓዅ ሲምሲ፣ ላዅ ላዅድ ቋልንኹን። እስከ ድምንንሉ። እንግሊድ ዳልያአትል እኳርሰው እንኩሉ፣ ጭግዒ ሃይማኖትል ዓሌትል እርግኑዅ። ተሓኤ፣ ሓሪረት ብርፍ ዩሩ እስላም ሲምርዲ ሃይምኖዲ ሲመር ኢርዶ ዪሮ ጉቲ። ሻዕብየት አሽክሊ ና ሃይማኖዲ ና ናይዲ ደፍንሱኹ ዩሮ፣ ጉሮ ንርኽር ሎለይስሮ፣ ሲመር ደሽክልያዅ ሲ፣ ኣኽኒ ሃይማኖት ሲ፣ ጨግዕስሮ፣ ናን ኣኽታሲክ ኒድ መንደርተቲ። ኔልድ በ ራ ግን የውር፣ ረአድ ዪናኹ ላገሽ ፈረላ ዪንክ ዕሊዲ ቁሸዲ ኣኽኖ፣  ኣከነኵ። “እገልከው” ዪኖ ሽጝነኵንሎም ግራ ኒኒ አሪትሪር ግን ይነሪ እንኩላ እልልላ። ናውካ ሕይም የነን ስመረንኵ፣ ሒለቲተነጛ፣ ፈተታሕ የንኵ። ውሪዅ ሓየመነን ለገበናዅን፣ ውሪዅ ሒለቲተነን ፈተታሕ የናዅን ከውድ ድወኒ። ዋኺል ኽር ና ገፍ ኣኽኖ ክቱብድ እኺር ኺርሲ ለንለይኖ ድወነኵና፣ አረክሰነንኻ ሳዕሲዕኖ ሽጘነኵና። ላሪ እንኩላ ከቲዅን ይረሪ ይና ዕምሪሊ ዋስኒ። ውሪዅ ፈተታሕ ዪናዅን ዮ ና ጨራ ወንቀረንሎም፣ ውሪ ውሪዅ ፈተታሕ ይድንዅን ዮ ከው ወንቀረንሎም? ላዅ ላዅሲ፣ ገለበበደክ “ኒን ደንቢራ ግን” “ኒን ሃይምኖት ጭግዕ ሻኹዅ፣” “ኒን ዓሌት ሰብትድ ግን ኒ ፈራዅ፣” “ኒን ሲመር እንከላዅ ኣኾ ግን ኒ ሲራዅ፣” የነትና ና ኩቱባን ፈተታሕ ዩኑግሲክ ከተብነው ኮፍ ዮ ህንብኵ። ዪና ከው ሰውረት ብርፍ የትልድ ሻና ዋኸስ ሲኾር ሽማግሌ ፍድኖ እንከሉ የንሎምኻ ብተዲ ዕዴዲ ዩኖ ላ እንኩሊልድ ንኪ ውሪከው እንኩሉ ዋነት ና ሺብሲ ዋስድኖ ህንብደነኵ። እንኩሉ ኮሊሩ ንኪ ምጨት ከዋዅ እኽጚ፣ ሲመር ሲ አውኒ ዓብለሎ ሻኽራ ሹዅሹኾኩሎም። ህግደፋ እና ሓን ዪና ጃብል ሲመርሲ ከውድ ደኵስ ጝን፣ ሰመዲ ብረዲት ብንድ ለሓምዶ፣ ኒንኻ አሪዅ እምን ሻዅ ዪና ብሪል ዋኒገት አብዲ ሒዲሲ ዪና ከውሲ ረጨቀኵ።

ላ እንኩላ፣ ኒ ጂውል ኣኽን፣ አሪው እንኩልዲ፣ ክድመትል ላዅ ረአድ ፈሀሙዅ ዋኒሮ  ቀደረላ። ንድኻ ፈሀሙዅ ሲርና እንትሮ ዋጅብ ግን። ዋኸዲ፣ ሒልድሲ፣ ኩ ፈሀምሲ አሪውድ ዳግል ጨዕንቶኻ ኮዶ ናይ ሻኽላ። ሲርና ፈሀሙዅ፣ ሻኑዅ ኮፍ ዪሮ ሰላምዲ ፈርዕዲሲ እንክስሮ ካያ ግን ኒዋጅብ። ሒልድ እንክቶሉ ጀረብና “ኮሊ ኩድት ቋለላ ክራ አተሰሀለኵካ” ዪና ግን። ላሪ እኩላ እና ዱጙና ኒስ አድረሪ፣ ጃርድር ከውድር፣ ገውርስላ።    እና ጉግ ኒን ናን ኣኽታሲክ ዪና እንኩሉትል ቋልሰኵ። ህግደፍ ሒል ዋኒዲነዲንሉ፣ ከውሲ እንሸወኵር ኩወኵር እንኵዅ። ንድኻ ከዋ አወይሲ፣ ኮሊር አወይሲ ህንበቲ። ንር ቆል ሕግ ኣኾ ህንበኵ። ዪና ኮሊትል መሀሰውኵ እንኩሉ ክኒርሰና አድኑዅሉ። እንኩሉ ከደን ህንበው፣ ላገሽ ኮፍ ዪኖ ሻና ላሕመስ እንክድኖ ቀደረገው ኣኽነውድ፣ ናውር ሳልሕዲ  ቀድርዲ ዋነንሎም ናውር ናት ተክለበገውስክ እንሸነዲ፣ ኩነዲት ባርጝንድ። ቋልነሰና ቢሮረድ እኺርኺር ሓርብሲ ደው ሲነ እልኒ። ሙሩቑ መቅርሕድ፣ እና ብኳናኒሰና ዪና ኣኾርሊ ኣንጦጠላዅ፣ እንኩሉ ጉግ፣ እመሪ ኮሊ ሰላም እወገትላ፣ ትክስነ አርእንነዲን፣ ዪና ከውሲ ዳሕኒስኖ ለመለም ህንብነኵን። ዪነት የነውዲ፣ ጀኸነውዲት ዋስነኩን እንኵንዅን፣ ኒን ኮዶ እን ፈሀም አሪውዱዅሲ ከለብረገው ኣኽንነዲን፣ ኒትክ ሒልድ እንክድኖ ጀረብነ ግን። ዪን ህንበውሲ ከውሲ ለንከይጝኒ፣ አርቢዪልድ ተርዮ ህንባዅ ካታ ጉግሲ፣ ተብድነድ ጋብነኵግር ከተብነኵር። እምን ሻዅኵ፣ እና ዪን ይነውሲ ብን ግን የን ውሪኮት ታሚትርድ። እንኩላ ሰላምዲ ፍትሕዲ አርኖ ዪን መሀድነሪ ግን። እንኩል ዪነውድ ውሪዅ ናን ኣኽታሲክ እና ዪን ተምኔትነውሲ አርኒ ኣኽኒ ኒ ትለስ ዪና ረአይሲ ሱኵስኖ ህንብነኵን። እን ገሽታት እንኩሉሲ እስከ ቋልንን።

እን ገሽ*(መርሕነት) እንኩሉው፣ ና ቆል ሕጊ ግን። ና እንተርና ሒልድ፣ እን ገሽሊ መንደርትናኽር ሒልድ ግን። ንድኻ እንኩላ ና ልጝን። ናዲ ፈሀሙዅ ስርና ሻኻዅስክ፣ ዳገንድኖ፣ ሒልክመነንኻ ኩድኖኽር እሰውድኖኽር ና ጃብል ደውያዅ እላ። ና ጂውል ክረም መሀደነኵ። ናው ጀረብናዅስክ ድጙና ኣኽን እንኩለስ በንንጝና፣ ውሪ ላ ፍልቕ ሻኽኖ ሲርና ና ረአድ ግን። ዪና ዓዋዲሰና ሽማግሌ ነበክል ቱድኖ ከለብረኒ። ለበካ ኣኽሮና፣ ህግሓኤ ፈርሲ ቋልንን። እሳያስሩዅድ 1973ዓም ፍዲታዅ፣ ለመለምዩራ* ሙሴ ተስፋሚካኤል እን ፈንሕኒ ፈራዕኵ ለመለምዩሩዅ* እርጋዅ፣ ይወሲ ድምኖ። “ኢሳይስ እና እንኩለት ኒ መንዲልሰና እሲዅላ፣ ጀረበን ፍዶ ፊጥ የኩላ፣ ጀርበንኻ ጠቅለሎ ኒ ጂብል ቱሰኵላ” ዩዅ። እና ጨገም ኒስ ኣኻ እንኩሊልክ ቋልኑዅንሉ። ላዅ እንኩሊልድ፣ ውሪከው እንኩል ገእ ዩኖ ዋንትነት፣ ኩስቶሉ ቀደረግራዅ ከውክ አረአዅ ግን።

ከዋ እክብ*፣ (ሓፋሽ ውድባት) ቋልነግር፣ እን እንኩሉ ናትር ና ልጝን እራኵሰና ግን ናው ቋለናዅሎም። ህግሓሓ ብርፍ ዩ፣ አወት ድምናኹሰና፣ “ደሽክሊያ ዓዋዲዲ፣ ሃይማኖትዲ፣ ዳድሱዅ፣ ናን ግርዉኣኻ ደሽክልያ ቁር ዪና ናይ ዓትዓትኖ” ዮ ብርፍ የት ቋልኒዅን። እን ከዋ እክብ፣ ህግሓሓ ብርፍ ዩ እና ሸንካይ ጉጉድ ጎው ኣኸውድ፣ ኢሳይስ ግን ናው አርእናዅ ግራ ጉጉ በለዱዅ ናድ ናላሪ ኣኽላ። ኢስያስር፣ መርበዲ ትረዲሲ ኒት ተክለበውሲ ኣኾርሊ ናዕሱዅ። ናኸኻ ከዋ እክብ፣ ህግሓኤ፣ ግን ኻ ክቱል ከፍ የዅ፣ እምንልኻ፣ ኢሳያስ ጀረብውስክ እሰው ግን። ሲረን ሲረነኵ፣ ሹኹሽተን ሹዅሽተነኵ። ጎሊታ የንሎም ጎሊተነኵ፣ ዋኺታ የንሎም ዋኺተንኵ፣ ሰላዲ ናኻ የንሎም እውነኵ። ንድኻ ላሪ ደርብ ጉጉ ፈርዕዅ ሻኽኒ። ሻዕብየትሲ፣ ኢሳይስ ደርብ እንገት ገለበዱሉ፣ ኒ ጨርሲ ኩዉ፣ ናው ዋዲክ ኢሳያስ ኒ ዓፍየዲ ዋነት ዩኖ እልለነኵ። ኢሳያስ፣ 1980ዓም ሓርብ እኺርኺራዅድ፣ ተሓኤ ሱዳን ቱሱላ፣ ውሪዅ ያዅ ወንቀራ እሲኒ፣ እንኩሉ ኮል ኤተይድኖ አስተሃለሎም ዩሰና ወንቀርኒ፣ ሓርብል ሓንከሰውዲ ቆረየውዲ መናብረት ጂብዅና ዩኖ ዋዕ የውሲ ናይ ጥይትድ ረሸነሰና ኣስቆብኑዅ፣ ከው ሰዃ ሓርብል ክሩኑ፣ ውሪዅ እና ሓርብ ኣዅን ዪኖ ወንቀርኒ። ዲክታቶርሲ፣ ኮላት ፈሪዕዅል ኣኽኖ፣ ዪና ከውሲ 2% ከፈላ የውዲ፣ ብራ ጅበውዲ ክደውዲ ናው ኣኽኖ፣ ስርሰውና ግን። ና መርሔን ሰጘውር ንኪ አሪትረትል ሓዳይስ ሰየም ኣኽኖ፣ ዲክታቶርሲ፣ ኣገልገልደውዲ፣ ከደንሊ ቁንሱላዲ ኤባሲታዲ ኣኽኖ፣ ጫዕዳዅሲ አረባ የው ናው ግን። አሪው እንኩሉኻ ና ከዋ እክብ እና ህግደፍሩዅልድ ውረድ ሲረናዅን ዪነን ሒል መሪሩዅ ሻኽገው ኣኽኖ ግራ አሪኹዲክ ናልድ ሺረኒ። እንኩላ ለ ጘትል በንሰን፣ ኮዶ በንሰን፣ ኮዶ በንሰን፣ እን ገሽታትዲ ኮለልየው ዪና ዕልድ ቋልነው ግን። ሰመርኑኹ የነሎም እልለንኵ፣ ሲርኒዅን የነንሎም፣ ገሽ ጃኸን ጀኸው፣ ገሽ እንጠረን እንተረው፣ ገሽ ሰላዲ የን ሰላዲ ፍደው፣ ግን። ኒንኻ ትምዮ እንታዅ ኣኽላ። እና ዋንትና ጭግዕ ሃይማኖቱዅ፣ ኣውራጂዅ፣ ዓሌቱዅ፣ ክረሙዅ፣ ኣኸውድ፣ ንድ እክበሰው ኣኸውድ፣ ደቢራ ወንተርኖ ቋልድኖ ቀደረኒ። እምንሲ አርእግኒን ና ዓልልሲ ሹዅዳታት፣ ሃይማኖቱዅድ፣ ኣውራጀት፣ ዓሌቱዅድ፣ ክረሙዅድ አበድኑዅሎም። ተሓኤ፣ ኣኽርን ህግሓኤ ኣኽርን፣ ከዋ እክብሲ፣ ናት ተክነ እክብስኖ፣ ካያ መሀርድኑና ግራ ዪነት ተክነ ለመለም ዩኖ ባሪኒና። ንድኻ፣ እንጀበረት ዪና እንኩለድ እንተረግረን ወላ ከብትሪኒሪ ዪናስክ ገእ ዩንዅን። ረአድ ናዅ ሸኸው፣ እና እንኩሉዲ ቂር ካኒ። ኩ ጅዊል ሽሹዅሸውሲካ ትብስሮ፣ ናት ተክነ ፈርኑዅን። ና ጨራ ኣኽቶ፣ ገሽ ያኵሲ በጃኽድሮ ድምና፣ ፈስቲቫሊ እንተርና፣ አርቢው ሰላዲ ፍድና፣ ካይ ግን። እንኩላ ጉግሲ፣ ቋላዅዲ ሀባዅዲ ገሽ እንኩሊዅ ካያ ግን። ከዋ እክብድ፣ እንኩላ፣ ና ድገ፣ ና አውርናር፣ ና ወለዲ፣ ና ዳን፣ ና ቁር፣ ና ታቦት፣ ላወክትል ና ጃርኽር ግን። ብሊና ኒ ብሊናርሲ፣ ሳሆራ ኒ ሳሆርናርሲ፣ ኩናማ ኒኩናምርናሲ፣ ክስታና ኒ ክርስትነስ እስላማ ኒ እስልምናርሲ፣ ከሓዶ ካያ ግን ናዲ ፈርዶ ቀደራዅ። ኒንኻ ሰክተርያን (sectarian) ግን። እማ ከዋ እክብ እንኩሉ ገሽዲ ፈረውዲ ገሺ መኸልተውዲ ኣኽኖ፣ ና እንኩላ ከተን ከትሪዅ የገው፣ ና እንኩላ ጫዕዳዅ ሲ አረባ ግን የን ኒዲ ድመው፣ ኣኸውድ ፈርዓን ኣኽኒ፣ ና ዓዋዲትል ፈው ኣኸውድር እምንሲ ቋልድኖ ቀደረኒ። እና ንስከው እንኩሉ ኮለልሱሎም ለመለም ደውድ ካብራንዲ ሓይሳንዲ ግን። ሙሩቑር፣ ናት ተክለብኖ ጋበነኵ ኣኵኑዅ። ና ፈርሲ ናላውድ ገምድኖ ጉድኖ ቋልድኖ፣ እማ ናትክዲሲ ኪዳዅ ጉግሲ ፍሪርድኖ ጨበርሰነኵ። “ውቤር ወክትል ጨመማዅ፣ ውቤር ጨጊር ዩ መንደርተኵ” ዪሰሰና ኒሰና ኣኽድኖ፣ ውሪ ሲመርድር ክረምድር አሪዅ ደርበር ምልሰነኻ፣ ናውር ዪና ከውሲ በደለው ኣኽነት፣ እና ጨገም ዪና ኮዅሲ ናውር ናን ዋነትሎም ምኽርድኖ ሻኽኒ።

እን እኳርስና ሙሩቑ እንኩሉ ትም ዮ እንታዅ፣ ውሪ ጀርብ ኪኒርውድ መሀሳዅ፣ ውሪ አሪው ጀረብኖሉ ዲርዊሰና ሓቆፍኖ ጨጭሕናዅ በጫ ኣኽላ። ዪና ብሪል ደኮውዲ፣ ናን ህንበውዲ፣ ንደንቢ እንትሮ ፈርውዲት ገምዶ ጉዶ፣ እና መደምደምታ ኒል ገእ የው ግን። ድግምዲ ፈሀምዲ በሎትክ፣ ትንክበው፣ ዕምጭድ ና ለበካ ሓውየው፣ ና ጋብዲ ና ዓዊዲ ና ከውዲ፣ ድዳ ቀሓርደዉሎም፣ ግን። ሙሩቑ፣ ዕምጭልድ ጉኖ፣ ደው ዪናዅ፣ ና ምራድድ፣ ደበልትናዅዲ ሰሀረናዅዲ ክራናዅዲ፣ ግን። ሻና ነበክል እዃርሰው ኣጩገምሲ፣ ሰላምዲ፣ ፈርዕዲ ሲ፣ እንክድኖ፣ ዪና ብሪልኻ ዲመሲ መንደርታዅ ሻኑዅ መቅርሕ ተከልዶ፣ ናውክ፣ ሙሩቑ ና ጋብሲ ኣኺኒ ና ዓዋዲት ኒሰና ናብረስ መቅርሕድኖ፣ ናው ጀረበናዅ። ዪና ኮሊት ሰላምዲ ፍትሕዲ ሰላምዲት ነገስሮ፣ ከው ናሹቲ ተኪድኖ እማ እኺር ኺር መኸልድ ሰርገል ድገሩዅል ላ ናን ኣኽኖ ጉድኖ፣ ሓለነኵ። ንድኻ ዪና ኮሊ አሪ ዓለምዲ መጢትሮ ንርገሽ ጃብራ ገንደልቶ ለመለም የው ግን። እና ሕክም ህግደፍሩዅ ሰናኻ  ንደንቢ ዪነኮል ሓወጭጊን ትላ ሻኸው፣ ግን። ከው፣ ሃይማኖትድር፣ ኣውራጀድር፣ ዓሌትድል፣ ክረም በሎቱርድር፣ ኮለል ዩ መንድርታዅልድ ሓራ እሲድኖ ለመለም የንኵ። ሸርተኽ በርተኽ በሎትሱ ንደንቢ ዋነጚን ከውሲ ፈሀምደኵር ለመለም የኵር እንኵዅ። ንትክልድ፣  ግናቲት ሙሩቑ፣ እና ደኮው አመታተል ና ዓቅም ከዋኹዲ፣ ና ጋብዲ፣ ና ዓዋዲዲ፣ ና ብረዲ፣ ሓቀቁ፣ መንተልሱ፣ ትንክብሱ፣ እንተው ኣኸውድ ንደንቢ፣ ደፋእዪኖ ቋልንነሎም፣ ዪነዲ ሸርተኽ በርተኽ በሎቱሱዅዲ፣ ሙዅርዶ ቀደራዅ መቅጠን እላ ይነኵን። ናን ኣኽታሲክ እክልላ ፊነስ ሚኺርኖ ሰጝና ጥዕስደኵና።

በህሊን ሙሩቑ አረትረትል ህንበው፣ ደሽክሊዲ ሺሊዲ፣ ግን። ኒንኻ እና ደኰው ወልትረጝን አመታትሲ፣ በሎትክ አሪትሪዅ፣ ትክ ኣኽኒ ጂብና ናት ቋላዅ ኣኾ ህንበኵ። ፈደረሽንሲ፣ ሰውረትሲ፣ መሪ ህግደፍሩዅሲ ቋልነን፣ ናው ግን መቅርሐው ውሪ ይኸ ጎለልስንዅን የክ እንኩሉ ብጅኽድ ሻኸው። ኮዶ እንኩላ ፍዱኑ ና ሙርቛ ስጙድ ፍደኒ፣ ውሪዅ እን አሪትራ ናት ቋልደሪ ኣኽራዅድ። እን ግናቲት ሙሩቑ ኮሳ ግን። እማ ለጘትረጝን አመታተል አብድ ሰሳ ሙሩቑ ዋንነት ናውኵ እምነነኵ፣ እምንልኻ ኣአዊል ዋኒነት ቋላዅሎም ሰጘላ። ባራ አረትረትል ዪና ረአይ ዋስስሮ፣ ዪና ጋቢዲ ዪና ዓዋዲት፣ ተከውኖኽር፣ ዪና ብረስ መቅርሕኖኽር ብሶት አርኒ። እምንሲ ግርዉርናርድ ጋብናኻ፣ ደሽክሊ ውሪ ሺሊት እንጠርና፣ ኮሊትካ ጂብዳዅ ኣኽላ። ናትክ ነፍዓኽ ግን። ደኰክ ደኰክ አርቢይልድ ተርዮ ጊናቲት ሙሩቑልድ፣ ሲመርሊ እንተረው ከው ቢስኒ። ና ገርዳ ለመለሙዅ ሲ፣ ሽጉድና ኣኽጊ፣ ዱጞውዲ ክድመት ሲ እሰውዲ፣ ኮዶ በህሊን ሙሩቑ ኣኽነድ ናውር ከሓደኒሉ። እና ሲመርሊ እንተረው ግናቲተ ሙሩቛ ቁር፣ ና ጋብዲ ና ዓዋዲት ባረው እን በህሊን ጋብዲ ዓዋዲትኻ ከለብረው፣ ግን። ሙሩቑ ናውድ ሰሀረው፣ ና ድዳ ሹዅሸዉሎም ኣኽኒ። ጂባዅ፣ ሲመርሲ ተብድኖር መታን፣ ና ሙርቆስ፣ ዓልያትትድ ሲድነዲ፣ ኒ አውርናርሲ ቃበብነዲ ናው ጂበነኵሉ። ናድ ገንጃ ገብረሪ ና ሲመሪ ግን። አውርናር ኩዅ ሲ ትብስሮ፣ ኩ ጋብሲ ኣኽን ኩ ዓዋዲት በለለዶኻ ወላ እን ኮሊስኽር ነፍዓው እሲቶ ቀደርሰላ። ናው ዩኑ ሙርቛ ለመለም ሽቡውርናር ፈሀሙዅ ግን የነኵ። ኩ ሲመር መታን ለመለማ እማ ፈይሓት ፈሀሙዅ ኣካዅ፣ ኣከን ዪና ከውድ እሲነው ዋነንሎም ጋቢኒን። ኮዶ እና ደኮው አመታተል ናውክር ዓረብኖ ሰጝነኵን። እንኩሉ፣ ናው ዪነውስክና ዋስኖር መታን፣ “ሙሩቑድ ጋብና ሽብውና ፈሀሙዅ ግን” ዩኖ አመታት ክኒስናዅና ኣኸውድ አሸሾ ባራዅ ሽዅዳ ኣኽላ። ንድ ዓረብኖ ሰጝነኵን። ናንኻ ኒው በርሁኹልና። እማ ንደንቢ፣ ላዅ እንኩሊል ዪና ሻን መቅርሕል አውት ህበንኵ ዪነክ፣ በለድስኽር ዪና ወረበስር ምልኒልድ ደውዩ ዪድኖ ሳድነኵንሎም።

ኮሊ፣ ሰላማድ፣ ርድቅድ፣ ሰርገልዳዅዲ፣ እምንድር፣ ናይድር፣ ሰረትስረሰና ግን። እምንኻ፣ እንቲ ኒል እዃርስራዅልድ ግን ኒ ብርፍ ያዅ። ዪና ገነር ከርስ ዪንት እኳርና ካያ ኣኽላ፣ ዪን ሳብናዅሉ፣ ኣዳም፣ ጋብድር፣ ዓዋዲሲኽር፣ እሰኵ ኣኻዅድ ግን ኒ ሳቡር። ትክዲ፣ እምንዲ፣ እምነትዲ፣ ጋብዲ፣ ዓዋዲዲ፣ ኩ ለጝልድር፣ ኩ ፈራዕልድር፣ ኩ ድገትልር ግን ናው ዪን ክንትነዅሎም። ከደን ፍነስና አድነው፣ ዲሂስሮና ውሪ ኮዶ ዪና ዓዋዲዲ ደረብኖ ከደምነሎምኻ ካበኵና። ኮሊ አረትረትል ገሪው ዓዋዲ ህንበኵና። ኔንኻ አረትረት፣ አረትራ እሰኵላ። ነልድ ላሪ በኾርደን አረትራኽር ነቀሰቲ። ዪና ክልል ዪነል ደኵስናዅ፣ ዓውዲዲ፣ አሪው ሙሩቑ እክልል ና ቁርሊ ደኵስነውዲ ላዅ ኣኽላ። ላዅክ ዩዅ ያዅ ሻዅዅ። ኩዅሲ እንቲ ተከውግረንሉ አሪው ተከውድኖልካ ሓስብሰላኽር። ኩዅ ሲ ሓይምድናኻ ኩ ወረበስ ሓይምድና ግን። ኩ ውረባ ሓያም ኣኸንኻ እንትኽር እን አሪው ነበክል ሓይም ግን። ዪና ወረባ ዪና ክልል ፋራሰድት ካብር ግን፣ ዪግር ና ፈለኻስ ሻኽነን ግን ፋርሳን ኣኽናዅ። ዪን የናዅ፣ ላዅክ ኒዅሲ ተከውን ግን። ኒንኻ ስማሰላኽር ዋኺሰልኽር። ውረድ ህግደፍ ዪና ክልል ዓዋዲት ዪና ቁርሊ ካስጚንን ሳዋ አድረክ ቡስ ዓቍድ እንቃሰቲሎም እንኵቲ። እና ድዳ ኒስኻ ናውክ አርእንዅንሉ። ውረድ ትልልስንሊ? እንኩልዲ ሲረነኵን። እንኩል ከው ናት ተኪድኖ ጀረበንኵ፣ ዪንኻ ከው ና ዓዋዲት ተኪድኖ ጀረብነኵን። ኒ ዓዋዲት ዲሂሳዅ ኣዳምዲ፣ ግድጝ ኒ አደራ ዳገናኽዲ ላዅ ግን። ንድኻ፣ ከው አርደት ና አውርናሩዅ ኣኽድኖ፣ ዓዋዲ ናውሲ ሰርድኖ፣ ሙሩቑል እክብስድኖ ለመለም ያ ዪነኵን። ዓረብ ዓረብሲ መርሒሮ ቀደረላ። እንኩልኽር፣ ዓዋዲ ዪና ከወሲ አብድ ጋበነኵሎም ግራ ናድ ቀየሰኒ ናት ከለብረኒ። ናው ጨገም ዓዋዲሩ ኣኽንነዲን እንኩል ትልልስድኖ ህንበኩሎም ግራ ትልልድኖ ቀደረኒ።

አሪ ገሽድ ሙሩቑ ጉና ዪና ኮሊትል ቋልነን፣ ከደንልድ እንታዅ ምህሮ ውሪ ፍዕል ኣኽላ። አረትራ ሰሳ ብሄራት ዋነትላ፣ ናግር ሽከር ዋነቀሪል ዋነት ናውክ አርእንዅን። ሙሩቑ ህንበንኵ ይነዲ ሙሩቑ ና ዋንትነስ ለመለም ይድኖ ብርፍ ዪነሰና ናዓልነዲ፣ ቃበብነዲ፣ ውሪዅ ግን እንተራዅን እንኵዅን? ኒን ኩ ዓዋዲት ቃበብነዲ ና አርናርሲ ደለምነዲ ግን። መርቛ ብሊኒዅ ሰጘኵ፣ ህንበኵ፣ ናውክ ተሰማሚዕነኵን። ኮዶ ንደንብኻ ዋኒሮ ውራ ጀረብዳዅንሉትል ኻ ሲርነኵን። ዋንትና፣ ሙርቑኽ፣ ኣዳምርሰና ግን። ኣዳም ዋኒሮ ነብረዲ ዓፍየዲ ብረዲ ጀረደኩሉ። ሙርቛኽር፣ እክክብ ኣዳሚንድዅረዱ ኣኸውድ፣ ዋኒሮ፣ ሪሕዲ፣ ነብረዲ፣ ዓፍየዲ፣ ብረዲ፣ ጋብዲ፣ ዓውዲዲ፣  ጀረብደኵሉ። ሙርቛ ኔስ ባን ክረኵ።

ናጝር፣ ዪና ፈርሲ ትክስነ ፈተሽኖ፣ ከው ናውክ ዪና ኮል ዲክታትሮ ዋነት እምነኩን። እና ዲክታቶር ኒንኻ ሰሚልድ ጋምላ ውሪ እሸና ኣኽላ። ዪን ደኵናዅ ደርብ ፈጠራዅሉ ግን። ገሪው ከው “እና ህግድፍቲ ካይ ለብድንን” የው ጋርሃን ህንበንኵ። ኒኻ እንኩል ከለንቡራ ጠዓንበናዅ ግን። ሻዕብያኽር “ናን እና ደርጊት ካያ ለብድንን” ዩሩ ሲመርሊ ጋእ ዪቲ። ቂጦሪል ጋእ ይረሰናኻ ኮሊትክ ከረብድቲ። ኒን ምህሮ ኣኽሮና ህንበኵሉ። ዪና ፈርሲ ጉድኖ ገምድኖ ቋልና እመሪሲ ኣካዅ ድደለና። ኮዶ እምንሲ አርኖ፣ ጭግዕ ክረምዲ፣ ሃይማኖትዲ፣ ኣውራጀዲ፣ ዓሊትዲ፣ ሻኽጝኒ፣ ቋልነን ግን እምንሲ አረነዅ።

ሙሩቑ ጉግ ለመለሙዅል ጉኑ እመሪሲ ዪና ጃብል ዓንቀሮና ፈረውሲ፣ እመሪ ቃልኖልም ዪኖ ደኵነሊሎም። እመሪ፣ ንኪ ጨረግሰው ደርብድ ግን ንሪ ፈርዳዅ። ህግደፍ ለብድነን፣ ዪና ብሪል ኣኽኒ ዪና ኮሊትል ውራ ተካዅ ሕኵመት ተከልኖ ግን? ኒስ ናትልድ ቋልኖሉ አስተሀለኩና። ላዅ ለጛ እንኩል ጋበነውሲ ቋልነን፣ እን ለመለም ጃበሪል ጋብሰውል ሺረው ኣኽላ። ንኻ “ፈተታሕ ያዅ መሪ” የነኵ። ኒስር ዪና ከዋ ጃብል ጋቢኖሉ ዪነንሎም፣ “ሰልፍ ህግደፍቲ ለብድንን፣ አመርኻ ማእኮትል ቋልነሉ” ዪነክ እን እመሪሩዅ በሀር ጨገምሲ፣ ንኪ ጋበጝኒን ከዋ አብሲ አበደነኵ። ፈተታሕ ያዅ መሪ ውሪ ማለት ኒ? ሕኩመት ላዅ ዋነ፣ ኒድ ሰቖይሲ፣ ኣውራጃታት ና መቅርሕ እሲድኖ፣ ደርብ ብዳዅ ግን የነኵ። ህግደፍር ናን ዪና ብሪል ዳባታት ና ሕምዲ ና መቅርሕዲ ህንበኵለን የነኵ። እን ዓወድስኻ ምለነኵ። እና ደርብ ኒንኻ ጉግሲ ከወል ገምድሮ፣ ከው ናት ተካዅሲ ጋበጚን ዪና እንኩሉ ዪናላውድ ዪን ህንብነኵንልኵም ዩኑና ሰጘነኵ። ንደንቢ ሙሩቑ ለመለም ደንቢ ኒሰና ደኵሮ ኣኽላ። ከው በሎትክ ና ርሕሲ ቋላዅ ኣኻዅድ ጋቢድኖሉ ሻኽኑዅ። ኒስ ኒ ኣኾርድ ጉድኖ ጋቢኖሉ ኣኸውድ ደንበሪል ገምድኖሉ ህንብነኵን።

መደምደምቲል እና ወንቀራ ውሪዅ ዪና ኮሊትል፣ ላሪ እንኩላ ናትክ ተክለብረሪ፣ ናትክ ሙሩቑሲ ላዅ ቋልደሪዲ እንኩላ መሀድኒ? ውሪዃ ኒክር ቂር ዪና እንኩሉ ተሰማሚዓኒ? ንደንብኻ ዪና ጃብል ውራ ክደምት ጨበራኹና? ውሪዅ ግን ህግደፍ ኣኽርን አሪው እንኩሉ ናይ ሙሩቑሲ ኣኽኒ፣ ለመለምሲ ናዓለናዅን? የው ወንቀርሲ ቋልኑዅን።

እና ጉነዲ ገምነዲ ፈር ዪና ኮሊሩዅ፣ ናን ኣኽራሲክ ላሪ ውሪ ንርድ አወይሲ እንክሉ ዪና ኮሊትል መህድኖ ቀደርግናዅ ሰበብሲ ዪና ረአይ ኡኑዅን። ዪና እንኩሉ፣ ሰረትሱኑ፣ ሸንገብል ውሪ ላውል ጭግዕሲነክ እንተው ኣኸውድ፣ ዪና ዓዋዲትል እዃርስኒ። ኣፍሪቂል ገሪው እንኩሉ በሎቱሱ እኳርሱዅ። ናውር እና ኣፍሪቀትድ ቀየርኒላ። ኣፍሪቃ ናውክ ቋልናዅሰና ደቢራ ከብትረ ቋልነኵን። ሁከዲ፣ እንሽክዲ፣ ህረብርነዲ፣ ዓባርዲ፣ ሹዅደዲ፣ ኣኽጋዅ ትክየው ከብር ዋስነሊ። እንኩሉ ኣፍሪቂው ዓዋዲ ና ኮሊትልት ብርፍ የኒ። ና ዓዋዲት ከበረደኒ። እቁቱ ኣከው ደርብ አውሮቢዅድ እንኩላ ፈጠረነኵ። እና እንኩላ ኻ ሲምርዲ ርድቅዲር አወይሲ አሪኹ ቋልዶ ካበዉሉ ባላታት ሻኽላ። አውሮባ ንር ጭገም ሻኽቲ። ዪና ዓዋዲትል ጨጊዕስኖ ካይ ግን ዪን ንርትልድ መሀርስኖ ቀደርናዅ ግራ አውሮባ ዓዋዲሲ፣ ሰርገልኖ ቀደርነሊ። አውሮባ፣ ዪና ከውሲ ገንሺን ኣኽድኖ ክድሩ ሰጝረረሪ ግን፣ ሲኾር ዓለምሲ ሒልድ ጂብናር ሻኽረርግን፣ ሃይማኖታት እኺርኽር ተሓረበው ግን፣ ሓርብ ሰልፋ፣ ሓርብ ደንበራ፣ ዪሳኹሲ እሰው ግን። ናን ኒስ ኒትክ ደኵኖ፣ ላገሽ መንደርትድኖ ሓለነኵ። ዪን አረርትሪን ኣኽንን ዪና ኣፍሪቃ ና ሰበብድ ንኪር ቂር ጨገምል ህንብነኵን። ኒልድ ፍኖ ዪና ግብርዲ ዪና ኮሊድር አርደት ኣኽኖ፣ ዪና ዓዋዲትል ወንተርኖ ሻኽንዅን። ዓዋዲ ይነውኻ ናቱ ወረቀትል አረርነው ኣኽጊ ከውዲ ግን ናው ህንባዅ። ከውኻ ሙሩቑ ይነኩሎም። እና ሙሩቛ ጋብር፣ ዓዋድኽር፣ ብራኽር፣ ከውር ሻኽኑዅ። ኔን ናይ አርኖ፣ በሎትክል ና ረአይ ዋሱሱሮ፣ ናላውድ ና ብረስ መቅርሕድኖ፣ ና ላውድ መደብ ልምዓቱዅ ተለምድኖ፣ ና ጋብሲ ጋቢድኖ፣ ና ዓዋዲ ተከውድኖ፣ ቋላዅ ጉግ ጀረብደኵ። ንፍሖሪሰና ኣኾርሊ ከፍ የው እንኩሉ ና ወክት ንደንቢ ጀረብደኒ። ና ፈርሲ ቋልነስና ኣፍሪቀት ላሪ ስድር ጃብራ ፈስኒ። ዪና ኮሊት ኽር፣ ዓንቀኑኹላ ግራ ኮድኒሊላ። ዪን እና ጊኽ ኣፍሪቂውል መንደርትነኽር ክሱስንኻ አረትራ ሓይማን ሙርቑ ሻኽኒ። ሕጊ ዪና እክልላዅሲ ቋልነን ገሪ ድገታት አውሮቢው ጃብ ሰረሰው ግን። ጂብናርኻ፣ እን ደፋእ ዮ ሰርገልዶ ቀደሩ እርገው ፈሀምሲ ዓፍኑዅሉ። ዪና እንኩሉኽር ኒስ ቋልኖ ትክሲድኖ ሳድኑሎም ናውር ጨገምልድ ኣኽኑዅ። ዪና ጎሪ አቶቢያ፣ “ሰዃ ሲሕ ጀበረት ሻኹን ይረሪ” ሰኾረጝር አመታት እንሽኽ ንርትኽር ይነትር፣ ዓበርዶ ሰጘት ቋልናዅ ግን። እና ደኮው አመታተል ትግርድ አርሽሩ ሰጝረሪ ንኪ ሰርገልድ ጃብራ ፈርደሪ ኮሊ ኣፍሪቂል፣ ንርዲ ደቡብ ኣፍሪቀዲ ግን። ኒን ትምዮ እንትላ። ወንቀራ ሙሩቑ፣ ወተስንነዲን ግን ናው ሰላምዲ ሰርገልዲ ቋለናዅ። አርብያ አመታት ሃይለልሰሩሊ ክረዲ እንሽክዲ ቋልኑዅ። ኒንኻ ላዅ ሙርቛ በልድስክ ዓብለሎ ስጚነዲን ግን። ናንኻ ንዋክ ላ ናንሰና ላሕመድ ከደምድኖ ተር ስኒነዲን ስርገል እንቱዅ። ዪግር ኒልድ መሀርስና ሕይምንተ ኣኽላ። ትላ ዪና ጭገምድ ዪና ከው ግን ዪና ሃሳሰትር ኣኽላ። ሙሩቑ ለመለም፣ ዪና ኮሊ ናይዲ ፍትሕዲሲ ካያ ግን ንሪ ሰላምዲ ራህውዲ ዓትዓቶ ቀደርዳዅ ዩኖ እምነኩን። ኒንኻ፣ ከው ናይ ጀረበውድ፣ ናትካ መድ ግን።

13. ሙርቋዲ ወንቀራ ሙርቑዅዲ፣ “ገና ዪና ለገድኒል፣ ሙርቛኻ ዪና መንብሮትል ወቀረሰነዅ”

ሙርቛ ድምር ዕያላታዅ ግን። ሙርቛ ገሪው ዕያላታ፣ እክብ ዲ፣ ቁጠበዲ፣ ዓውዲዲ፣ ጋብዲ፣ እምነዲ፣ ብረዲ፣ ወንድናር ኣኾ ስነ ኣእምሮኣዊ አውርናር(መንነት) ግን። ላ ዕያሊ ውዕል ሓዳሩዅ ጃርዲ ብረዲሲ ገውርሰውሰና፣ ሙርቛኽር ኒሰና ንርምራድድ፣ ጃርዲ ብረዲትል፣ ጃብል፣ ባህርያዊ ውዕል ናዩኽር እክብር ርዱቑኽር ሻኽቲ። እን ዕያሊ ንልጝንሲ ንላውድ መንደርድራዅሰናኻ ሙርቛኽር ንር ቁርሲ ተከወትኽር መቕርሐትኽር። ዓውዲዲ፣ እምነዲ፣ ጋብዲ፣ መግብል መንብረቱኹዲ፣ እክትናርዲ እንከሊዲ ሕሳንዲ ክንሰቲ። ከደን ብጫው የውስኻ፣ ሕጊ እክልላዅድ እስረኻ ንቁርሲ ዲቢል ኮፍ ዩሮ ሰርዓቲ። ከደንልድ ዓምጭ እንትጊን ተከወቲ፣ እንተረንኻ ንቁርሲ ሆደይ ይሮ ደበልደትኽር፣ ተሓራበትኽር። ንር ኣግዋርዲ፣ ንርግንድስ ደኵግሪ፣ ውሪ ናው ና ግንድስ ደኵኒ፣ ሕሳንድ መንደርትቶ ዲምክ ለመለም መንደርተቲ። ኒኻ ዪና ኮሊትል ንኪሩዅ ኣኽጊ ዪና ክልል ድየዅ ግን። ሆደኽር እና ፊና ክልላኹሲ ተብድቶ፣ ብሶትሲ እወቲ።

ሙሩቑኹ ለመለም ብርፍ የሰና፣ እንክሉ እና ና ላጭሕ ደርብሲ ኒሰረና ኣኽጋዅ ሰስድኖ ዋኒገው፣ ዪስገው፣ ገሪው ድምሰኵ እንኵዅ። ከውሲ ጓቁሶው፣ ከውሲ ዋኺሰው፣ ድምሰኵ። እና ናው የነውሲ ላዅ ላዅድ ቋልንንሎም። ላዅ “ብራ መሪሩዅ ግን፣ እና ብራ ኒስኻ ኒመታን ክርናኽር ግን፣ ላ ነፈር ኒ ጀረባዅልክ ልጚን እሲሮኽር፣ ብራ ቃድሪልክ ፈሮ ጎዲሮኽር ናትካ ዋጅብ ግን፣ እና ፍትሕ ኒስ ሙ ሩቑ ከለብረኒ፣ እዳናዅ ብረስ ሻኽኖ ኒ ዳግል ገንጅድኖ ጀረበነኵ፣ ከውስኻ እኺርኺሪ እሲድኖ ግን ና ጉግ፣ ኮሊ ጋበልግሪንኻ፣ ሓባለክድኖላ ግን” ኔስ ህግደፍ “ግናቲት ሙሩቑ እልኒ ጋብ ምቓቁ ካያ ህንበኵ፣” የትል፣ ሙሩቑሲ ሓቀቅድሮ፣ ብራ ሙሩቑሲ ኒት ተክለበው ራድቃንድኽር ኒ ዓስከርድ፣ ወተሀደር ሒልድ፣ ከውሲ ና ኪሽገልድ ኣኽኒ ና ማል ሰገርዳዅሲ መንተለክ ዓደለሰና ቅቤሲ የውሲ ድመው ህንበነኵ። ህግደፍ “ብራ መሪሩዅ ግን ” ጥልያና እማና ደመንያለ ያኹሰና ግን። ና ሲርና ህግደፍኻ አረትራዊራ ግን፣ ጥልያናኻ ገብራ ግን። ለጘክ ምራድ ከዋዅድ ኣንጋዅ ሒል ወተሃደሩዅድ አረስልድ መንተለነኵ። እን ኒል መንደርተውስኻ ኡነሊ የነን ኩወነኵሎምር እንሸወነኵሎምር። ንድኻ ግናቲት ሙሩቑሲ ሒልድ ጨረገኵሎም እንኩዅ።
ገለ ጋርሃን ላ ሙርቛ ከደምሮ ቁቶ ጀረብረሪ ብራ ብረን መሪ ኡሮላ አስተሃለኵ የው ጋፍሃን ህንበነኵ። ኔንኻ ና አርናሲ ሚኺርው ና ከውድ ላ ሰከንዲ ሰሀረአው ጋብነው ግን። አርትራ ሙርቑ ጨገም ናዅ ብራ ብና ኣኽላ፣ ና ጨገም ናይ ብና ግን። ብራ ጎድኒል ሓየመን አሪ ደርብ ሙርቛ መንደርትቶ ጨገም ሻኽላ። ላ ብራ ጎደነድ፣ ውሪ ማልድ ባህሳዅ ኣከን እን ሓያም ብራኽር፣ ኒድ ኣከው አሪው ህንበኵሉ። ሙርቛ ንብረስ ጉርጉርቶ ኮዶ ሰላምዲ ፍትሕዲ ጀረብደኵላ። ህግደፍ ሰላምዲ ፍትሕዲት ከውድሲ ሓረምሮ፣ ኮው ከደሞ ቁሮ ብራ ዓደለኵን ይረን ንር እሽታት በሎትክ ግን። ከውሲ ዋኺስቶ፣ ዲሂስቶ፣ ፈተታሕ ሲቶ ንር አርናር ግን። እንኩሉ ሙሩቑሲ ለንከይድኖ ህግደፍር ጋብሲ ድሙኑ ዋስና ኻ፣ ዓቅትራሲክ እና እንኩሉ ውሪከው ህግደፍትል ሱኩረናኽን ሲሰኵካ። እመሪ ብራ መሪሪዅ ኣከንኽር፣ ሰልፍ ብራ ሙሩቑዅ ግን። ላ ሙርቛ እንከልጊ፣ ባሪ ንብራ ኒ ዲርዋኽር አድስቶ ጀረብነሊ። ህግደፍ ግን ዪና ቁርሲ፣ ዪና ብረስ፣ ዪና ኣርውሓትሲ አደኵና እንኵዅ። ህግደፍር ዕምጭሲ ከለብርናኻ ጥያኒዅልድ ላሪ ሲዳዅሉ እላ። ጥልያነስ ዪና ክልል ደውሲነዅ፣ ዪጝር ህግደፍቲ ኣኽኒ እና ንሰና ዕምጭሲ ከለብረውሲ ለመለም ዪንን።

ልጘር፣ “እና ሙሩቑ ለመለም፣ ወያኔ ተንኮልድ ጉድረው፣ ኣኽኖ እመሪ ና ናይሲ አርነንሎም፣ ዓፍርኻ ዓሰብሲ፣ ኩናማኻ በረኸት አድኖ ናል ወተስድኖሎም ኮዶ አርትረትል፣ ከው ፈተታሕ ይሮ እማ ሓያም መሪ ተከልስሮር መታን ግን፣” ህግደፍ ኣኽርን ንርቲ ተከው ሙሩቑ ለመለም ዕምጭድ ህግደፍሩዅድ እንተው ኣኸት ከለበርግኒን “ወያኔት” ጃኹኑኽር ቃበቡኑኽር መንደርተነኵ። ሙርቛ ዓፋር ኣኽኒ ኩናማ እን ሰልፍ ህግደፍቲ ኣኽርን አሪ ዕምጭሲ ና ብሪልድ ዲሂስድኖ ጎው ና ከዋ ምርድድ ገስገስው ግን። ዓፋር ኣኽኒን ኩናማ “ወያኔ ንርጀረብራዅል አቶሎም ግንኻ” ቅቤ ዓደት ደኮ ህንባዅ ግን። እና “አረትረት ዪናኻ አወይሲ አሪው እንከለውላ እላ” ዪና ሙሩቕ በህሊኑዅ አወት ጋብነሉ ዋኒነዲን ድምነሉ ጀረብደላ። ጭቆና ዋነን ሓርብ ውሪ ነዓልና ዋኒሮ ሕጊ እክብ ከዋኽ ግን። ኣዳም ድዃሪሰና ጫዓንሱኑሉዅር ጫዕነሉኽር ትም ያዅ ኣኽላ። ሙሩቑ ወንቀረናዅ አሪትረትል ሰላምዲ ፍትሕዲ ግን። ኒስ ባነንኻ እንሽኽ ህንበኵ፣ እንሽኽ ውራ እዅራዅን ላዅ አርአዅሉ እላ። ኒልድኻ እኺርኺርሲ ከበርድኖ መንደርትና ኪደኵ። ዋያኔ ዪና ኣጉዋርዲ፣ ዪና ሻንዲ ግን። እንኩሉ ናዲ ከደምጋዅ እላ። እንሽክ ግንዲዃ ሰሚልድ ገምላ። ህግደፍ ከውሲ እንሽኽ ህንበኵ ዩሩ ሲመርሊ ኮፍ ዩቶ ቶኮድራዅ ኣኸት ፍትሕ ዓለሙዅር በየኑዅ። እና እንሽካ ውሪካ ሻሎዲ ርድቅዲ ወክዲ ኮሊሩዅ ረመጮ ወነት አመሪ ሰላም እንተሰና እምን ፈሰና ስማሰው ትብቶ ዋነቲነዲ ቋልነሰና ጥዕስ ፋጋዅ ኣኽሮ ግን። ሙሩቑ ንደንቢ ሲመር ህግደፍሩዅ መታን ዪና ኮሊትል እንሽኽ ዋነጊን፣ ለመለምኣ ዪነኵን፣ ኢስያስ ፍሮኻ ሰላምድ ኣከገጋዅ ኣኸውድ እንሽኽሲ ዪና ናይ መታን ቱኖሉ ትንክብስንነዲን ግን። ኢትዮቢል ዪና ዋንትነኻ፣ ህግደፍቲ ኣኽን ንርቲ ተክለበውሲ፣ ቂር ገንጃ ገበትሎም አርእንዅን። ናት በህሲኖ ኣኽጊ ዪና ከወሲ ዳሕኒስኖ ወላ አርቢል ዓቅም አረርነን ፍንድ። ትላ ዪና ጨገምድ ጀረብና ዪና ጎርልድ ኣኽን ሺራዅ ህንበውልድ ዊሂርናር ግን። ቆልዓ ሹዅሽተንካ ኽር ሕክምኒዅ ደርብ ሰልጠገንካ፣ ኣኻ ማጮሎትልክ አድሮ ጃርዲ ተፈቀድሩ ለመለም ዪርኵ። ኮሊ ዓምጭስሮ ኣኽላ። ትላ በሎቱሱ ዕድጋ ኣዲስ አበቢልዅል ክድሰው ዋነን ጂቢንድሎም፣ ኮዶ ትላ በሎቱሱ ላ ሕኩመት ሓኪም ኣኾ አደደው ኣኽላ። ንድሓድ ኮዶ ከው አሪትሪውሲ ቃበብና ህግደፍር ትምክሕቲ ግን። ከው ዪነው ና ጨገምሲ ናላውድ እንክድኖ ላሪ ጨገም እለሎም፣ ካበናኻ ንኪ አረትሪል ብርፍ ያዅ ኣኽላ። እና ኮላት ናን ናል ዪነከው ጋይቶ መንድርተው፣ ሊጘር እንሽኽ፣ ጃብ ፋሺሽቲ ጀርመን ኮፍዮልም ሰጘው ግን። ኣዋኺነ ና ጀብረት አርኑዅንኻ ና ነብረስ ቁና ካያ ኣኽጊ ና ድግምስኽር ነበብና ሰርገል ኩሹሩኽር ኩ ኮሊሩዅር ኣኸት ሚኺርጋ። ትምክሒቲ ህግደፍሩዅ ዪና አጀኒትል ከብተጊ ካረኵ እንኵኽ። ሰላምድ መንደርትሮ ጀረባዅ ሰልፍ ትምክሕቲድ ለመለም ዩሮ ጀረብደኵሉ። ዪና ክልል ትምክሕቲ፣ ሰጣን እዋዅ ሲመር ግን የነኵ። ንድ ከበራዅ ኒ ጂዊልል ሰላምድ መንደርተላ፣ ኒጎርድኽር ሰላምድ መንደርተላ። “ኣን ካያ አርእዅን” ዪና ላገሽ መንደርደጋዅ ኣኻዅድ ለመለም ዪነኵንሉ እንኵንዅን፣ ንድ ለከፍሰውሲ ትልልኖሎም ህንበኵና፣ ኒት ብርፍሰውስኻ ሰዓርኖልም ኣኽነት ናውር አርእኑዅ። ህግደፍ፣ ኢትዮቢየት ውሪ ወያነት ቃበብነዲ፣ ሙሩቑሲ ልኽነዲኻ ለብታሲክ ባርቶ ኣኽላ። ዪን ዕምጭ ህግደፍሩዅ ጋይትነክ ህንብናኽር ዪና ላሕመስ ቋልንን። ተማሃርይ መምህርሲ ደኮጋዅ ኣከን እና ዓለም ኮለሊ መንደርትትድ ኒሰናኻ ኣኽላ፣ ተማሃራይ መምህሩዅል ኮዱኽር ኩጙዱኽር ፈረት ቋልንን።

“ሙሩቑ እክብ እትዮቢዅሲ ተከክ” ይውናኽር ህንበነኵ። እና ደርብ ኒስ ህወሓት ንር ብርፍልድ ጃቢስራዅ ግን። ኢትይቢልኻ ሰላምዲ ፍትሕዲ ነገሶ ዋነት ዓለም ቋላዅ ግን። ሙሩቑዅ ለመለም ኢትዮቢኹሲ ተከን ፈርደኵ ግራ ስማሰላ። ኢትዮቢያ ኣፍሪቃ ግን ኣፍሪቃኻ ዪና ክብር ግን። እና ወንድርናር ሹዅሸውሎም ዋነነኻ ገንጅጊኒ ኪናው። ዪና ዓጋሊ ገእዪሮ ለመለም ዪኖሉ ግን። “ሓያም ሕኩመት አረትረትል ተከልኖ ጀረብኖ ግን እና ሙሩቑሲ ኢትዮቢያ ካበው ” ዪናኻ እንቋርቋሪ ግን። ህግደፍ እኳ ኢሂወድግር አወይሲ ሒለቱዅ ኣኸት ጎሊቱ ሰጘኵ። መሪ ህግደፍሩኻ እና ቋልናዅሰና ኒቁር ኒልድ እግረናዅ ኣዳም ቋኽ ግን። ሒል ውደባ ከዋዅ ግን። ከው ናምራድድ እክብሰን ፍትሕሲ ና ናሊ ሻኸን፣ መሪ ሙሩቑዅ ደው የን ሒል ሻዅ መሪ ዋኒርድና። ህግደፍ ላ ጉርዊ ናንሊ ዋኒርነዲን፣ ኩንግ አርክሰኵ ክሰራኻ ፈተታሕሰኩሉ። ንድኻ ላውዲ ሸንገብዲሲ ዋኺል መንደርተኵ፣ ዪና ጎሪዲ ኢትዮብየድኽር ዋኺቶ ህንበኵ። ጨገም ኒ ሲመሩዅ ቋለን ኻ፣ ናዲኽርኣር አረክሲሮ ቀደረኵ። ከው ኢትዮቢውዲ አረትረዲ ላድ ፈጠርሰው ግን። ና ሻንርኻ እንጀጝ እንኩሉ ናዕስናዅ ኣኽላ። ዪን ዪና ወክትል ክብ ሲኖሉ ውሪ ዪኸ ጂብድኖሉ ቀደርነኵን፣ ደምሰስኖሉኻ ቀደርነሊ።  ሳሕሊ ፍዲተው ህወሓትር ለመለዩታት፣ ሽሬትል ፍዲተው ህግሓኤ ለመለዩታት፣ ታሪኽ ሚኺርዶሎም ኣኽላ። ህግደፍ እንኩላ ኒ ጅዊልኽር ኒ ከውድኽር ሰላም እንግጋዅ ኒ እግዋርዲ ሰላም እሲሮ ሓስብሰጛኽ ግን። ቂምል፣ ትዕቢትል መንደርታዅ ህግደፍቲ ባህስኖ እስነው ሻኽኒ ገለ እንኩልድር ዪን ገውርኖልኩም የው ህንበነኵ፣ ኔግር ህግደፍዲ ና ፈርግ መሪትል ዋንትና ብና ግን። ና ጉግ ቂምዲ ትዕቢዲ ግን። ከውስኻ ከቲሰንኵ እንኵኑዅ። ሰላምዲ ትክያዅ ጎር ኣክነዲ፣ ዪና ከውድ ሳንስዓ አወይሲ ሽነህስተናዅ ኣኻዅድ፣ ከው ኢትዮቢውዲ፣ ሱዳኑዲ፣ የመኑዲ፣ ጁቡቲውዲ ትክ ዪሮ ለመለም ዩኖሉ ግን።

ሙሩቑ ለመለም ላዃ እንከልዶና ላዃ እንጠርዶና ጉናኽር ኣኽኒ። ዪና እሽታት ናውክ ሙሩቑ ና ናይ አርድኖ ግን ዪና ዓንጠጥናዅ። እንኩሉ ከውዲ ዋኺስድኖና፣ “ሙርቛ ደሽክልያዅዲ፣ ሽልየዲ፣ እና ሙሩቑ ለመለም እንተት ዓመጭደነኵና የነኵኵ እንኵኑዅ፣ ህግደፍሲ ነፍዕሳዅ አዊ ዋነ፣ ናውክ ላገሽ ለመለም ዪጊን ዪና ከው ፍተን እሰነኵ እንኵኑዅ” ዪነክ እምንል እግርድኖ፣ ዪን ዪግነውዲ ዪን እመነግነውዲሲ፣ ቅብል ቅብላ ኣኽጊ ጉርበትት ዪነድ ካነኵ። ክረም ሙርቛ ደሽክልየዲ፣ ሽልየዅዲት፣ እዃርሰው፣ ና ሙሩቑል ጨጊዕስነክ፣ ሃይማኖትድ፣ ኣውራጀድ፣ ዓሌትድ፣ ክረምድ፣ በሎትክ አሪትሪዅሲ ደንቢራ ዋንስኖሉ ዋኒነድ፣ ዓለምክ ቋላዅ እምን ግን። እና ክረም ኔንኻ፣ ሲመርሲ ሻኽነሰና፣ ና ሙርቆስ ዓመጨነድ፣ ግናቲት ሙሩቑ ሲኻ፣ ዲሂስነድር፣ ቃበበነትር ዋድሕ ጋብነ ህንብነኵን። ኒን እንከልናኽር ኣኽላ እንጠርናኽር፣ ኒን እምን፣ ግን፣ ወክት ፈደረሽኒኹል፣ ንኪር ቂር ቋልናዅ ግን። እንኩሉ ህግደፍ ኣኽርን፣ አሪው ደንቢራ ዳደው፣ ዋኸዲ ቂምዲትል መንደርተው ኣኸውድ ከውሲ ከበርደኒ። ሲመርሊ ገእ ዪድኖ ውሪ ሲመርሊ ኮፍ ዪድኖ፣ ዪና ነበክል ህንበው በጠስ እዳንዱኑ፣ ናል ወሸቅድኖ ገንጁኑ መንደርተነኵ። ናው ናል ጠንቀላዕላዕ የነው፣ በጣታት፣ ኻ ኔን ግን።
1.ክረም ኣኪነክ ዓላትት ውሪ ሰሳ ብሄርትሲ ዋኺሰነኵ
2.ኣዳምር አወይሲ ጀበረት እንከልው ኣኸነኵ
3.ጀብሃዲ ሻብየዲ ዪነክ ሲደነኵ፣ ውሪ ና ክረምሲ ኩጉድኖ አሪውሲ ሓየምደነኵ
4.ክስታንዲ እስላምዲ ዪነክ ከውሲ በነነኵ
5.ኣውራጃታት ከውሲ በነነኵ
6.ግንዲ፣ ጎሩዅ ኣኽኒ እንኩሊዅሲ እንሽኽድ እንከነኵ
7.ወንቀራ አውርናሩዅሲ ሕጊሲ ኣኽጊ ናድ ታሚተሰና ተግበረነኵ

እና አወት ህንበው ሙሩቕድ ርድቕ ግን። ሙሩቑል ና ደደርብ ሰላምድር፣ ፍትሕድር፣ ክብርድር፣ ሻኽሶው ኣኸውድ ዋኻ ናዕሰላ፣ ሽኻር ኮሊት ነደቀውዲ ግን። እንኩሉኻ፣ ናድ ነደቅሰው ኣኸውድ፣ ቂምዲ ትምክሕቲዲሲ ቋለውሎም ኣኸውድ እንሽኽል ትወነኵ። ንድኻ ላዅ ላዅሲ ቁ ዲሂሱኽር ና ለጘንትረግን ኤመታት ግን። ዪና ኮሊትር ለከምኑዅላ። ውሪካ ርሕዲ፣ ርድቅዲ፣ ወክትዲ፣ ና ሰበትድ ድዱዅ። እንሽኽ ሻኑዅ፣ 1961ዓም ስላሕ ሻኽነደቢ ንኪር ቂር ደው ዪላ። ላሪ በሎትክ ሒል ሻኽገው፣ ከደንሊ ጋይትኖ፣ ህንብናኽር፣ ኮፍ ዩኖ ጨገም ዪናዅሲ ዲባ እስነ ጋቢኖኽር፣ ሻና ፈሀም ብነስ፣ አረኪኖኽር አረክ ለመለም ነበክል ወንተስኖኽር ቀደርሰኵ እላ። “እጨደስ ውሪ እንጨዲስ ስኵርገሎም ስኵርገሉ፣ እምንገሎም፣” ኣኽነዲን እን በሎትክ ፈሰነው ወንተሮ ናት ጂብደኵሎም፣ ንድኻ ከው አሪትሪው ናል ሺሩ ፈርኵ። እና ወክት ኒል ከው መሪዲ እላ እንኩልዲኽር። ሙሩቑ አረትሪው፣ ኮሊዲ እንኩልዲር ጃብ፣ ዲየው ግን። ና ጃርድ ኮሊ ደው ዪሮ ህንበትኽር ዋኒቶኽር ግን። ሙሩቑድ እንታዅ እንሽኽ ሻኑዅ እላ። እንኩሉዃ ናውክ አርእናዅ ግን።
ኒንኻ እንኩል ዓዋዲ ኮሊሩኽልድ ገለዶ ህንበው ኣኸውድ ግን። ዋኺተነን ሽማግሌ ቱሰኒ፣ ሻምግሌሲ እን ወራት ቋልስሮ ጀረበኒ፣ ላዅክ ኒደርብሲ ካያ ትክዮ ዋነድ እምነኵ፣ ኒንኻ ምዕባሌዲ ሰላምዲ እወለና። ሒልድ ካያ ኒትክ ጀረብና እና ናን ህንብናዅል ገእሲዅና።

ሙሩቑ ለመለም፣ ዓውዲ ዪነውሲ ግርም እሰ አርእዅዲ ተክውሮሎምር ከደምሮሎምኽር ለመለም የኵ። ዓውዲ ዩኖው ሓያማን ኣከንኽር ዲባ እሰ ለመለም ዩሮሎም ደርብ ህንበኵ። ሙሩቑል፣ እቡድ እድ እላ። ቂምዲ እንጠርዲኻ ሙሩቑል እላ። ና ሲመርሲ ዩኑ እንግሊድ ዳልየትልትልድ ናን ኣኽታሲክ፣ እኺርኺር ሙዅርኖ እኺርኺር ሓሸምድኖ ፈርግኒንኽር፣ መንደርትግኒንኽር፣ ክረምሲ ስልጣንሊ ናዕስኖ እንድዲ እንድዲሲ ለመለም ዩኑ ዲኒዅን። 

ሙሩቑ እና ጉግ ኒስ አረምሮ እንተው ኣኸት አርአው እንኩሉ አረትሪው፣ ከውሲ ሙሩቑልድ ገለብድድኖ፣ “ሙርቛድ ጋብና ሽቡውና ሓንጎሉዅ ግን” ዩኑ ዋስሩሎም፣ ዪና ሻን ኣኽነውድ ጎሀይረኵ። እን እምንኻ ለገትረጝን አመራ ከውሲ መርሐው ዪና በሎትክ እንኩል ውራ እሲኒዅን? ይሮ ወንቀርዶሎም፣ ወንተሰነው ሻኽኒ። አረትራ ንር ጨገምዲ፣ ናው እኳርናዅ ጨገምዲት እንክቶ እና ናን ህንብራዅሊ ካረይስሮ ህንበቲ። “ሙርቕ ጉግ ላሕማ ከዋዅሲ ደረጋዅ ግን” የነኵ። ጨላሒ ዕልል ኣራንሺሩ ሻኽረሪት በደርዶ ጨላሒ ዪሮ ጃኽረንላ እንላሪ ዕልል ትክየው ሻኽረሪ እና ጨላሒት፣ ጨላሒ ዩቶላ ወክት እወለላ፣ ኒትክ ቋላዅ ኮዶ ጎር ዋኒነዲን ኒ መስከርን ዪረን ምስክርሊ ጋእ ዪግሪ እንባ ጋሮ እስናስ ፍሪረቲ፣ እንኩል እውኒ ግን ላሕመስ እንጠራዅ ና ታሪኽሲ ዪግር ኒል እርግናኽር ኣኸውድ ከዋ ጃብል ጋብና ካያ እኽጊ ናግር ውራ ዋንትና ህንብናዅን ብራኽር ዪና ቁርርር መስከርድኒድልና። ላሕማ ዋነን ዪግር ጉግኒድኽር እና ሓዲስ ጉግሲ ፍሪርግኒድኽር፣ ቂልስነዲ ተዓብዲት አውኒ ፍሪራዅንሉ፣ ኮዶ ፍዳታት ዪነው ና ከውሲ ሓራ እሲድኖ ና ርሕሲ እወውር ዋኒነዲን ሑር ኣኽሮ መንደርትና፣ ክርደግር ሑር ኣኽሮ ክርና፣ ዊሂርናር ኣኸውድ ለመለም ፍሪርሰኵ። “ሙሩቕ ሰርገል እንከለኒ፣ ኔን ዓቀፈንት ግን” የነኵ። ኒን ህግደፍ ፍትሕ ወንቀርናኽርሲ ይርው ግን። ህግደፍ ና ቁርሲ ግንዲት ደኵኑ ረሸነው፣ ና ቁር ባሓርሊ ድደውሲ 50ሲሕ ከፈሊሰው፣ ገና እንሸወው፣ 50ሲሕ ኢትዮቢል ጋይተው፣ ናድ አወይሲ ሱዳንሊ ጋይተው፣ ቋልዱ ዪና ከው ሰርገሎ ህንበኵ የውሲና ዋስነኵን። እንምኻ ኢሳይስ ዋዲክ ሲመርሊ ዋነት ከብተውክ ኒ ፍዳ ኣኽናው ግን። እንኩልኽር ዋዲክ ሀብነዅስክ ሀብነ ንኪር ቂር ዲነት ግራ እና ኮሊሲ ውራ ናዕስንዅልላ እላ። ላ እንኩላ ከቲዅን ይረሪ ዋስኒ። ባራ ሰርገል ሰላም ዪና ብሪል ኣኽኒ ጋይትኖኽር አርኒ።

ውራ ቋልነሊ፣ እምስኻ ጋብነሊ፣ ሓሪርዲ ሻዕብየዲ፣ እኳ ገን ሰውረት ኢትዮቢውት ግን። ህወሓት እኳ ሊኽ እንሽኽሲ ሳዓርዶ ግን ንሪ ንኪ 80ሲሕሲ ክስራዅ። ዪን ከወሰና ለመለም ጉሽኖማ? ዪና ኮሊሲ ፍዲትነሊ ዪኖማ? ክድመት እንከለግናኽር ማ ኣኽኖ? ዪነልድ ኢትዮቢያውያንማ ነፍዓው ኣኽኖ? ዪና እንኩል ሻኽኖ ፈሩኑ ሰጘናዅዲ ህንበናዅዲ፣ ከውሲ ከው እሳዅ፣ ክድመት ጀረባዅሲ ከደሚሰጋዅ፣ ስበሳኹሲ ትልለጋዅ ፍዲታዅሲ ሓመደጋዅ ጉግ ሻኽኖ ዋኒነዲን ደንቢራ ከብትነ ህንብነኵን። ጉግ ዪን ሻኽናዅ ከው መለካዅሉ ኣኽላ ከውሲ መለካዅ ግን። ኒንኻ ዕምጭድ ኣኸውድ ለገደላኽር፣ ጃቢተላኽር፣ ደንቢራ መንደርደኵና። እማ ዪን፣ ዪን ደኵሰነውሲ ድምኖ ቋልኖ ውሪዅ ጓቑትናዅን። ቋልንን ወንቀርንን ኪዳዅሲኻ ፍሪርንን። ጣብትራ ዲመኵ ወረና ኣኽሮ ጨበርኖ ሻኽኒ፣ ሰጃ መረባዕ እከን እማ ኪዳዅ ኣከምን ከለብርኖ፣ ጭግዕ እንኩልድ ድሕር ዪኖ ቋልንን።

ገምድኖ ጉድኖ ዪን ደኵስናዅሲ ቋልንን። ኮሊት እንከለኩንላ ኣቅተላ፣ ኮሊ ብራ ካያ ኣኽላ ከውር ግን። አዊል ህንብናዅን ዪኖ ዪና ሹቲ ወንቀርንን፣ ዪና እንኩልኽር ቋልንንለን፣ ውራ ኣሲኒዅን ናን ኣኽታሲክ፣ ናውር፣ ወንቀራ እሰግናኽሎም ኣኸውድ ከቲድኖ ቀደረነኵ። ጃርልድ ገማዅና መዓት እላ፣ ኒን እንጃር እዋዅና ዪና ዓቅምሲ፣ ሕሳንድር፣ ቀድርድር፣ ሰብርድር፣ ሻናርድር፣ ከደምግናኽርሉ ኣኸውድ እና ሓለት ኒል ካረይስንዅን። ንትክልድ ከደን መንደርትናኽር እና ጃር ኡወውሲና ዕልዲ፣ እንቑወዲ፣ ኣኽርዲት ከደሚስና ብነን፣ ዪን ዪና ኮሊት ብርድ ጀለጠውልድላ ሲርነሊ። ቀሺራ፣ ሸኽ ሻትካን ደብደርሊ ህንበውሲ ጋባ፣ “ኩሽትል ዓለይሮካ ጀረበግረውሲ ኩ ጎርሊ ተምነትክ”፣ “ኩ ጎርሲ ኩ ርሕሰና እንከሊ” ኔን ጎወሊ እንከሊሩ ኣኽላ፣ ኔን እን ጉግ እምንዱ ዪና ክልል ዲስነው ግን። ዪና ብራ ሰላምዲ ፍትሕዲ፣ ሰርገልዲ አርቶ ኣከን፣ እና መሱን ኔን ናትካ ለበክል ተከልስሮ፣ ሙሩቑ ደርብሲ ተክለብንን። 

ሳዳ ብነዲ፣ ጋይትነዲ፣ እንኩሊልድ እንኩላ ኮለልነዲ፣ ህረብ ዪኖ ህንብነው ድገታተል ኣኽኖ፣ ከው ጂዊል ህንበው ለመለም የገዉሉ ይነዲሲ፣ ኮሊ ክሚኖ ኣኽኒ። ኮሊ ሺሽድሮ መኸልትነዲ፣ እኺርኺርሲ ምዅርነዲ፣ እኺርኺርሲ ሓሸምድነዲሲ፣ ርሕ ኡነዲሲ ደው የቲ ግራ ፈርዲሰና ደው ዩሮ ገንጀዲ፣ ውሪ አሪውሲ መኸልትነድ ኮሊ ደው የላ። ሻኽናዅስክ ኡኖላ፣ እን ዪነት ሲደውሲና ነበካ ደርብድ ገንጂሰውዲ፣ ፈሪዕ ደርብድ እን ሻንሊ ቋልሳዅ ፈሀም ተዋፋቅ ብነስ ሻማግሌሲ እንከውዲ፣ ሙሩቑ እንኩል ግን።

ንእን ሙሩቕ ናይ እምነው እማ ሺራዅ ወክትልድ እና ናይ ኒን ዓውቲሮ ለመለም የውሲ ሓሸምነኵንሎም፣ ናግር ናዲ ድርድሪትል ቱኖ ሙሩቑ እንኩል ኣስነኵን እንኩኒ፣ ናልድ ከብተውሲ መልእኖ ጀረብኖ ግን። ከብተው ዪን ዪነውኻ ላ ሙርቛ ንዓውዲሲ እክብሰገን፣ ኒ ጋብድ ጋበገን፣ እመሪ ወላ መልኣኽ ገሞ ጋበንሉኽር ዋስሮኽር ፈርሓት መንደርትሮኽር ኣኽላ። ኒትክልድኻ ድዳኹሲ ወንተስኖ ርሕ ኡኖሉ ቀደርነሊ፣ እማ ሙሩቑ ናጋብሲ ቃልድኖኽር ና ዓዋድፊት ናትል ጋቢድኖኽር ካባኹሎ ና ሙርቛ እንኩላ ግን። ኒስ ዓውቲስኖ ካብነዲ እኺርኺር ሻኽሮ ክድመቲ ጀረብዲሮ ግን። ከብተና ህንባዅ ክደምት ባሪ ኩቱ ላገሽኽር ተቓዅ ግን። ስዳድኖሉኻ ላኹ ናትክ ላ ዕላሚል ሰገሳዅ፣ ዪና ፈሀም ብነስ ሰላማድር ፍትሕድር እንካኹ ብሶት መሀድኖ ክድመት ጨበረኵና።


14. ወንቐራ ሙርቑኽ፣ ናይ ስርና፣ “ደቐርስነስ እንከላዅሉ እላ፣ ክራ ቋላዅ ኣከንኻ፣ ደቀርስግና ፍሪርሰዅ”


እና ጂብናር ናውክ ድገት ተከውቶ ኣከን፣ ዓስከር ሒል ጀረብደት ክንሲኒዅና። መሪ ህግደፍሩኹር፣ ኒውክ ዓስከር ሒልድ ገእይስት፣ ዓስከር ሒል ኒትክ እንካዅ እሰ ክንሲነዲንና፣ ዓስከር ሒል እንከልናኽር ሀቢዅና። ኒጋ ሰውረትል ኣኽን መሪ ሻኽነሰና ናን ኣኽታሲክ ዓስከር ሒል መለከኵና እንኵዅ። ኒኻ አረትረትል ዓዋዲ ኣዅኽ። ናይ ሙርቑሲ ካበገው እንኩል፣ ሙሩቑድ ገሪው ሙቑል ጋበነኵ። “አረትራ ፍትሕ ናይ ሙሩቑዅ ከለብርደን ፈተታሕ ዪቶ ግን” ዪነክ ከውሲ ና ጎሱክል ጉኢ ቱሰንኵ እንኵኑዅ። ህግደፍ እና ተቃወምቲ ኮል አተየን ብረስ ጂብድድኖ የኵ እማ ሲመርሊ መንደርተኵ፣ ዪና ኮልኻ ውራ ሓለት ህንበትን ናውክ አርእናዅ ግን። እና እንኩልኽር ኒሰና ናዲ ለመለም የውሲ ነዓአለው ኣከነን ለመለም ዪኖሎ ካያ ፍሪር ባረነኩልና። ኢትዮብየት ለመለም ዩኑ ናይ ግን ዪን ወንቐርኑ ሰጝናኹ። ጀበረቲር ደንብኻ ዪና ኮቁርድ ዓመጭስነኵን እንኵንዅን። እና ዕምጭኻ ኒ መረርና ሙሩቑልድ ሙርቑል ሲረኵ። ንድኻ ግናቲት ሙሩቑ ናይ ናዅ ወንቐረነኵ እንኵኑዅ። ኢትዮቢል ናይ ሙሩቑ እምነጋዅ መሪ ዋነን ዪና ጀበረት ጭገምል ለብርድ ውሪ ዲመክ ሓርብል መንደርትንት፣ ኒልድኻ ዪ ና ጎሪ ኢትዮቢየትል ህንባዅ መሪዲ ኢሳያስዲ ኒ ካበውዲ ኣስመሪል መንደርተው ከው ፍትሑ ግን ዮ መኸልታኹ ዋነን፣ አረትራ ጀብረዲ ትክዲ ተምኔታዅ ኣኽላ።

ሙርቛ ለመለም ናይ ወንቀረዲ ናይ ጀርብዲ ኣኸውድ፣ ናውክ ፋርዓን ካቢኖሉ ህንበኩና። ሙሩቛ ናይ እምነጋዅ ኣን ፋርዕ ግን የን ኒ አብድ ካያ ጋበኵ። ዓስከር ሒሊ እምነኵ፣ ከውስኻ ታንኪስኽር ጥይትረድር እብርክ ሲሮ ኣኸት ከትነሊሉ። ሙሩቑ፣ ኮሊ አረትረት ና ምራድድ ናት ተክረሪ፣ ና ናይ ተከውረሪ ኣኽሮ፣ ፍትሕዲ ሰላምዲ ንገስድረሪ ኣኽቶ ንድኻ ናውክ ዪነሪ ዪነሪ አረትራ ጀረብነኵን። ኒን ኣከገን ኻ ላ ሙርቛ አረትረትል እልሊ፣ ዪ ደርብድ ፈርድያ ግን፣ ሲርያ ግን ዪረን፣ ንርከውሲ ቦንባትድ ዲሂስኖ፣ ንር ሽማግሌትኻ ጥይትድ ቀመድኖማ ኮፍ ስኒሎም ዋላ ና ንይ አርእንን? አሪውሲ ጨቆናዅ እክብ ከዋኹ ኒ ሹትኽር ሑር ኣኽላ። ይንጋ እምንድክ ሑር ኣኽኖ ለመለም ዪናኽር ኣኸውድ ዪና ሙሩቑ ሲርነዲ ኤሪ ጨገምዲ እንትጊን ኮልኻ ፍትሕ፣ ናይ ሙሩቑዅ ስርኒር ኣኽራሲክ ከለብራኽ ፋይሕ ፈርዕ ጀርበድኵ። ኒን ኣከገንኻ ሙርቛ ዓመጭሶ መንደርትሮ ኣኽላ፣ ሓርብ ኣኽሮ ግን እን ሓርብኻ ብርዲ ርሕዲ ኤደሰና ውረድ ድጉስሮ ግን ላዅ ኤርኤዅሉ እላ፣ ድገትር ፈተታትሕ ሲሮ ቀደረኵ እማ ነበክ ሙሩቑዅል ላዃ እዋዅ ላዃ ከለብራዅ ኣኽጊ እና አረትራ ናትክት እረዋ ኣኽረት እምኖ ሻኽንዅን።  እርውናር ሻኽረሪ አረትራኻ እንሽኽ ዲ ዓብርዲ ድኩርትሮ መንደርትና ግን። ዪን ኣከገው ሚኽኒታት እስነክ፣ ኒንኻ “ላሓማ በለዱዅ” ዪረክ ክወሲ ና እርውናር ወንቐርግኒን ደርብሲ አበድነስ ለመለም ዩኖሉ ግን። እርውናር ኤሪውዱኹሲ ከለብርና ዓዋዲ ዪና ክለለው ግን። ኢትዮቢያ ሰኾረጝን ኤመታት ዪነት ደግደግሩ፣ ንርኽር ብተዲ ጨበልዲ ኣኽሮ፣ ከው ትግሪድ ክርነዲ ንጉስ ዓለም ሰገዱኑ ሰጘናዃ ዓስከርድ ዓሽበልሱዅ። እማ ሓርብልድ ላሪ መንፈዓት እላ። ህግደፍር እናሓን ሽካ ለጛ ኤመታሲ ሓርብል ህንበኵ፣ ኒላው ናድ ኻ ለብሮ ግን። ኒ መርሕኻ ዓሽበልስሮ ግን። ሓርብ ውሪ እንሽክ እንከለው ናው ድደው ግን። እና ኣቕሩን ሕጊ ላ ሙርቛ ሸረረፍና እንገት ንር ናይ ኤርቶ ጀረብረንኻ ሲሪቶ ኒውክ ፋርዕክ ከለብርዶሉ ህንበኩሉ። ሰላምዲ ጋመልነዲ እርውናር ሙሩቑኹልድ ናው እዃርሰው። ዓስከርድ ኮሊት ነደቅኖ ኻ ሓሰብሰጋዅ ግን። ህግደፍር ሳዋ እሰ ናትክ ሻሎትሲ አሸላ ታዊና ዓስከሩዅ ሰሶ እና ቋልነሰና ሹሽ ዮ ሓርብል ቱሶሎም ገሪው ከው ኩዊሱዅ፣ ኒን ጋመልና ናዕሳዅ ኣከን አረትራ ጋመልትድ። ንርቁር ንርትልድ እግረነሪ፣ ንቁር ንር ገንሺን፣ ንቁር ንሪ እሸውረውዲ ኩሮውዲ ኣኽሮ ንርኽር ስረቲ እንኵቲ። ሙርቛ ብሊኑዅሲ ቋላዅ እና ሲርና ሙርቑዅድ እና ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ ያዅል ክስኖሉ ህንብነኩን። ኒል እዳናዅድ ቋልስሮ ቀደረኵ።

15.ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ፣ “ሆደ ማእኮት ሻዅዅ፣ ኒ ማእኮትኻ ሙርቛ ብሊነዲ ኣኾ ለመለም ግን”

ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ ኒ ሰልፋ ኮንፈረንስሊ፣ ዕምጭሲ ለመለም ዩሮ ማእኮት ቱዉዅ። ዕምጭ ዕምጭ ኣኻዅድ ተረጝድ እንትኒ ወደንድ ዕምጭ ኣኸድው ለመለም ዩሮ

ብርፍ የት ከውሲ ድወ እርገት ናውክ ዋስናዅ ግን። ህግደፍ ለበን፣ ኒጉርበትል ኒስና ጉግ ሻኽው እንትግኒን ዪና ከውሲ ፈጠኒስኖኽር ፈሀምድኖኽር ኣኽነት ዋድሕ ሕስኒዅን። ዪና ወረባስ ዓሌትድር ሃይማኖትድር ፈተታሓ ሲሮ ሃቐነውስኽር ለመለም ዪንትሎም ወድሕድንዅን። ብሊና ኒላውድ ኒ ርሕሲ መቕርሕሮ፣ ኒ ጋብድ ጂጊስትጝሮ፣ ኒ ዓዋዲትልድር ትክየውስኻ ተከውሮ በዳናንሲኻ ማልዶ፣ ማእኮት አረትል እንተራዅ ፋርዕ ኣኾ፣ ኒ ሱቐይሲ ዪና መሪ፣ እሲኖ ዪና ብረስ ዪና ሸርመምስጝርኽር ቆርመምስግርኽር ለውድኖሎም ለመለም ዩኖ አስተሀለትና አሪ ደርብር ዋኒገት ፊና ፍድንዅን። ኔስ ዓውቲስኖኻ በሎትሱዅ እንኩላ ጀረብደት ፈሀምኖ ሆደ ደው ዪቶ ድጙንዅ። እን ሰልፍል እንቱሮና ፈርውስኽር ጃቢትኖ ቋልኖ አወያ ደርብድ ሻኽኖሎም ዋነትና ክቱብል ገምድንዅን። ብሊናር ዪና ወክትል ጀመርኒል ካያ ከብተ ዋነት፣ ግብርልኻ ሀሰሶት ቋልኑዅን። እንሰልፍ ዪነት ዋንከውር ዪና ሻን ኣኽነት ፈጠንዅን። በልጛ እንሽቕ፣ በልጛ ዓዋዲት ዲሂሰው፣ በልጛ ስማረው፣ በልጛ ልጝንቲ ኮል ሻኸው፣ በልጛ ደፍኤት ሳዳ ሓግለው፣ ብልንኻ ውድባት ካድራድ ኣኽኖ ፋይሕ ደርብ ግን ኣኽላ የክ ቅቤሲ አንሽሽ ፍደው ኣከነት ንድኻ ንጨለወው ናዋ ዪና ሻን ፈሀም ዓዋዲሩ እንግገው ውሪ አሪ በሎትክ እንኩል ህንበው ኔን ጂብድኖና ኣኽነትር፣ ቋሉዅ። ና ደርብር ከተቡዅ፣ ሰብርዲ ወተተስነዲ መቕጠንዲ እን ማርሔንሊ ዋኒሮ ተፍናዩዅ። ንድኻ ላሪ ወክትሪ ሽማጝሌ ዲቢል ገእስረሪ ፍሪሮ ላዅክ ኒ ክድመትል ብርፍ ዩዅ። እናሓንኻ እን እን ባድል (ባዝል) ስዊስል ቱናዅ ማእኮትል ጀኽስነኵር ሳብስነኵር እንኵንዅን። ብሊንሲ ጉድሮ ጋብና ስሪዕ ኣኾ እርጋዅ ንኪ ኒውክ ብሊናርድ ጋቢሮ ተር ዮ ህንበኵ። በልኻ ብሓር ካርጝል ኣኽኖ ወድ ውህር እና ዪና ክልላ ፊነስ ህንብነኵንሉ ዪኖ ለመለም ና ርሕሲ ኡድኖ ጀመረው ህንበንኩሉ። እማ ሆደ ነበኺ ብድልትሪ (ባዝልትሪ) ርሕዲ ላንቕዲ ከውዲ እሲቲ። ንደንቢ ጨጋዕ ኣኽኒ። ንደንቢ ዕልል አሪውዱሲ መኸልትኖ ራሕመት ወንቐርነሊ። ንድንቢ አሪውሲ ተክነ መንደርትነሊ። ንደንቢ ዪን ብሊን ኣኽኖ ሰላምድር ላሕመድር እርውናርድ አረትረትል መንደርትኖ ግን። ዪና አውርናርሲ ሲመር መታን ኢድህስነሊ፣ ውሪ ስማርኖ ዪና ጋብዲ ዪና ዓዋዲት ዪና ብረዲት ደኵስኖ ኡነሊ። እና እክብ ኒንኻ ፈሪዓኑኽ እክብ ግን። ዪን ክስታንዲ እስላምዲ ግን። ዪና ብራኻ እና ሌጋ ሃይማኖታት ዪንውድ እኩላ ገእ የቲሎም። ንኪር ቂርኻ ሰላምድ መንደርቱኑ ዲኒዅ። ንደንብኽር ዪና ብሪል ሃይማኖታታ ገጋዕ ጀረብነሊ። እና ፈተን ኔስ ጀርበውኻ ዪና ወረቢል እንትጚን ለመለም ዩኖሎም ዪና ዋጅብ ግን። እማ ሆደ ለኸስ ዲሂሳዅ ግራ ጫሕተሮ ዋኻ ኒ ወረቢል ናዕስሮ ጉላ። አርእብና ገሪው ጋብሰኵ። ዪና ኣጉዋር ከብረደውናኽር ሓሸምደውናኽር ዪና ክልል ና ውረበስ ደኩሶ እወገው፣ ና ጨገምሲ ልጝን ሲ አበድኖ እንከው፣ ናዳንሲ ተክለበው፣ ሓርብል ላጘሽ ደው የው ሰጚነዲን ከበርደነኵና። እና ናን ዪና ዋንትናኻ ዪን ጋበግኒሉ እን ወረባ ኒልዋድ ጋበኵ እንኵዅ እሞ ዪና ወረበስ እንከልናኽር ኣኽነን ሸኑርንሉ። ሆደ ነፈረንድ ጎዅ ተከዉሎም ድርጝ ያዅ ፈሀም ሻኸው ቢሰኒ። ኒንኻ ዋዕ ከው ብሊናዅዱዅ ግን። ብሊና ዓምጭስንኹን፣ ድድነኵን እንኵንዅን ዮ ገዓረኵ እንኵኽ፣ ቀድርደንኻ ካብና ግን እገአት ኣዅዅማ፣ ኩውረበስ ዓመጨውዲ ኣኽሮ ኒግርፍፍሲ ከሪቶ ቂርዲ ገርክዲ ደርብ እንጋዅድ ከውሲ መንከልናኻ እመሪሲ ድግም ግን። ድግምኻ ናትክ ቋላዅ ኣዃዅድ ጃር እን ላዉዲ እሲን ይነት ዪኖ ደኵነኩሉ። ዪን እሲኖ ቀደርነት እምነኵን። ፍጡር እሲሮ ኣከንኻ ላሕማዲ ኒ አውርናሊ ሸክ ክሚሮ ሻኽላ። ቱበርሰና ነራ እንደራ ለለክሱዃ ኣከንኻ ኒ ወረበድ ነፍዓላ ኒ ሹቱኽር ገንጆ ካላ። ሆደ ኣኻ ወክስክ ንር አውርናርሲ፣ ደኵስሮ ኡግሪን ማእኮት ቱረር ግን። ዪና ሻን በላይን ኣኺኒን ኮሊቁር ከተናኹ፣ ዪና ጉግ እማኒኹዲ ናን እንኩል ኒድ ፈረናዅ ስከዲ ዪና ዓዋዲዲ ኣኽን ዪና ዲነዲ ላሪ ወንድናር ሻኽላ።

ዪን ኒድ ጋለብኑ ዲነዅ ደርብ ዓዋዲ አውሮቢዅ ሸከርኖ ግን። ንድኻ ዪን ፋህማን ኣኽኖ፣ ዪና ክልላዅ፣ ደርብሲ፣ ኣኽን ዓጋለዲት ቃበብነኵን፣ ስርልድ መሓቁኖ ማልኖሎምኽር አርእነድ ኣኽኒ አርእና ብነድ ለመለም ዩኑ ዲኒኹን። ዪና እክልል ዲሲነሲዅና ሓየምድኖ፣ እንኩለድ ኣኽን ሃይማኖትድ፣ ዓሌትድ ኣኽኒ ድገሲ፣ ደቆስኑሎምኽር፣ ከኻርኑሎምኽር ሰጝነኵን። አብድ አበ አበ ይንኵን፣ ኣን ነልድ እኳርሱዅን፣ ይረክ ጀመርነዲ ጠርቕ ከፈልነዲ ኣኽጋዅ ኒድ አወይሲ እና ወረበድ ኣካዅ ላሪ እሲን። ግብርድ ታለይቱት ኣኽኖ ዪና ክልል ዓዋዲት ዲሂሰውዲ ዓገልነኵን። ንድአወይሲ ዳዳ እላ። እንኩላ ኡረሪዲ ገብረሪዲ ሀብነ ክንትኒዅን። ንሪ ከለብርደን ከለብርነኵን ንሪ ነዓልደን ነዓልነኵን።
ዪና ናይሲ እንኩል ገወርድኖልና ገሪው ወክት ጨበርኑዅን። እንኩል ና ሲመር መታን ደው የው ግን፣ ናው ሳንኪተናዅ ርድቕ በለዱዅሲ ና ናተል ቱስና ግን። እና ጉግ አውሮቢዅ ፈራዕ ኻ እን ሰልፍ ስልጣንሳ ሻኻዅኽ ከውሲ ኒ ጀረበሰና ጎሊሱንግሲክ ፈሪርሊ ቱሶኵሉ፣ ንድኻ ሲመርሲ እንሸሸዎ ስልጣንሊ ኮፍ የኵ። ዪና ኮሊትል ኣኸው እኺርኺር እንሽኽ እርጋዅሲ ናውክ ፈራዕድ ድጙነድ እስተዅ ግን ዪነክ ላዅ መርሕነት ውሪ  እንኩላ ኒድ ውነቀርሳዅ እላ። እን ደርብ አውሮቢዅ ፈራዕድ ሲመር አረርው ዪና ሻንኽር ከውሲ ዓምጭድኖ ግራ ናይ ሙሩቑሲ ቋላኹድ ላሪ እሰናዅ ሻኽኒ። ላዅ ለጛ ወንድርናርዲ ድገቁር ግን ዪንክ ምለናኽዲ ናውክ ኔን ና ሲመር መታን ግን። ዪና ወረበድ ንኪ ኒ ጋብድ ጋቢሮ ኒ ዓዋዲት ተከውሮ ካቢገው እመሪ እሰነው ሻንኺን። ኣዳም፣ ወልወላዓሊ ናፍዕ ኣኽሮ፣ ኣከን ኣታቲን ኒዅ፣ ኒ ኽርድ ልጝል ኒ ሻንዲ ሰላምዲ ሓሳነዲ እሰን፣ ኒፈራዕል ኒ ለበከድር ኒ ክኺናርድር ሰድርሶ ደኵሰጛኵ ኣከን፣ ኒድገትል ኒ ክደምትድ ኣኽን ኒ እምንድ፣ ኒ እክናርድ፣ ከበራዅ ኣከን፣ ኒልድኻ ኒ ወረቢል ዋስሳዅዲ ከበራዅዲ ኣከኵ። ጋይትሮ ሳሎን ኣኽን መንኪነት እስናኻ ዳብርና ኣኽላ፣ ጋይትሮኽር፣ ኩ ሻንድ ኣኽን ኩ ድገቁር ኩ ወረበድ፣ ኩ ኮሊ ቁርድ እሲቶ ጃር ፈሀም እውነካ ወንተረው ኣኽጚ እክብ ከወውድ ኣከው ትክየው እስና ጃር ከለብራዅ ግን። ላ እንኩለትል ጨጊዕስሮ ከውሲ ናዓልነዲ፣ ኒን ዪናኹሲ ከለብረላ የረክ ሓሰድነዲ፣ ኻ ኮሊር ክደመትር ኣኽላ፣ ብሊናር ደርብር ኣኽላ።

ጂብናር (መግዛእቲ) ይነት ደንቢራ ወተሰትና፣ ዪና እንኩልኽር (ውድብ) እን ትልልስሮ እርጋኹሉ ሹዅደስ እቢስድኖ ጨበርኑሎም፣ በሸቕ ሸቕ የሰና ኢስነትሉ፣ ንድኻ ሙሩቑ (ብሄርት) ዓዋዲት ዲሂስኖ፣ ዋንትነት አርእነን ዪና ጨግምሲ እንክኒል ሓየምግኒድ። ዪና ቁር ኣሜሪካ ፊልምዲ ኣሜሪካ ጎወሊዲ ዋሱኑንግሲ ህንባ ዪግኒን ትም ዪናኽር ኣክነን፣ እን ዪና አውርናሲ ዪና ቆልዕ ኣኾርልድ ሓከክነኵን ንድኻ ድድነኵን እንኵኑዅ። ሶማል ናጋብ ጋብነኵ ና ሰረና ሰረንኵ ና ነብራ ቋነኵ። እና ሶማልሲ ቀበብነት አርእንዅማ? ዪን ሱቆት ሱቆት ህንብነኵን። ሶማል ዋኺተነን፣ ና ናይሊ ዋኺተነኵ እንኵኑዅ፣ እመሪኻ ላሪ ኮሊ ሰላምዲ ፍትሕዲ ሻኽረሪ እሲድኖ ግን። ዪንኻ ዓውዲ እንግግናኽር ጋብ እንግግናኽር ወላ ኮሊ ይነሪ ውራ ተኺቶ ግን። ዪና ቁርኽር ዪና ጋብሲ አርእገው፣ ዪና ዓዋዲት መሀርስገው፣ እና ኮሊት ወንተርድነመላ? ዪን ከው ግን። ከወሰናኻ ዪና ብረዲ ዪና ጋብዲ ዪና ዓዋዲዲ ሻኽንዅን። ጃርኻ እና ብራ ኒስ ከስተኖ ውሪ አስለምኖ መንደርትኖ፣ ውሪ እገለዅራ እገለይቶኽር፣ ውሪ እገለ ኮኽራ እገለቶር ድገትልት ዪኖ መንደርትኖ እዉኽና። እና ጃር እውንሲ አርእጋዅ እላ። ኮዶ ናእበድኻ ያደራ ያደራ ይነኵለ፣ ና ለበከድኻ ዪዲ እልኒ ያዅሰና፣ ኒልድ ሺርነን ዪና እክልላ ዓዋዲትል ሺርነት ከቲኖ ሻኽኒ። ዪና ዓዋዲ ከው፣ ጃር እምነው ነደቐው ግን።

ሆደ ኣኻ ወክትልክ ፣ ሻና ዋኸስ ሰላምድር፣ ዲበድር፣ ሽማግሌስኽር፣ እንክቶ ግን ንር ጉግ። ኒንኻ ዪና ክልል ዓውዲዲ ናው ለውድናኹኣና እክትናር ጝን። ጃር፣ ኣዳም ፈጠሩ አሪው የነውሲ ድማሮ ፈጠርለሉ። ኒላውድ ትክዲ ጂባድነዲትል ፍሪርዶ ፈሀም ኡዉኹሉ። ንድኻ ሌጛ ዪና ሃይማኖታትር ኒስ ክንሰኵ። ብሊናኽር ኮሊትል ረአይ ክሚሮ ኒ ዋጅብ ግን። ሆደ ዓዋዲ ብሊነውሲ ደበልቶ ከደማዅ ኣኸውድ፣ ዪና ለመለም ከለብል ፍትሕዲ እኺርኽር ምዅርነዲ ጋመልዶ ለመለም ዳጝ ለመለም የኵ። ናውክ ሕበርስናዅዲ ናውክ ዓገንባዅዲ እክብሳና እንትሮ ጀረበኵ። ናውክ ላ ሽንፊ ኢሳይስሩዅ ዳናኽር ኣኸውድ፣ ሊጘር ጨገምሲ ደንቢራ ባርኖ፣ ሰልፉዅሲ ቋልኖ ለመለም ዪኖ ላ ብሶት ዋኒሮ ለመለም ዪነኵን። ሆደ ሙርቛ ብሊና ግብርሊ ካያ ጋጝኖ፣ ሕውንስኻ ባርኖ ግን ኒ እስታት።

ሆደ እና ወክት ኒል ዪና ከውሲ ላሓምድሮ ኒ ጋብድ ጋቢሮኽር ኒ ዓዋዲሲ ጀምርዶኽር ኒ አባይሲ አሪው ጋባይልዲ ኣኾ ለመለም ዮ አርትረትል ኣኽኒ  ዪና ወረቢል ፍትሕ ናዕስሮ ግን። ደንቢራ ወንተርደክ ሰደደውዲ ፈተታሕሰውዲ ጋባት ኔን ሩጉማን ዪና ትክ ጀረበገውዱ ኣኸት ኒውክ አርእሮ ፈህምደቲ እንኩቲ። አረትራ ዪና ክብር ግን፣ ኮዶ አረትራ ዪና ወንቀረስ አርእቶ ደበልትኖ ለመለም ዩኑ፣ ዪና አውርናርሲ ትምስጝኒ ድውኒንላ። ዪና ቀሺራ ዪና ሸኽ ዪና ወረቢል ህንባዅ ጨገምድ ሰብክን። ብሀርኻ ጸሎት እሲን። ግናትትኻ ሆደር ኣስታትሲ ጉድኖ ለመለም ዪንን። ትምድ ኣኽኒ፣ ጨግዕድ፣ ቁLጢሲ ኣኽኒ ህረብድ፣ ኮደክ ጂብሮና ግራ ታሚትሮና ኣኽላ። ዪና ክልል ዳሉል ብራ ፈርነስ ድዳ ኣኸት ጎሊቱኑ ሰጝነኵ። ዪጝር ኣሜሪካ፣ ከናዳ ጋእ ዩንዅን፣ ላርኻ በልጥሕኒ፣ ጂባዅ ዪነቁርሲ አድኖ ድድንዅን። ና ጋብዲ፣ ና ዓውዲዲ፣ ና ብረዲትል ሀሰድንኹንሎም።

ወንቐራ ናይ ሙርቑኽ ኒ ሕዱድ ውሪ ኒ ግንዲ ሲርሪሮ ጀረበጝር ላሪ ዕምጭ እንገት ሲሪሮ ፍትሕ ከምት እምነኵን። ኒንኻ ሙርቛ ወንቐረን ወንተስታዅ ግን። ናን ኣኽራሲክ ሲርዶ ወንቐራዅ ሙርቛ አርእኒ። ሆደ ሙርቛ ብሊናዅር፣ ሲርና ያዅሲ ካበላ፣ ኣከንኻ ኒ አርደት ዪና ከው ኣኽነት እምነኵ። ሆደ ማእኮት በሎትክል ኒስ ገምድላ። ናይ ሙሩቑዅ ከበርዶ ሽብከር ኮድ ደንቢራ ወንተርነሊ። እንኩል፣ ናይ ሙሩቑዅ እምነገው ውራ የነት አውት ጋብነሎም ዋንትኒነድን ድምና ነፍዓላ። ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ፣ መዓፈይ ብሊናዅ ግን። ዪና ከውኻ እቡዳን ኣኽኒ። ሺራዅ ቋለውዲ፣ ጂበውሲ ትክሰውዲ ዓግላን ግን። አረትራ ዪና ክብር ግን። አርትራ ዪና ሰፈላልዲ ዪና ደፍአዲ ግን። ኮዶ አወይረሪ አርትራ ዪንኻ ኮዶ ዪና ናይ ግን። ማሕቡስ ኣኽቶና፣ ዋንትኑ ሓቐቕድቶና፣ ዪና ቁር ንርቲ ቋለነን እግረው፣ ኣኽቶ ጀረብነሊ። ዪና ገነርሰና እንከልነሪ፣ ዪና ጀኸሪሰና እምነሪ፣ ዪና ናይሲ አርእረሪ አርትራ ኣኽቶ ለመለም ይነኵን። ሆደ ይንነዲን፣ ዪና ናይ ወንቐርንነዲን፣ እንጠረውና ዋነነን ኩራ ዓስበሩዅል ትዊኒን። ዪነ ክሊ ዲጋዅ፣ ዪነል ኣኽሮ ዘበት ግን። ክብርድር ፍትሕድር ናይድር መንደርትነሪ ኤርትራኻ ሺራዅ እልላ።

16. ሸፈልድ (ፈደራሊዝም) ካዅ፣ መሪ  ፍትሕ ሻኵ፣ (እርውርናዲ፣ ላሕመዲ፣ ብጅኽናርዲ፣ ኮዶ ነብራ ሓልብሰዅ ኣኻዅድ ሽፍል ጀረብደኵና)

ደኮው ኣውካትል ዪ እንኩላ መርሒቶ ሻኽቲ ዩኖ ጂግስኑ ሰጝነኵን ግራ ዪና መሪት አዋሃነ ምቕርሕንንሉ ያዅ ፈሀም ሰጘለና። ዪና እንኩል ናው ጀረብናኹ ሰቐር መሪሩዅ እሲድኖ ባርኑዅንሎም። ኒንኻ እን ለመለምስኽር ጂብዱዅ። ኣኻ እንኩላ ወረቐትል ክስረውዲ ግብርድ እስረውዲ ናት ናቱ ግን። ናትካ ሙሩቑዅ ውሪ ከዋዅ መሪ ተከልስሮ ኣከን እን እንኩልኽር ናትልድ ክንቲድኖ ህንበኵሎም። ዓደግሶ ፈራዅ እንኩላ እመሪ መሪ ሻከን አርውዲ መጢቶ መሪ ተከልዶ ዘብት ግን። ኒንኻ ህግደፍል ቋሉሱዅ። እማ እንኩልሲ ጃርሰና እምና ባርኖ ና ጉግ እመሪ ውራ ተካዅ መሪ ተከልድኖ ግን ከው አርእርሉኽር ኒ ረአይ ኡሮሉኽር ናን ትልድ ክንቲሮሉኽር ወንቐርኖ ህንበዅና። ናን ህግደፍቲ ለብድንን ዪና፣ እንኩላ ዪሪ ዓውቲትርንግራ ዪና ዓወድናር ግን። ህግደፍ ሙሉና ኒል ገእ ዩዅ። ሙሩቑ፣ ናጝር ምልሰጝኒን እናሓን ዋድሕድ ዪና ረአይሲ ከወል ገምድነኵን እንኵንዅን። ኒንኻ ደኮውሲ ገምድሮ ጉድሮ ቋልና ጀረብደኵ።

ንክትልት ፍትሕ ደርብድ እመሪር መሪት ጋበግኒን ዓፈነውና ዓመጨነትና ኢርእኖ ህንበኩና። ንኪ ጋበግነሉ እመሪ ክድመትሲ ዓንቐፍሮ ግባና ኒ ናዓርዲ ህንበኵ። ሲመር ገሪ ከውሲ ከቲሰኵ። ንኣኽነዲንኻ  ዪና ረአይ ሆደ እናኮሊ ሸፈልድ መቕርሕስቶ ግን ዪና እሽታት።  እና ጉግ ንሰና ሻዅ መሪ እርውርናዲ፣ ላሕመዲ፣ ብጅኽናርዲ፣ ኮዶ ነብራ ሓልብሰዅ ኣኻዅድ ግን። አርናር ወንቐርናኽር ኣኻኵድ ኒል አርኖሉ ጉግ ህንበኵ፣ ዪና ኮሊ ገሪው ሙሩቑድር ገሪው ዓዊድኽር ኒት ኒቱ ኣኻዅ ዳበርና ሩቑኽር ሻኽረሪ ኣኸውድ ላሕማ ጀረብደኵላ ኒስኻ ሸፈል አርኖሉ ቀድርነኩን፣ ንደንቢ አረትራ ላ እንክላ ጓዅራ ኣኽሪን፣ እንኩል በሎቱሱ ከወል ሱኵርኖ ፍሪድኖኽር ፍሪርስድኖኽር ፣ ና ፈሀም በሎትክድር ኣኽኒ ጋመልኒል ና እሽታት ሱኩስድኖ ጀርብዳዅ ኣኻዅድ እና ሸፈል ቀሓርዲ ዋኸዲ እንገት ናትክ ገበልዳዅ እኽነዲን፣ ንድኻ ዪና ኮሊ ደንቢራ ከብትረ ህንብረሪ፣ ኣቅሩንዲ ሰላምድ በደራርን ዪቶ፣ ንርቁርድ ነብረዲ ምህሮዲ ትልልዲ ኡቶ ሸፈል ፍትሕዲ እኩልናርድ እዋዅ ኣኻኹድ እና ፈሀም ሸፈሉዅ ዪና ኮሊትሲ ኣካዅ ኣካዅ እሽታት መሪሩዅሲ ለመለም ዪነኩንሉ። እንኩል አረቲው ብጅኻነክ እና መቕርሕ ኒስ ነጨገነኵ። ህግድፈ ለብኒ ካያ ግራ መሪ አረትረዅሲ ከውድ ኣከሰና ሀብነ ተከልና ጨገም ሻኽኒ የነኵ። እና ፈሀም ሸፍል ሒል እሰ፣ ኒት ተዳፍዖው እንትነሰና ኮዶ እን ጉጉሲ ነጨግነድ እማ “ፈተታሕ ያኹ ሕኩመት” ሕኵመት ኣኽኒ የንኵ እንኵኑዅ። እና መሪርሩዅድ ቋላዅድ ህግደፍር “ፈተታሕ ያኹ ሕኩመት” ህንበኩና ዪነክ ብሮፓጋንዳ እስነኵ። ወልታ ዶባትትኻ (ዞባታት) ና መሪ ሻኸውሰና ጋብነኵ። እማ ውሪዅ ኔን ኒት ድመናኽን ዪነን፣ ሰውረት ዪናዅ ከውሲ በለትስል ሕበርጚ ይን ይናዅድ ፈራ ዪና ዓዋዲ ኣኽነዲን ግን። ሙሩቛ ከውሲ ሕበረዅ ድርድር ኣኽኒ፣ ከውር ናድ ኣኻኹሲ ፍሪሪኒን፣ የንቲ ኣኽናዅድ፣ ከዋ ጃብል ዪና ረአይሲ ገምድነኵን። እና ሸፈል ንኪ የና ኮሊትል ገለ ክረም ጀረብነዲንሉ እንተራዅ ኣኽላ። እማናኽር ዪና ወረፍ ኮሊሩ ና ምቕርሕ ሸፈልድ ግን ንሰጛዅ። ብሊንሲ ቛልነን ሓየምነን ግብር ከፈልኑ እርጉን ግራ ዪነኮል መቕርሐውና ሲመር ከበሲልድ ኣኽን በረኸሲ ምዅሪነክ እንትኒና። ውቤር ዳልየትል ሲመር ዪና ወረቢል ኡሰሰናኽር፣ እን ሲመር አዳዅ ዪና ኽር ኒሻንሲ ኣኽን ወረበስ እክቦ ገውረለ ዮ፣ ዓልያት ናውክ እን እማኒሰና አሸ ገምድነው ሻንሲ ሰዓርጚኽር ኒ ጀርበኣዅሰና ከውሲ ዓመጭግኽር፣ እንስታት ኒት ሰየመውዱሲ ብሪል እሰጚኽር ሰላምድር ፍትሕድር እኽርሰና ናትክ ሓቆፎ ሰጘኵ። እና ሲመር ከደንድ እንተርና ሃይለስላሴር ወክትል እንታዅ ግን። ኒንኻ ኣምሓር ናኮል እሱኑ ሰጘንዅ ግን። ዪና ኮሊትል፣ ከውሲ ሃይማኖትድር ዓሌትድር በኒነ፣ ና ተኻዅ ነፈርሲ ሲምር ኡኖ፣ ና እስታትሲ ካያ ብሪል ገድእዳዅድ፣ ፈጠርኑዅ። ኒንኻ እስታት ጂብናሩኽ ግን ፍዕለንኻ ድዳ ግን።  እንኩልኽር ሰውረትል ኒስ ትክሲድኖ ፍኖ፣ ከው ና ምራድድ ናት መቕራሓኵ ፍሪርጚኒ ደርፍፍሲ ሒልድ አበድኖ፣ ናት ተካዅ ኮፍ ሱኑ ዲኒዅ። ህግደፍር ኒሰና ኒ ዓሳክርሲ ወረቢል ጣዕሰ ህንበኵ። ኔንኻ  ንሽቕ ይሰንኵ። ንሽቛ ዪሳዅሲ ሀበኵ ግራ ኒድ አወይሲ ፈሮ ወርቢ ጨገምሲ እንክሮኽር፣ ወረበዲ ሰሀርዶኽር ንየት ሻኽላ። እንበኣር ዪን ዪነት ተክነማ መንደርትንን ወላ ዪነት ዓመጨውሲ ተክነ መንደርትንን ያዅ ወንቐራ ኒውክ ፍትሕ ጀረባዅ ቋልዶሉ ሻዅዅ።  ዪን ከውማ ወላ ሕያትት ዩኖ ዪና ሹቲ ወንቕርኖ ሻኽንዅን። ውሪዅ ይነን ሕያይት ግን ምቓቓ እስርኵለን ግራ ከው ጃር ፍጡራንሲ ምቓቓ እሰለሎም። ብሊን ኣኽንን እሪው ጋባይል ዪን ይነት መቕርሐውሲ ዪና ነብክልድ ፍሪርኖ ቀደረጝናኽር ፍጡራን ኣኽኒ።  ሆደ እና ናይ ኒስ ወንተስቶ ግን። ዪን ዲርው ኣኽኒ ሽንክራ አስመሪዅድ ኣኽኒ እሪውዱዅ ሰስ ዪስኖ። ዪና ጋብዲ፣ ዪና ዓዋዲዲ፣ ዪና ብረዲ፣ ዪና ከውዲት ተከዋዅ ሸፍል መሪሩዅ ወንቐርነኵን። ዪና ወለልድ ና ወርበስ ናልውድ መርሕድኖኽር፣ ና ጋብሲ ኣኽኒ ና ዓዋዲት ጋመልድድኖኽር ና ሓቂቕ ግን። ደሽክልያ ኣኽኒ ሽልያ ትርጅማንድ መቕርሕሮና፣ ውሪ ኮዶ ንሽቕድ ውሪ ምቓቓድ መቕርሕስኖ ጀረብነሊ። ንኪር ቂር ኒሰና ዲነዲን ዪና  ክብርዲ ዪና ናይዲ ድፈንሶ ህንብኵ።   ዪና ክልል ኒሰና ዲኒና። ጭግዕር ስጝኒ፣ ኣኾርሲ ክብስኖኽር ፈሩኒ እርጝኒ።

ንድኻ ሸፈል ዪና ኮል መንድርተን፣ ላዅ ኒ ዓዋዲሲ ኒ ዅረድ መቕርሕስሮ ግን። ኒንኻ ዪና ኮሊት ሒለቲሪ እሲኦላ ግን። ኣውራጀዲ፣ ሃይማኖዲ፣ ዓሌትዲ ሲ ሲርና ክብቲሮ ግን። ላዅክ ኒወረበስ ኒ ላውድ መቕርሐሰና ሰናይ ዪንኮል ጋመልዶ ግን። እና ዪን ቋልናዅ ሃይማኖትድር ኣውርጀድር ዓሌትድር ፈተታሕ ዪኖ ህንብናዅር ኒ ትላ ሸፍል ግን። ዪና ነብክል ጉኡዲ እኺርኺር ቐደርና ብነዲ፣ እኺርኽር ሙዅርና ጨነቶ ዪና ኮሊት ደንቢራ ወንተሶ ህንበው እንኩልኽር ድግ ይድኖ ግን። ውሪዅ ላኽክ ኒዅሲ ሻኾ ግን ን ሸፍሊ እንተራዅ። ኒንኻ ዓለምክ ንኪ ኒድ መንደርታዅ ጉግ ግን። እና ሸፈልድ መንደርተው መሪታት ንኪ ናው ካያ ሰላምዲሲ መንደርተው። ኒን ቀድር ርድቕር ቀድር ከዋዅር ወንቐረላ። ኣዳሚንዱዅራ ጃር ፈጠሩሉ ኒ ጨገምሲ ኒልውድ እንክሮኽር ቋልዶኽር ዓቕም ኡዅሉ። ሙሩቛ ዪና ኮሊር ጃብ ድየው ግን። ናወክትል ሃይማኖትድር ድገስኽር እውራጀድር ከው ዋኺተ ሰጝኒ። እንኩል እንትነደንቢ ዋኸዲ ስርነዲ ዪና ኮሊትል እንተድ ናውክ አርእንዅን።

ኒትክ ሒልድ እንክኖ ጀረብና ዪና ዓዋዲ ኣኽላ። ዪና ክልል ክረስር ጠርቕድር ዓንኺስኽር እንክኖ ሻን ነብክል ሙቑለስ ሙኩድኖ ሰላምድ መንደርቱኑ ቋልኑዅን። ሒል ሰላምድ መንደርዳዅ ኣከን ህግደፍር ሰላምድ መንደርትትድ። ሻን ነብክል ሒል ጀረብደላ። እኩብ መሪኻ ሒሊ እምነኵ። ፋታታሕ ያዅ ምርኽር ኒልድ ኪደላ ኣኽጊ ጂብሮኽር ቀደረኵ። ንድኻ ሸፈል መሪ ናትልት ዪና ከው ፈሀምድኖሉ፣ ሙሩቑ ለመለም ይነኵን። ሽፍል መሪትል ክረም ናው ጀረብናዅሰና እሲድኖ ሳምሓለሎም። ከው ግን መቕርሐው።  ንትክልድ ዪን ግናቲት ሙሩቑ ዪና ጋብ ድድጝንኽር ዳድስኖ ሓቐቕግኒኽር እና ሽፈላ መሪ  ጀረብደኩና።  ዪና ርሕሲ ተከውናኽርሰና ቋልኖ ህንበኵና።

17. ውሪዅ ሸፈል (ፈደራል) መቕርሒ ዪና ኮሊ አረትሪል ጀረብዳዅን?

ዪና ረአድ ሽፍል መሪሲ  እናሓን፣ “እምነና የውሲ እምነሊ” እምን ዋነንሎም ናውር ከወል ስኵሪኒን። ጋብ አወይስኻ፣ ወረቐትል ከዅ ጀረነኵን።

1.ሸፈል፣ እርውርናዲ፣ ላሕመዲ፣ ብጅኽናርዲ፣ ኮዶ ነብራ ሓልብሰዅ ኣኻዅድር፣ ሻን ነብክል ህንበው ኣጭጉምሲ ሰላምድ እንካዅ ኣኽነዲን፣
2.ሸፈል፣ እና ዪና አረትራ  ገሪው ዓውዲዲ እምነዲ ሙሩቕዲ ሻኽረሪ ኮሊ ኣኽረውድ፣ እኽርኺርሲ እምኖኽር፣ እኺርኺርሲ ተክለብኖኽር፣ ዪና ምራድድር ውዕል መሪሩኽ ቱናኽ ደርብ ብዳዅ ኣኸውድር፣
3.እክብ ኣዳምሩዅ (ሕብረተሰብ) እና ሸፈሊ፣ ና ጋብዲ ና ዓዋዲትድ ና ብረዲት ና ከስኽር ሓር ጀበርትድ መቕርሕድኖ ናይ ኡዋዅ ኣኸውድ፣
4.ሻን ነብክል ሰጘው ቓሓርዲ፣ እንሽኽዲት፣ ቅቤዲት፣ ትልላዅ ኣኸውድ፣
5.እምንድክ ከደንድ ዓመሮ እንተረውሲ ገበብቶ ሒል እውዅ ኣኸውድ፣
6.እቕሩንዲ ዕዳጋ አርቶ በደራሪን ዪንል ኣኽን፣ ጋመልና ኮዶ ላ ገፍድ ካያ ኣኽጊ ንትክልድ ፈተታሕ ዪሮ፣ ርድቕ ኮሊሩኽሲ ላ ገፍ ካያ ኣኽጚን መቕራሓዅ ኣኻዅድ፣
7.ነፍር መሪሲ ኣኽኒ ሒለቱውድ ዓምጭስጝን ተከዋዅ፣ ሙሩቑል ውሪ ኣውራጂል ናይ ነፍሩዅ ኣኽኒ እምነቱዅ ዳድስጝ ጥበብድ ገዋዅ ኣኻውድ፣
8.ሸፈል ክረም ሓር ደርብድ ከደንዲ ወንድናር እሲድኖ ደርብ ብዳዅዲ፣ ገበብታዅ ደርብድር ወንድናር ርድቑዅ እሲድኖ እኽን ናይ ኡና ኒዅ ኮሊት ዳበርድኒል ካባዅ ኣኻዅድ፣
9.ሸፈል መሪሩዅ ኮሊ ዲቢል ድጙረውሲ፣ ሒልድ እን ሸፍል ክረምል እርጚጚን ነጭግቶ ውሪ ኪዳዅ ደርብድ እርግስቶ ናይ ድጙኒዅ እዋዅ ኣኸውድ፣
10.ሸፍል ክረም ነበክል ሕኺርኺርሲ ካብና እዳንዳዅዲ፣ ኒሰና ጨገም እክብ ኣዳምሩዅ፣ ውሪ እምነቱዅ፣ ውሪ ዕምጭ ክረሙዅ ቋልሰን ጥበብድ እንክስሮ ለመለም ብዳዅ ኣኸውድ፣
11.    ፈሪዕ (ደሞክራሲ) ጋመልዶ፣ እንኩል በሎትሱ ሰላምድ ጋጝድኖ፣  ከው ድንጋሕድ ና አውርናሊ ኣኽን ና ጨገምሲ እንክኒል ደርብ ብዳዅ፣ ሓዳይስ መርሐው እዃራዅ፣ በደራሪን ሰላምድ ብዳዅ፣ ኩዴታ እንትጚን ገበባዅ፣ ሲመር ሰላድ ላዅልድ ላዅል ደክሮ ደንገጋዅ፣ ክድመት ናትክድ ጋእ ዪሮኽር፣ መሪትል ከደመው ሰውጚን ተኸዋዅ ኣኸውድ ሸፈል ዪና ኮሊትል ነገስሮ ጀረብነኵን። 
ሆደ ፍትሕር ፈሪዕድር ዪና ኮሊትል ተከልስሮ ጀረብናዅ ትኹል ሸፈል (Symetric Federalism) ግን። ኒን ኣኽሮኻ ናውክ ክረም ሸፈሉ እኩላ እርውናርድ ውዕል ኣኽሮ ህንበኵሉ።

ኒንኻ አረትረትል ነገስሮኻ ሰዃ ዲባታት (Parliament) ዋኒሮ ዋጅብ ግን።

ኒንኻ እና ለጘትርጝን ኤመታተል ዓደርደሪ ዪና ኮሊት ትልልኖ፣ ዪና ናበክል እምነት ሓገልኖ እኺርኺር እንሽኽ እስነዅዲዅት ብሕል ዪኖ፣ ፍትሕዲ ናይዲ ሙሩቑሲ ቋላዅድ ደንገጝኖ፣ እማ ሃይማኖትድር ኣውራጀድር ዓሌትድር ዪና ዕልል ዓፈንስጚን ክድመትል ሃከብኖ ደርብ ጠፍሕድሮ፣ ቀደራዅ፣ ዲባታት ግን። ዕምጭድ ድጙና ዋነጚን ላዅ ጂብደን ላዅ ትክሳዅ ላዅ ቂልሰን ሊጘር ትንክባዅ ጉግ መርሓዅ ፍትሕ ግን።
1.ኮሊር ድባ (National Parliament) ኒንኻ በሎትክ ብጅኽ ከዋዅ ትወነኵሉ፣
2.ሸፈል ዲባ (Federal Parliament) ኒንኻ ክረም ሸፈል እኩልናርድ ና ኣዳምድ ትውሰኵ፣
3.ዲባ ሙሩቑዅ ውሪ ኣውራጂዅ ውሪ ዶቢዅ ና ወረብሊ ተከልሳዅ (Nationality 0r Regional or Cantonal  Parliament)  ኣኾ  ፈሪዕድ ፍርርሰውድ ትውሳዅ።
ናውክ  ሙሩቑዅ ውሪ ኣውራጂዅ ውሪ ዶቢዅ ኮሊር ሱቖይሲ መንደርታዅ ማእኮት ከትበንኵ። ናውክ ኮዶ ላ ምራድድ ነብካ ሓር ኣኻዅ ልጝን ብይን (ቤት ፍርዲ) ናትክ ደየናዅ ተከለንኵ።

18. ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ፣ ትልማ በሎትክ ወቐይ


“ጉሮ ጀረባዅ ወቐይ ውሪ ማእኮትል ቱወኵ፣ ኒ አውርናርስኻ ሽኻርደኵ፣ ድዳ ካውራዃ እንቛር ቛሪሲ መለሰኵ፣ ሰልፋኻ ድግምል ውህርግን፣ ደንበረኻ ልኽሱ መንደርተኵ፣ ብሊና ነልድ ላዅሲ ፍሪርዶ ኒ ዋጅብ ግን ”


1.ነብካ ሸንሀት

1.1 ኣቅሩና ፍትሕዲ፣ እኩባን ኣዳምሩዅ ናይድ ድጙናዅ፣ ኒ እንታኽድ ናይ ሙሩቕዅ ቋላዅድ፣ ዪነት ሙርቛ ብሊናዅድር ዪና ብረድር አርእኖ፣ ኒሰና ብጅኻና በለትሱ ዋኒሮ ከውኻ ሓር ኣኾ ፍሪርዶ፣ ሲመር ሰላምድ ሻንሊ ካርዶ፣ ትዲል ኣኽኒ ሸኽዳ ሻክነድ ዪና ብራ ዓምቕጚን፣ ሸፈልድ ክረሪ አረትራ ዋኒቶ፣ መቕርሐውዲ፣ ደንገገውዲ፣ ፍርዲ፣ ሲሮ ከድምሮ፣ ኮሊትል ኣኽኒ ዪና ብሊና ብሪል ኣኽኒ ነገስሮ ለመለም ዪነኩን።
1.2 ሙርቛ ብሊናዅ ኒ አውርናርድ፣ ሒል ዋኒሮሉ፣ ኒ ብሪል ፍረውሲ ሓር ኣኾ ድጛዅ ኣኽሮ፣ ኒት ክሰው ማእኮት ፈርዕድ ጥፍሕድሮ፣ ብሪል ገድእድሮኽር፣ ኒ ፍትሕ ኻ ኒብሪል ናትካ አወይሲ ኣኾ መንደትሮ ለመለም ይነኵን።
1.3 ብሊናር ቛላዅድ፣ ብሊና እዃርሱዅንሲ ኣኽኒ፣ ወንቐረድ፣ ኣኸት፣ ዪና ብሪል መንደርተው አሪ ሙሩቑ ቁርኽር ና ናይ ማእኮት ደርብድ ተከውሶ መንደርትድኖ፣ ሃይማኖታት ዪነው፣ ዪና ከው ብጅኽድ ሰገደው እስላምዲ ክርስትዳንዲ ኣኸት፣ ኔንኻ ዪና ዓዋዲርሰና እኩልናርድ መንደርትድኖ፣ እምኑ፣ ኒሰና ሓር እምነቱዅ ተከውስሮ ለመለም ይነኵን።
1.4 ሙርቛ ብሊናዅ ኒ ብሊናርድ ነየትሮኽር ከበርዶዅር፣ ሓር ኣኾኻ፣ በሎትክ ኒ ብሪል ፈርውሲ እሲሮ፣ ኒ ርድቕሲ ኒ ዓዋዲት ተማምድ ዓትዓትሮ፣ ሙርቛ ብሊንዅ ኒ ኮሊ አረትረትል ኒ ዋንትነስ ኒ ምራድድ ዱጝሮ፣ ክብር ኮሊሩዅዲ፣ ኣክብናር ከው አረትሪውዲሩኽዲት፣ ፈሀምድ ደው ዪሮ፣ ሸፈል ማእኮት ከተብስሮ፣ ሸፈል ዲቢ ቱሮ ለመለም ይነኵን።
1.5 ኒኻ ፈርዕድር፣ ብጅኽናርድር፣ ናይ ኣዳምሩኽር ተክውሳኽድር ኣኽሮ ለመለም ይነኵን።
1.6 ሙርቛ ብሊናዅ፣ ኒ ብረስ ሒልድር ሓሳደድድር መንተልሰውሲ፣ ሓቐቕድድኖሉ ደገግነውሲ ነዓሎ ብሪልድ ደምሰስሮ፣ ኒ ብሪልድ ጉድኖሉ ትንክበውሲሉ፣ ፍትሕድ ብያን አድሮ፣ ንብረስ ወንተስሮ ለመለም ይነኵን።
1.7 ሙርቛ ብሊናዅሲ ወከልስጝኒ፣ ኒ ብሪል፣ ኣኽኒ ኒ ዳግል፣ መሪ ነብካ ኣኽኒ ሒል በሎትሱ ውሪ አሪ ዕምጭ ኒ አብል ኣኽኖ ድንጙኒን፣ ኒት ወከስትጝኒ  ኒ ብረድ ኣኽኒ ኒት ቋላዅ ወራትድ ኮሊትል ድጙስጚን፣ ኒን ኒ ናይሲ ዳድና ኣኸውድ ኣኽጚን ለመለም ይነኵን።
1.8 ሙርቛ ብሊናዅ፣ ነባካ ባንደረት እንደርትሲ ኒሪ ዋኒቶሉ፣ ኒ ክብር ሓብራዅ ዕላማ ዋኒሮሉ፣ ኒ ሓበን ክላላዅሲ ኣኽኒ ኒ ብረስ ቋላዅ ኒ ኮሊትር፣ ኒ ጋብድ ሕላይ ከተቦ ኒ ቁርሲ ክንሲሮ፣ ኒ ናይ ኣኸት ኒ ዲቢል ድጙሮ ለመለም ይነኵን።
1.9 ሙርቛ ብሊናዅ፣ ኒ ብሪል ፍትሕዲ ሰላምዲ ወንተስሮኽር ተከውሮኽር፣ ተከወው ከተብሮኽር ክንሲሮኽር፣ ኒ ርድቕሲ ቋላዅድ ግብር እሲሮኽር፣ ድገታተል ከዋ ሓለዋ መሀድሮዅር፣ ኒስኻ ደርብ ዲቢዅድ ጨደቕድሮ፣ ለመለም ይነኵን።
1.10 ሙርቛ ብሊናዅ ን ጋብ እንደረትሲ ሻኽላ፣ ንኣኸውድኻ ኒ ብሪል ነገስሮ፣ ምህሮትል ክብዮ ቱሮ፣ ኒ ቁር ኒድ ሓስበኖኽር ጂጚስቲድኖኽር ከደምድኖዅር፣ ደርብ ብድና፣ ጉና ብሊና ጋብል ከደምኖ፣ ካሪኩሉም ኮሊሩዅሲ ዪና ጋብዲ ፈራዅ ኣኽሮኽር፣ ዪና አውርናር ዪና ጋበል ካኸርስሮ ለመለም ይነኵን።
1.11 ሆደ ብሊናዅ፣ ሙርቛ ብሊናዅ ኒ ላው ናንድ እርባነስ ሻኽኽሮ፣ ኒ ከውሲ ፈሀምድሮ፣ ዪና ወረቢልኻ ክብየው ምህሮር ልጝንቲ ተከልስሮ፣ መልመልዶ፣ ክኒሲ መርሐው ናንትልድ በጃኽድኖኽር ሙዅርሲ አድኖኽር፣ ለመለም ይነኵን።
1.12 ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ፣ ላሪ ሙርቛ ንር ናይሲ ሲርኒል ኣኽታሲክ ፈርቶሉ ሕጊ ኣቑሩኑዅ ኣኻኹድ ንርጃብል ደው ዪና ሰላምሲ ኣኽን ዪና ሓር ኣክነስ ጎታዅ ኣኻዅድ ከብረድኵ ለመለም የኵ። ( እና ናይ ኒን ሙርቛ ብሊናዅሲ ቋላዅድ አወት ወንተስኖሉ ህንብነኵን፣ ዪና ከዋ ናይ ግን፣ ሆደ ናይ ዪና ሙርቑኽ ዋኒሮ ለመለም ዮክ ግራ ሲርነስ ጀረበላ ኒት ዮኽር ለመለም የላ)

2.ዪና ምራድ ኔን ግን፣ “ሙሩቛ ዓወተ ዲማ ዓወተ ግን”

2.1 ዪን ፣ ሰላም ሻኽረሪ፣ ሃዋ ንሩዅ ዓደርገሪ፣ እኩብድ ኣዳምር ናይ ተከውሰሪ፣ ሓይምሲ ካብረሪ፣ ንርቑር ምህሮዲ ነብረዲ ትልልዲ ሻኽረሪ አረትራ፣ ዋኒቶ ለመለም ይነኵን።
2.2 ዪን፣ ሙሩቑ ሰላምድር ናይድር መንድርትድኖ፣ሻን ዋኻ ከብቲሮ፣ ደርብ ፍትሕድ ክደምትል ጋጝኖ፣ ለመለም ይነኵን።
2.3 ዪን፣ ጊዅ ኣፍሪቂል ነበክ ኮላተር እኽኒ ከዋ ነብክል ሰላምዲ ዳሕነዲ ርድቕ ጋመልዲ ዕዳጋ ሓር ኣኽሮ ለመለም ይነኵን።
2.4 ዪን፣ ኡሰርዲ ነሳዅዲ ክድመትል ሲድና ዋነጊን፣ ኒሰና ሓይም እኩብ ከዋዅ ወናጚን ለመለም ይነኵን።
2.5 ዪን፣ ፍትሕድ መንደርታዅ እኩብ ኣዳምንዱዅራ ዋኒሮ፣ ሓራ ድርድር ዓዳጋ ኩሚኖ፣ ርድቕ ናትከል ገእ ይሮ፣ ገዱ ፍትሕድድ ረአቕድና ለመለም ይነኵን።
2.6 ዪን፣ ፍተታሕ ያዅ ደርብድ ኣኽጊ ምህሮሲ ተብድሳዅ ርድቕ ዋኒሮ፣ ኮሊቁር መደነውዲ ሰንዓነውዲ ዕዳግ ጃብል ክብ የው ኣኽሮ ለመለም ይነኵን።
2.7 ዪን፣ አረትራ ዳብርቶ ሸፍልድ መሪ እሲቶ፣ ሙሩቛ መሱን እና ሸፈሉ ኣኽድኖ፣ ምህሮስኽር ኮድጘድር ዳበርድኖ ለመለም ይነኵን።
2.8 ዪን፣ ከው አረትሪው ና መናብረሲ በልትስ ኣኽኒ ርድቕድ ዓዋዲሲ ና ናትተል ሻኽድኖ፣ ናት ተካዅሰና ድጚኒል ዋኒድኖ፣ እቁቱ ኮሊር ወራትሲ ኣኽን ርድቕሲ ሽሽብርጚኒን ለመለም ይነኵን።
2.9 አረትራ ጉእሲ ኣኽን ሒልድ ኣኽጊ፣ ከው ኑሩ እንከሊሲ መንደርተነሪ፣ ጓቂ እንገት ሸናሕ የነሪ ኣክቶሎም፣ ፈሀምድ ና ብረስ ኣኽኒ ና ኮሊት ተከድኖ ለመለም ይነኵን።

3.ዪና በሎትክ ወቐይ ቋላኽድ

3.1 አረትሪል ሓከማዅ አብ መንዱቑዅድ ኣኸውድ፣ ከዋ ዋንትነስ ምኽራዅ፣ ፍትሕ ዳዳዅ፣ ኣኻዅድ፣ ኒን ደርብ ትክያዅል ወንተርዳ ውሪ ሸረብሮ ጠለቕስራ ያዅ ረአድ እለና እማ ኒ ኣካንሊ ሸፈልድ ክረሪ፣ ፍትሕድ መንደርትረሪ፣ ሙሩቑ ናይሲ ተከውረሪ፣ ኤረረትራ ገብርሶቶ ግን፣
3.2 ዪና ኮሊ አርትራ ባሕርድ፣ ሰመድ፣ ብረድ፣ ንር ክብር ሰጎጥስጊን፣ ደው ዪኖላ ግን፣
3.3 ሲመር ላ እብኩሊድ አሪዅል ደኵ ከው ፍሪርናዅ ኣኸውድ፣ ፈርዕድር ኣኽሮ  ጀርብነኵን፣
3.4 አረትረትል ብጅኻን በልትሱ ዋኒድኖ ደው ዪንኩን፣
3.5 ኣዳሚንዱዅራ፣ ሓር ኣኾ፣ ጋቢሮ፣ ክተብሮ፣ እክብስሮ፣ ጀረበን ካቢሮ ጀረብን ጉሽሮ፣ ፍሪዶ ፍሪስሮ፣ ኒ ጀረባኹልክ ሓር ኣኾ ኣምንዶ ጉኖ ህንብነኵን፣

4.ወንድናር ኮሊሩዅ ቋላኽድ

4.1 አረትረት ኒር ክብር ደርቆስጋዅ ደርብድ፣ ሰላምድ እኽርኺር ክብርዲት ጃቢሳዅ፣ አሪ ኮላተል ኒ ናን ቱሰጋዅ፣ ወንድናር ፈርዕ ዋኒሮ፣
4.2 ዪና እጉዋርዲ እትሳታዅ ወንድናር ሰልፍድ ቋልስሮ እማ ዕግርግርሲ ገንጂስሮ፣ ሰላድምዲ፣ ዕዳገዲ ብዳዅ፣ ናትካ ረብሓድ ርድቕ በጃኽዳዅል ከደምሮ፣ 
4.3 ኣዳምንዱዅራ ፍትሕ አርዶ፣ ፍሕድር፣ ዓጋለት ጋባዪላዅድር፣ ሳንኪትኖ፣
4.4 ጅዊል ኣኽን እቅሩሊ ሰላምዲ፣ ሓስነዲ፣ ተረዳዅ ዓጋልትድ ካዅ በሎትክ ከደምኖ፣
4.5 ዪና እግዋርዲ ሰላምዲ፣ ሕሳንዲ፣ ተክለባዅ ውዕል ዋኒሮ፣ 
4.6 እቅሩና ሕጊ ሰላምሲ ተምኔታዅሲ ሻኽኖ፣
4.7 ኣፍሪቀዲ ኣቅሩንዲትል ሳላምዲ ሕሳንዲት ተዳፍዕኖ፣
4.8 ዪነት ተከው ኮላዲ ኣኽኒ ዪና ረአድሰና ቋለው እንኩልዲ ዓጋለት ዋኒሮ፣
4.9 ዪና ብሪል ዋኻ እትጊን ኒት ትንክበው ደርፍፍሲ አበድኖ፣ ንጃብ ሳጛኹስኽር ደርብ ፍትሕ ኣቅሩንኹድ ሰላምድ ድጝኖ፣ ለመለም ይንኩን።

5.ትክዋና ኮሊሩዅ ቋላዅድ

5.1 ደሽ፣ ከውዲ ኮሊልዲት ጊብ ኣኾ ወቐይ ፈርዕ ሸፈልድ መርሕሰው ሰራዊት ከወው ገብርና፣ 
5.2 ሙርቑ ኮሊሩ ናውክ ሕበርሰናዅ ኣኽሮ፣
5.3 ከውሲ ነዓለው ድንጋጋድ ህግደፍሩሲ ናትክ ሙኵድና፣
5.4 ኮሊር ደሽ፣ ና ምራድድ ከተብስድኖ፣ ሻሎት ዕስክርና ህግደፍሩዅሲ ደው ስና፣
5.5 ሙቑል እሲጘው ዓስከርሲ ና ምራድድ ደሽ ኮልዅል ቱድኖ ድርብ ብድና
5.6 ሓዲስ ደሽ አረትሪዅ፣ ትምክሕቲሲ ነድቕስጝን ተከውና፣ ዪና ገድ ዓስከሲ ካይ ሒል እዋኹ ጉግ ሻኽጚን፣ ዪና ዓቕም ርዱቑዅዲ፣ ዪና ዓዋዲዲ ስምጢጣዅ፣ ነደቕና፣
5.7 ዪና ኣፊሪቃ ኩዴደት ጠርስሮ ዋንትነት ናውክ አርእናኽር ኣኻውድ፣ ኒስ አብድና፣
5.8 ደሽ ኮሊር ጨገምሲ እንክኖ ክድመትል ሰገረው፣ ባሓርድ እንተረው ኣጭጉምል ከውሲ እልለው፣
5.9 ደሽ ኮሊሩ መቕርሕ ሲፍልውድ ዉልቓዅ እኽሮ፣ ኔስ ዓውቲስኖ ለመለም ዪነኩን።

6.ኣዳምንዱኽረድ ናይ ቛላዅድ

6.1 ኣዳምንዱኽራ፣ ኒ ደውድ፣ ኒ እምነትድ፣ ኒ ዓቕም ጃሩዅድ፣ ኒ በሎትክስ ቋለድ፣ ኒ ጋብድ፣ ኒ ዓሌትድ፣ ኒ ሕብርድ፣ ኒ ወረቐት መንደርድኒዅድ ቅባብሶ፣ ዓመጭስጚን፣   
6.2 ኣዳምንዱኽራ፣ መሪር ለንክክድ፣ ሒል ሲመሩዅ ውሪ ርድቕ ሻኸው ኣዳም ኒ ክብር ቃበብስጚን፣ ኣኻ ዕምጭ ፍትሕ እንጋኽድ ኒ ገሮብል ገምጚን፣
6.3 ኣዳምንዱኽራ፣ ጥርጠረድ ኣኽጝ ግብርድ ቃልሰውድ ፍትሕድ ወንቀርስሮ፣
6.4 ኣዳምንዱኽራ፣ንጀረባዅ ሃይማኖትል ኣኽኒ እኩሊል እምንዶ፣
6.5 ኒ ረአይ ከተብሮኽር፣ ፍርዶኽር ፍሪስሮኽር፣ ኒ ኮሊትል ናዕ ዮ ፍርዶኽር፣ ኔስ ለመለም ዪነኵን።

7.ከዋ መቕርሕሲ ቛላኽድ

7.1 አረትረትል ትኹል ሸፈልዅል በጥያዅ መሪ ተከልስሮ፣ 
7.2 አረትራ ስላም ምነድርትቶ፣ ሙርቑ ሰላምዲ፣ ፍትሕዲሲ፣ አረክዲሲ፣ ውዕል ከተምስሮ፣
7.3 እረትረትል ሰዃ ዲባታት ላዅ ላዅሲ ሓየስዳዅ እኺርኽር ክብርዲ ፍትሕዲሲ ፈረው ተከልስሮ፣
7.4 ክረም ሸፈሉ፣ ና መሪ እን ኮሊር ማእኮትሊ ካዅ፣ ና ማእኮትሊ፣ ተከውነዲ፣ ብሪዅዲ፣ ግብርዲ፣ ተከወውዲ፣ ዓውዲዲ፣ ምህሮዲ፣ ትልልነዲት ቋለውሲ፣ ና ወርቢል ተከልሳዅ ዲብል ጨደቕድድኖ፣
7.5 አረትራ ሸፈል መሪ ሃይማኖትልድ ሓራ ኣኾ ፈርዶ፣ ጀረብደው እክትናሩልኻ ሃይማኖታትዲ ክሎት ነፍዓውሊ እኺርኺር ካቢሮ፣
7.6 ሓራ እክብ ከወው ዳብርዶኽር ጨገምሲ እንክኒል ተሪ ኡነሎም፣
7.8 ሙቑል ዓዋዲ ሻሎትል ቱጚን፣ ኮድጛዲ ምህሮዲ በህሊኑኽዲ ሃይማኖቱዲት ዋስና፣ ኔን ዓውቲትሮ ለመለም ዪንኵን።

8.ከውሲ ቛላዅድ

8.1 ጪዋ፣ የው ኮሊሩ ኣኽራዅድ፣ ካብሲቶ ሻኽቲ፣
8.2 ቆልዕ፣ ና ገነር ከርስልድ ብርፍዮ፣ ጂብጝኒን፣ ተከውነዲ፣ ሓቆፍነዲ፣ ዓምጭስጝኒን፣ ቋልነዲ፣ ፈርሕደውሎም ዋራታት ከደምነዲ፣ ና ከው ለገድድኖ ቀድርገውሲ ለገዳዅ እክብ እስነድ ካብና፣
8.3 ሻሎት፣ ምሀርስድኖ፣ ክደምት አርድኖ፣ ዓለምዲ መጢሰውሎም ወራታት ቋልናዲ፣ ና ሒል ተከወላዅሉ ደርፍፍ ብድነዲሲ ሓቆፍነሎም፣ ጨገም ገድ ሻገውሲ ካብና፣
8.4 ሻሎት ተረድኖ፣ ለው ፍድኖ፣ ሰላምሲ ታምድኖ፣ ወለድዲ ሻሎትዲት ነብኪሳዅ ቋልና፣
8.5 ወለዲ፣ ፈሀም ውላዱኽሲ አርእድኖ ምህሮዲ ግብርዲሲ ካብና፣
8.6 ካበና፣ በህሊን ውሪ ሽማግሌታትዲ ጉደው እንግገውሲ፣ ክድመቱ ካበና (ኣበል) እንግገወሲ ካብና፣
8.7 ክድመት፣ ናትክ እውሳዅ ናይ ኣኻዅድ ናውክ ከደምኖ ደርፍፍ ጀረብና፣ ክደምት ኣካን ና ዓፍየትሲ ጂብድጚን ተከውና፣ መህየት ስድቕ ኣረኻ ኣኽሮ ለመለም ዪና፣ ከደመው ና እክብ እሲድኖ በየና፣ ክድመሲ ጂብደውዲ ነወረውዲ ዓዋዲት ለመለም ዪና፣ መልመልና፣
8.8 ቆልዕ፣14 አመራ ሱቑይሲ ህንበውሲ ክደምትል ሰገርግኒንን ገበና፣
8.9 እስቦርት፣ ሓንጎልሲ ኣኽን ገሮብሲ ለግዳዅ ኣኻዅድ ኒስ ዳብርድና፣
8.10 ትልልና፣ ኒውክ ትላ አርዶ ለመለም ዪና፣ ትልልኒ ጃብ ምህሮ ዓፍየቱዅ ከውሲ ኡና፣ ነብካ ሳንዱቕ ዓፍየቱዅ ከደመውድ ምሀድና፣ ዓውዲሲ ድየው ትልልሲ ዳበርድና፣
8.11 ጋይተውሲ፣ ና ኣካንሊ ወንተርኖ ጠፍሕድኖ መሪ ንርዓቕምስክ እሲቶ፣ ደርፍፍ ጀረብና፣
8.12 ዉህራን፣ ኮሊር መታን ጠዓንብሰውሲ፣ ጂበውሲኽር ሙዅርና፣ ከንከና፣
8.13 ጃርድ፣ ኣኾርማ ገሮቡዅማ ሹዅዳ ሻኸውሲ ካብና፣ ሙኹረው እክብ ፈጠርና፣ ምህሮ ኡና፣ ከንከና፣ ኔስ ለመለም ዪነኵን።

9.ሃዋ ወረባ ቋላዅድ

9.1 ወረባስ ከንከንደንሉ ኒ መጡ ንኽር ከንከነኵካ፣ ወረበስ ከይንደንሉኻ ንኽር ከየነኵካ፣ እማ ዪና ወረባ ዓምቕዲ ትዳድሲ መንከልስጚን ተኸውና፣ ከውሲ ወረባ ና ሪሕ ኣኸት ፈምድና፣ ዪና ዓለም ረሰንዱ ፈረቲ እንኵቲ እማ ሰልፍ ኢድሮ ፈራዅ ዪና ወረባ ኣኸውድ አልዶ ለመለም ዪና፣
9.2 ዪና ወረባ ሳሃር መለሎዖትል ቱሮ ላሪ ከብተዅሉ እላ ኒስ እልልኖ ኒውክ ሒል ወረቢዅር ኮሊሩዅር ሓየብሶ ለመለም ይሮ ደርፍፍ ብድና፣
9.3 ጋመልና ጀረብደኵና ኮዶ ሰርጥዲ ሃዊዅ ህንበኩሉ፣ ኒኻ መካዪና ትደዲ፣ ፋብሪካት ዓማቕዲ ግን፣ ኔስ ጃቢትሮ ድንጋግ እስቲሮሎም ለመለም ዪና፣
9.4 ደንቢራ የጋዅ እመሪ ጥዕስደጋዅ ወረበስ በከላጋዅ ደርብ ጋመልኒዅ ሻክና፣
9.5 አልትሪክ ቋላዅድ፣ ኳረዲ፣ ወላውሊ፣ ጃኸርዲትል፣ ውሪ አሪ ደርብ ሃው ወረቢዅሲ ጂብደገው ሓዳይስ ምህዶታተል ጨጊዕስና፣
9.6 ንጃብ ህንበው ዋነን ጋመል ሲ ወረበስ ጂብደገሰና ንፍዕስና፣ ና ኣካን ኮዶ ሲድና፣

10. ኮሊር ዳበርና ቋላዅ

10.1 አረስዲ ከተሚል ምንደርተውዲት መጢስሮ ዳበርድና፣ ዳበርና ናትክልክ ጋእይሮ ለመለም ዪና፣
10.2 ናውክ ኮሊቁርሲ ምህሮ ኡና፣ ጅርብዲ፣ ተብድነዲት፣ ፈይሕድና፣ 
10.3 ጋምልሲ ኣኽን ሙኹረው መካይንሲ ሃዋ ወረበስ ጂብድጊ ነፍዕስና፣
10.4 ና ሰላዲ ፍድኖ ክድመት ብድሮ ጀረበሲ ግብር ወተራዅሎም እስና፣
10.5 ከው ዓምጭስጚን ዕዳገስ ተከውና፣ ኣረኸስ ቀሰንድና፣
10.6 ርድቕ ኮሊሩዅ ቋላዅድ፣ ገድ በጃኽሮ ከደንድ እንተረውሲ ሓር ኣኽኖ ከደምድኖ ደርብ ኡና፣
10.7 ከደን እንተረው ማልሲ እን በህሊን ኮሊር ርሕሲ ተመደውሊ ቱጝኒን ሰርዕና፣
10.8 ድገ ቑር ገድ እዳንዶ ናው ሰንዓነውሲ ከደንድ እንተረው ጨቐጥጚንሎም ተከውና፣
10.9 ኮሊር ርድቕ እዳንዶ ሸቐና ምህሮስኽር ግብርድር ቱስና፣
10.10 ከዋ ብረዲ ርድቕዲ ህግደፍድ ኣኽን አሪው ምንተልነውዲት፣ ና አድሪል ፍትሕድ ወተስና፣
10.11 ዪን ሰንዕነው ዕዳጋ አርዶ፣ ኣጉዋርድኽር፣ ኣቅሩንድኽር ወንድናር ዕዳጊዅ እስና፣
10.12 ደሽ ኮሊሩ፣ ርድቕ ኮሊሩሲ ረመጫግናዅ ደርብድ ነድቕና፣ ሰላምሲ ጃቢሳዅ ዓዋዲሲ መልመልና፣
 
11.ምቕቕርናርዲ፣ ጎደነዲት፣ ቋላኵድ

11.1 ዪና ከው ጎደነዲ ምቓቕርናርዲሲ መንድርተው ኣኽወድ ዪና ቋላ ኔስ ረትዕዳዅ ኣኽሮ፣
11.2 አረሳ ኒ ብሪልድ ድራተገን፣ ሹቕል ገምጊን እማ ዪና ዓዋዲ ምኽርስጚን ካበና ኡነሉ፣ ትልልነዲ፣ ምህሮዲ፣ ደርፍፍዲ፣ አሪ ጋመልዲ ኒ ኣካሊ ገእ ይሮ ለመለም ዪና፣
11.3 አረስናርድ መንደርትናኽር ኣኽነውድ ምህሮዲ፣ ጃኸርዲሲ፣ ውሪ አሪ ደርብዲሲ ገድ ሳንሲዕዅ በጃኽድኖ ለመለም ዪና፣
11.4 አረሳ ኒ ጎደና ዳጝ፣ ናትትድ ሰንዕሰው ጋመል ኮድሮ ኒ መናብረሲ ሽኻርድሮ ደርፍፍ ጀረብና፣
11.5 አረሳ ኒ ፍሪሰውሲ ዕዳጊል ዓምጭስጊን፣ እክብ ኢሲሮ፣ ዕዳገስ አርእሮ ምህሮ ኮድነሉ፣ 
11.6 አረሳ ግናቲት ጋመልዲ ውሪ ኢንዱስትሪዲ ለላ እሲሮ መሀርድና፣
11.7 አረሳ ንብራ መንተልሳዅሲ ወተስና ውሪ ኒ ፈክ ኡና፣

12.ብረስ ቋላዅድ

12.1 ብራ ኒ አድሪዅ ግን፣ ኮዶ ናትክድ ሓሰብሶ መሪ ጀረበንሉ ኒ ፈክ ኡዎ አድሮ ዋጅብ ሻዅዅ፣

13.ፍትሕ ልጝን ቋላዅድ

13.1 ወንቀራ፣ ዓዋዲር ደርብድ፣ ፈራዕዲት፣ ሻምግሌ ድገሩዲት፣ እምነትዲት፣ ደኮን ሓር ኣኻኽዅ፣ ፍትሕ ልጝን ብየንዶ ናይ ሻዅዅ፣

14.ደርብ ለመለም ቋላዅድ

14.1 ህግደፍ ሰላምል ወንተረጛዅ ሆፍል ጋእ ይነዲን ከው ናው ጀረብናዅዲክ ለመለም ዪድኖ ና ዋጅብ ኣኸት እምነኵን፣

15. ሆደር ባንደረዲ፣ ሓለገዲ፣  ቋላዅድ

15.1 አሸሊል በጥ ስነ ህንብነው፣ ሰሳ ሽንጙሩው፣ ዪና ወቐይሲ ቋሊሰው ግን። እርውናር ሰሳ ሙሩቑሲ እምነኵን፣ ዪና ወረበስ፣ ሰላምዲ፣ ፍትሕዲሲ፣ ኣንከባከብኖ፣ ይና ብረስ አሸልድኖ፣ ዪና ገድሲ እዳንድኖ፣ ትግርዲ፣ ሽዅደዲ፣ ሃሳሰዲ፣ ጠርስዲት፣ ሙኵድኖ ማእኮት ቱናኽር ኣኸት ቋሊሰኵ።

16.እና ትልማ ወቕዩዅሲ ቋላዅድ
 
16.1 እና ትልማ ኒን ዲባ ሰልፉዅ ሆደ ሙርቛ ብሊናዅል ገምሮ ግን፣ ዪን ተፋነይናዅ፣ ብሊና ኣኽን ብሊንድ ሰሀራዅ እና ሆደር ትልመስ ፈይሕድሮኽር ትክ ሲሮኽር ዋጅብ ህንበኵሉ፣ ኒድ አወይስኻ ኒ ጎሮብ ኣኽሮ፣ ዕምጭ ብሊኒዅሲ ለመለም ይሮ፣ ኒ ገርዳ እሲሮ፣ መቕርሕል ፍርዶ ፍሪርስሮ፣ ድመክ ወንቐርሳዅ ግን። እና ትልማ ዲቢል ገመሰናኽር ዱጙሰሰናኽር ኒድ ቀይስኖ ግን።

ሆደ ሙርቛ ብሊናዅ
ለንካ ምህሮዲ ከበርዲ
01.11.2010














 

Last Updated on Wednesday, 16 February 2011 21:33
 

mod_btslideshow

Who's Online

We have 41 guests online